۳- آیات ۲۲ تا ۲۵
هوش مصنوعی: آیههای فوق در مورد بدترین جنبندگان که نزد الله از میان انسانها کران و گنگاناند، صحبت میکند؛ زیرا آنها نمیتوانند حقیقت را بفهمند. اگر خدا در آنها خیری میدید، به آنها میشنوانید. مؤمنان را دعوت میکند که به دعوت خدا و رسول پاسخ دهند و بدانند که خدا میان انسان و قلبش حائل می‌شود. همچنین هشدار میدهد که از فتنهها و عذاب خدا بترسند، زیرا عذاب او شدید است. این آیات، تأکید بر اهمیت ایمان و پاسخگویی به دعوت الهی دارند و یادآور میشوند که عواقب بدی در انتظار ستمکاران است.
إِنَّ شَرَّ اَلدَّوَابِّ عِنْدَ اَللّٰهِ اَلصُّمُّ اَلْبُکْمُ اَلَّذِینَ لاٰ یَعْقِلُونَ (۲۲) وَ لَوْ عَلِمَ اَللّٰهُ فِیهِمْ خَیْراً لَأَسْمَعَهُمْ وَ لَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ (۲۳) یٰا أَیُّهَا اَلَّذِینَ آمَنُوا اِسْتَجِیبُوا لِلّٰهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذٰا دَعٰاکُمْ لِمٰا یُحْیِیکُمْ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللّٰهَ یَحُولُ بَیْنَ اَلْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ وَ أَنَّهُ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ (۲۴) وَ اِتَّقُوا فِتْنَةً لاٰ تُصِیبَنَّ اَلَّذِینَ ظَلَمُوا مِنْکُمْ خَاصَّةً وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللّٰهَ شَدِیدُ اَلْعِقٰابِ (۲۵)
هوش مصنوعی: به درستی که بدترین جانوران در نظر خداوند، آنهایی هستند که کر و لالند و عقل نمیفهمند. اگر خداوند در آنها خیری میدید، حتماً صدایشان میکرد و اگر صدایشان میکرد، آنها روی برمیگرداندند و روبهرو میشدند.ای کسانی که ایمان آوردهاید، به ندای خدا و پیامبر پاسخ دهید، هنگامی که شما را به چیزی دعوت میکنند که موجب زنده شدن شما می‌شود. و بدانید که خداوند میان انسان و دلش حاجب می‌شود و به سوی او محشور خواهید شد. و از فتنهای بترسید که بر ظالمین شما بهخصوص نازل نخواهد شد و بدانید که خداوند عذابش بسیار شدید است.
بدرستی که بدترین جنبندگان نزد خدا کران گنگانند آنان که نمی‌یابند بعقل (۲۲) و اگر دانسته بود خدا در ایشان خیری هر آینه شنوانیده بود ایشان را و اگر شنوانیده بود ایشان را هر آینه روی گردانیده بودند و آنها روی گردانندگان بودند (۲۳) ای آن کسانی که گرویدید اجابت کنید مر خدا و مر رسول را چون بخواند شما را برای آنچه زنده کند شما را و بدانید که خدا حائل می‌شود میانۀ مرد و دل او و بدرستی که اوست که بسوی او محشور می‌شوید (۲۴) و بترسید فتنۀ را که نرسد آنان را که ستم کردند از شما تنها و بدانید که خدا سخت عقوبتست (۲۵)
هوش مصنوعی: بدون شک بدترین موجودات نزد خداوند، افرادی هستند که کر و لال شدهاند؛ افرادی که از عقل و فکر خود استفاده نمیکنند. اگر خداوند در آنها خیری میدید، حتماً صدایشان را میرساند و اگر صدایشان را میرساند، آنها روی برمیگرداندند زیرا ذاتاً به آگاهی و شناخت بیتوجهند. ای کسانی که ایمان آوردهاید، دعوت خدا و پیامبرش را بپذیرید زمانی که شما را میخوانند تا زنده شوید و بدانید که خداوند بین انسان و دل او حائل می‌شود و به راستی که شما به سوی او برخواهید گشت. همچنین از فتنهای بترسید که فقط به ستمگران از میان شما میرسد و بدانید که خداوند عذابش سخت و شدید است.
