۵۶- آیات ۱۹۰ تا ۱۹۲
هوش مصنوعی: در این متن اشاره شده است که در آفرینش آسمانها و زمین و تغییر شب و روز نشانههایی برای صاحبان خرد وجود دارد. افراد خردمند همواره خدا را یاد میکنند و در آفرینش میاندیشند. آنها از خداوند میخواهند که ما را از عذاب آتش حفظ کند و به نقص و ضعف ستمکاران اشاره میکنند که هیچ یاریکنندهای ندارند. همچنین به وجود محدث و علت ایجاد جهان اشاره شده و تأکید میشود که خلقت بیهدف نیست و چنین آفریدگاری نمیتواند بیدلیل باشد. افرادی که از خدا غافل میشوند، در حقیقت به خود ستم کردهاند و عذاب میبینند. به طور کلی، این متن دعوت به تفکر و یادآوری خداوند در زندگی و پرهیز از غفلت است.
إِنَّ فِی خَلْقِ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ اِخْتِلاٰفِ اَللَّیْلِ وَ اَلنَّهٰارِ لَآیٰاتٍ لِأُولِی اَلْأَلْبٰابِ (۱۹۰) اَلَّذِینَ یَذْکُرُونَ اَللّٰهَ قِیٰاماً وَ قُعُوداً وَ عَلیٰ جُنُوبِهِمْ وَ یَتَفَکَّرُونَ فِی خَلْقِ اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ اَلْأَرْضِ رَبَّنٰا مٰا خَلَقْتَ هٰذٰا بٰاطِلاً سُبْحٰانَکَ فَقِنٰا عَذٰابَ اَلنّٰارِ (۱۹۱) رَبَّنٰا إِنَّکَ مَنْ تُدْخِلِ اَلنّٰارَ فَقَدْ أَخْزَیْتَهُ وَ مٰا لِلظّٰالِمِینَ مِنْ أَنْصٰارٍ (۱۹۲)
هوش مصنوعی: در آفرینش آسمانها و زمین و همچنین تفاوت شب و روز نشانههایی برای اندیشمندان وجود دارد. این افراد خدا را در حال قیام و نشسته و در همه حالتها یاد میکنند و در مورد آفرینش آسمانها و زمین فکر میکنند و میگویند: پروردگارا! اینگونه آفریدهای را بیهوده خلق نکردهای، پاکی برای توست. پس ما را از عذاب آتش نجات ده. پروردگارا! کسی که به آتش درآوری، او را خوار کردهای و ظالمین هیچ یاوری ندارند.
به درستی که در آفریدن آسمانها و زمین و اختلاف شب و روز هر آینه آیتهاست مر صاحبان خردها را (۱۹۰) آنان که یاد میکنند خدا را ایستاده و نشسته و بر پهلوهاشان و اندیشه میکنند در آفرینش آسمانها و زمین پروردگار ما نیافریدی این را باطل منزهی تو پس نگاهدار ما را از عذاب آتش (۱۹۱) ای پروردگار ما بدرستی که تو کسی را که داخل میکنی در آتش پس بتحقیق خوار کردۀ او را و نیست مر ستمکاران را هیچ یاریکنندگان (۱۹۲)
هوش مصنوعی: در واقع، آفرینش آسمانها و زمین و تغییر شب و روز نشانهای روشنی برای افرادی است که خرد دارند. این افراد در حالتهای مختلف، اعم از ایستاده، نشسته یا درازکش به یاد خداوند هستند و در مورد آفرینش آسمانها و زمین تفکر میکنند. آنها به پروردگار خود میگویند که تو این جهان را باطل و بیهوده نیافریدی؛ پس ما را از عذاب آتش حفظ کن. پروردگار ما، بهراستی کسی که در آتش داخل میکنی، به او خفت و ذلت میچشاند و ستمکاران هیچ کس را در کنار خود برای یاری ندارند.
« در بیان دلیل حدوث عالم »
هوش مصنوعی: در توضیح دلیل به وجود آمدن جهان، باید گفت که هر چیزی که موجود است، علت یا دلیلی برای وجودش دارد. این بدان معناست که برای هر پدیدهای، یک نیروی اولیه یا علتی وجود دارد که آن را به وجود آورده است. در مورد جهان نیز، باید به این نکته توجه کنیم که جهان نمیتواند بدون یک دلیل یا علت به وجود آمده باشد. بنابراین، وجود یک دلیل یا علت برای پیدایش جهان از جمله مباحثی است که همواره مورد توجه فلاسفه و متفکران بوده است.
اندر ایجاد سماوات و زمینو اختلاف و روز و شب بین از یقین
هوش مصنوعی: در آفرینش آسمانها و زمین و همچنین تفاوت روز و شب، نشانههایی از یقین و علم نهفته است.
هست در آن حادثات دم به دموینکه آیند این دو بر دنبال هم
هوش مصنوعی: در هر لحظه، حوادث تازهای رخ میدهد و این دو (شخص یا چیز) همیشه در پی هم هستند و به دنبال یکدیگر میآیند.
شب ز بعد از روز و روز از بعد شبواندر این ظاهر نشانی های رب
هوش مصنوعی: شب بعد از روز میآید و روز بعد از شب، و در این دنیا نشانههایی از خداوند دیده میشود.