بدترین جنبندگان اندر زمیننزد حق آن صُم بُکْمَند از یقین
هوش مصنوعی: بدترین موجودات روی زمین در نظر خداوند، آنهایی هستند که کور و کری هستند و از حقیقت باخبر نیستند.
آنکه می باشند یعنی گنگ و کردر نمی یابند حق را در فکر
هوش مصنوعی: کسانی که به حقایق و واقعیتها آگاه نیستند، مانند افرادی هستند که ناشنوا و گنگاند و نمیتوانند درک روشنی از مسائل داشته باشند.
حق در ایشان خیری ار دانست هیچبشنو اندی قول حقشان در بسیج
هوش مصنوعی: اگر خداوند در دل اینان خیری ببیند، هیچ نشنو از آنها، بلکه فقط به سخن حقشان در جمعیت گوش کن.
یعنی از قرآن شدی گر منتفعمینمود از لطفشان حق مستمع
هوش مصنوعی: اگر از قرآن بهرهمند شوئی، در این صورت از لطف و رحمت الهی برخوردار خواهی شد.
بشنواندی ور که هم از لطفشانباز میگشتند با اعراض از آن
هوش مصنوعی: اگر به نعمتهای آنان گوش فرا دهی، حتی اگر با کمی بی اعتنایی از آنها دور شوند، باز هم با مهربانی به تو باز میگردند.
هم کنید ای اهل ایمان و عقولمر اجابت از خدا و از رسول
هوش مصنوعی: ای اهل ایمان و خرد، پاسخ مثبت به خواستهها و دعوتهای خدا و پیامبر را بدهید.
چون شما را خواند ه او در هر مقامفرض باشد طاعتش بر خاص و عام
هوش مصنوعی: زمانی که او شما را فراخواند، در هر موقعیتی که باشید، اطاعت از او برای همه، به ویژه برای خاصان، لازم است.
بود از اعراب مردی در نمازخواند او را احمد(ص) کامل نیاز
هوش مصنوعی: مردی از عربها در حال نماز خواندن بود که حضرت احمد (ص) او را به طور کامل نیازمند دانست.
چون نمازش شد تمام آن سو شتافتسوی آن سلطان نیکو رو شتافت
هوش مصنوعی: پس از تمام شدن نماز، به سمت آن پادشاه خوشچهره شتافت.
گفت چون دیر آمدی اندر حضورگفت بودم در نماز ار شد قصور
هوش مصنوعی: گفت وقتی که دیر به محضر آمدی، دلیلش این بود که مشغول نماز بودم و اگر در آن تأخیر ایجاد شد، به خاطر همین بود.
گفت بودی غافل آیا در قبولاز کلام استَجِیبُواْ لِلرَّسُول
هوش مصنوعی: آیا غافل بودی؟ در پذیرش دعوت، باید به سخن پیامبر پاسخ مثبت دهی.
گفت دانستم کنون زین بعد اگرخوانیم در هر محل آیم ز سر
هوش مصنوعی: گفت از این به بعد میدانم که هر جا برویم و بخوانیم، دوباره باز خواهیم گشت.
پس کنید او را اجابت در زمانبر هر آنچه زنده می گردید از آن
هوش مصنوعی: او را در زمانی که بر هر چیزی که زنده می‌شود، پاسخ دهید.
شاید آن باشد ولای معتدلکوست مبنی بر حیات دین و دل
هوش مصنوعی: شاید آن چیزی که به عنوان یک نیروی متعادل و مناسب در زندگی دین و دل ما وجود دارد، همان است که ما به آن نیاز داریم.
با مخالف یا که آن باشد جهادترکش اسباب هلاک است و فساد
هوش مصنوعی: اگر با کسی که مخالف توست درگیر نشوی، هیچگاه دچار مشکلات و فساد نخواهی شد.
هم بدانید اینکه حق در جستجوحایل آمد بین مرد و قلب او
هوش مصنوعی: بدانید که حقیقت میتواند مانعی باشد برای ارتباط عاطفی و احساسات واقعی یک فرد.
این است تمثیل از کمال قرب حقبنده را چون قرب سطر اندر ورق
هوش مصنوعی: این عبارت به نوعی به نزدیکی بنده به خداوند اشاره دارد و آن را به مقایسهای با ارتباط بین نوشته و صفحه کاغذ تشبیه میکند. به این معنا که همانطور که نوشته نمیتواند بدون کاغذ وجود داشته باشد، بنده نیز در ارتباط با خداوند به کمال و نزدیکی میرسد. این نزدیکی و وابستگی نشاندهنده شدت پیوستگی و ارتباط معنوی است.
مطلع باشد به مکنونات قلبزآنچه هم از صاحبش گاهی است سلب
هوش مصنوعی: کسی که دلی پاک و فهمی روشن دارد، از رازهای درون قلب دیگران باخبر می‌شود حتی اگر خود آن شخص از آن رازها بیخبر باشد.
صاحبش غافل بود زآن رازهاکه بود در قلب او در صد خفا
هوش مصنوعی: او از رازهایی که در دلش پنهان بود، بیخبر بود.
یا که اندازد جدایی عاجلشبین او با میل و مقصود دلش
هوش مصنوعی: گاهی اوقات جدایی ناگهانی میتواند فاصلهای بین او و خواسته و آرزوی دلش ایجاد کند.
یا تصرف میکند اندر قلوببر اراده خویش علام الغیوب
هوش مصنوعی: او طبق خواسته خود در دلها تصرف میکند، مانند کسی که به همه چیز آگاه است.
مؤمنان در وقت حرب اندیشه ناکبوده اند از کثرت خصم از هلاک
هوش مصنوعی: مؤمنان در زمان جنگ به خاطر تعداد زیاد دشمنان، دچار نگرانی و وسواس میشوند و از خطر نابودی احساس ترس میکنند.
گفت حق مانع شوم هر نوبتشبین قلب کافر و امنیتش
هوش مصنوعی: برای اینکه هر بار بین دل کافر و احساس امنیت او مانع شوم، این را حق میگوید.
تا همی باشند ترسان و کسلگردد افزون هر زمانشان خوف دل
هوش مصنوعی: تا زمانی که نگرانی و ترس در وجودشان باشد، هر لحظه بیشتر از قبل دلشان به خاطر این خوف و وحشت خسته و نگران می‌شود.
لیک گویند اهل تحقیق و نظرکه بوند از سرّ معنی با خبر
هوش مصنوعی: اما اهل دانش و پژوهش میگویند که از راز و مفهوم واقعی آگاه هستند.
اهل دانش قلب را یابند چندعارفان دل را به دلبر گم کنند
هوش مصنوعی: افراد دانشمند به راحتی به قلب و احساسات دست مییابند، در حالیکه عارفان ممکن است دل خود را به خاطر عشق و جذبه به معشوق گم کنند.
یا که دل هادی است اول بر صوابدر نهایت پس بود حق را حجاب
هوش مصنوعی: یا اینکه دل هدایتگر است در ابتدا به راه درست، اما در نهایت، حجاب و پوششی بر حقایق می‌شود.
هم صفی را هست تحقیق دقیقاندر این حیلوله گر باشی عمیق
هوش مصنوعی: اگر در این جمع به دقت و عمیق نگاه کنی، متوجه خواهی شد که چیزی خاص در میان است.
نیست اقرب مرد را چیزی ز دلخیزد از دل فکر و هوش معتدل
هوش مصنوعی: هیچ چیزی برای مرد نزدیکتر از دل نیست، زیرا از دل، اندیشه و هوش متعادل به وجود میآید.