زآنکه تغییر از حدوث آمد دلیلحادث از محدث نشان داد ای خلیل
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که تغییر و تحولات، نشاندهنده وجود یک عامل ایجادکننده است. یعنی وقتی چیزی دچار تغییر میشود، این تغییر به ما این نکته را میآموزد که یک نیروی خارجی یا مولد وجود دارد که موجب آن تغییر شده است. این اشاره به عمق وجودی و تأثیرگذاران بر پدیدهها دارد.
روز و شب وین رنگ اسپید و سیاهبر وجود محدثی باشد گواه
هوش مصنوعی: روز و شب، این رنگهای سفید و سیاه بر وجود مخلوقی دلیلی است آشکار.
رنگ دیدی دان که بی صبّاغ نیسترنگها در گل بود در باغ نیست
هوش مصنوعی: اگر رنگی را میبینی، بدان که بدون نقاش نیست؛ رنگها در گل وجود دارند و در باغ نیستند.
هر چه تغییر آن پذیرد حادث استبانی اش حق بود و بعدش وارث است
هوش مصنوعی: هر چیزی که دچار تغییر و تحول میشود، جدید و حادث است. کسی که این تغییر را به وجود میآورد، خداوند است و بعد از او، همه چیز به ارث میرسد.
بر اولوالالباب این باشد عیانکآگهند از رمز آیات و بیان
هوش مصنوعی: افرادی که درک و شناخت بالایی دارند، به روشنی میفهمند که آیات و بیانهای عمیق دارای رموز و معانی خاصی هستند.
آن کسان کاندر تذکر دائمندقائم و قاعد به یاد منعمند
هوش مصنوعی: کسانی که همواره در یاد خداوند هستند، هم ایستادهاند و هم نشسته، و در تمام حالات به یاد نعمتهای او هستند.
همچنین ذاکر به پهلوهای خودیعنی از هر جنبشِ اعضای خود
هوش مصنوعی: شخصی که ذکر میگوید، باید در هر حرکت و جابجایی اعضای بدن خود به یاد خدا باشد.
روح قائم، قلب قاعد در مقامنفس سیّار مدبّر بالتمام
هوش مصنوعی: روح حضرت قائم، به قلب انسان نیکو در موقعیت نفس که همیشه در حال حرکت و تدبیر است، توجه دارد.
نیستند از یاد او غافل دمیرو به او دارند از هر سو همی
هوش مصنوعی: شخصی در هر لحظه در یاد او است و از او غافل نیستند، به گونهای که در هر طرف به او توجه دارند.
همچنین هر مو که جنبد در بدنزآن کند یاد از وجود ذوالمنن
هوش مصنوعی: هر بار که مویی در بدن حرکت کند، به یاد وجود خداوند مهربان میافتم.
هم گر اوراق شجر جنبد ز بادمیکند در دم ز جنباننده یاد
هوش مصنوعی: اگر برگهای درخت به خاطر باد حرکت کنند، در هر دم یاد آن جنبنده را زنده میکند.
باد را زآن رو که جنباننده ای استماند از جنبش چه گفت او را بایست
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه باد حرکتی دارد و چیزی را به حرکت در میآورد، از او پرسیدند که چرا خود به حرکت ادامه میدهد.
از سکون و جنبش بادت بس استکاختیار جمله با دیگر کس است
هوش مصنوعی: شما به اندازه کافی با آرامش و حیات خود آشنا هستید، زیرا همه چیز در کنار یکدیگر وجود دارد و هر چیز با دیگری در ارتباط است.
فکر در خلق سماوات و زمینمی کنند ایشان ز عقل نکته بین
هوش مصنوعی: آنها با دقت و بصیرت عقلانی خود به تفکر در آفرینش آسمانها و زمین میپردازند.
عقل اندیشد که از پروردگارخلقت بیهوده ناید در عیار
هوش مصنوعی: عقل میاندیشد که از خالق، خلقت به طور بیهوده صورت نگرفته است.
باعثی پس بوده بر ایجاد خلقغرق این بحرند از پا تا به حلق
هوش مصنوعی: موجوداتی که در این دنیا به وجود آمدهاند، تحت تأثیر یک عامل اصلی قرار دارند. آنها در این دریای وسیع وجود غرق شدهاند، به طوری که از سر تا پا در آن فرورفتهاند.
ای منزه از عقول ممکناتده تو ما را ز آتش غفلت نجات
هوش مصنوعی: ای پاک و منزه از تفکرات انسانها، تو ما را از آتش غفلت و نادانی نجات بده.
غفلت از یادت عذاب و آتش استآتش ار با یاد حق باشد خوش است
هوش مصنوعی: فراموشی یاد تو عذابی سخت و سوزان است، اما اگر این آتش با یاد خدا همراه باشد، دلپذیر و خوشایند است.
یا رب آن را که کنی داخل به نارظالم است و خوار و بی انصار و یار
هوش مصنوعی: ای خدا، آن کسی که به آتش دوزخ میافتد، ستمگر و ذلیل است و هیچ یاری ندارد.
از تو غافل گشت هر کس نیم دمکرده آن دم بر وجود خود ستم
هوش مصنوعی: هر کس که در غفلت از تو بود، در کوتاه زمانی که از تو دور شده، بر خود بیانصافی کرده است.
از تو شد غافل به یاد شیء پستغفلتش عین عذاب و آتش است
هوش مصنوعی: وقتی که به چیزهای بیارزش و سطحی توجه میکنیم، از یاد تو غافل میشویم و این غفلت برای ما همانند عذابی سخت و آتشی سوزان است.