منبع علم است و ادراک و حیاتوآنچه مع با هستی است از واردات
هوش مصنوعی: علم، درک و زندگی منبعی هستند که همه چیزهایی را که با وجود و هستی مرتبطاند، به دست میآورند.
آدمی را پس به تحقیق شهودنیست چیزی اقرب از دل جز وجود
هوش مصنوعی: انسان هرچه را که به دقت بررسی کند، نمییابد چیزی نزدیکتر از دل به وجود خود.
هستی مطلق که جان عالم استاقرب از دل در وجود آدم است
هوش مصنوعی: هستی مطلق که روح و جوهر تمام عالم است، به ما نزدیکتر از خودمان و دلهایمان در وجود آدمی است.
آنکه باشد نقش بند قلب و تناقرب از قلب است در ملک بدن
هوش مصنوعی: کسی که قلب و جسم را میآفریند، نزدیکترین نقطه به قلب در ملک وجود انسان است.
شو فروتر در سخن تا پی برینیست اقرب آب را هیچ از تری
هوش مصنوعی: در کلام خود با احتیاط و تواضع صحبت کن تا به هدف و مقصود خود نزدیکتر شوی؛ چرا که آب نزدیکتر به لب حوض همیشه از رطوبت و رطوبت کمتر است.
جز وجود آب کآن اصل وی استوآن رطوبت آب را اندر پی است
هوش مصنوعی: به جز وجود آب که منبع اصلی آن است، آن رطوبت همواره در پی آب است.
ذات مطلق هستی بی چون و چنداصل هستی هاست نزد هوشمند
هوش مصنوعی: موجودی که بدون هیچ نقص و کمبودی است، اساس تمام موجودات در نزد افراد باهوش و آگاه محسوب می‌شود.
وآب اندر رتبۀ خود ظل اوستوآن تری آثار آب اندر سبوست
هوش مصنوعی: آب در مرتبهاش سایهاش است و آن رطوبت نشانههای آب در ظرف است.
گرچه با آب آن رطوبت ملصق استاز تری با آب لیک اقرب حق است
هوش مصنوعی: هرچند که رطوبت به آب چسبیده و از آن ناشی می‌شود، اما حقیقت نزدیکتر و اصلیتر از این خامی است.
این بود حیلوله گر فهمی تمامور نفهمی عذر خواهم والسلام
هوش مصنوعی: اگر به طور کامل درک کرده باشی، این صحبت را میگویم و اگر نفهمیده باشی، عذرخواهی میکنم و والسلام.
پس شود حایل به نیکی یا بدیبین مرء و قلب حیث سرمدی
هوش مصنوعی: بین آدمی و دلش، نیکی و بدی مانعی به وجود میآورد که تأثیرات دائمی دارد.
بین ایشان گر به نیکی حایل استاز مراتب رسته رهرو واصل است
هوش مصنوعی: اگر در میان آنها نیکی و خوبی وجود داشته باشد، شخصی که در مسیر قرار دارد به درجات بالا و بالاترین مقام خواهد رسید.
از مقام نفس و قلب و سرّ و روحگشته فارغ وز خفاء دارد فتوح
هوش مصنوعی: از حالتهای دلهره و نگرانی و راز درون خود رها شده است و به روشنایی و آگاهی دست یافته است.
نیست دیگر قلب و روحی در میانواحد مطلق نماید در عیان
هوش مصنوعی: هیچ قلب و روحی در وجود واحد مطلق باقی نمانده است که در آشکارا نمایان باشد.
بر بدی ور در میان حایل شودنور استعداد از او زایل شود
هوش مصنوعی: اگر در میان یک چیز بد نوری از استعداد و توانایی فرد وجود داشته باشد، آن نور محو و از بین میرود.
نیست دیگر روی بر بهبودی اشگشت صادر حکم نامسعودی اش
هوش مصنوعی: دیگر امیدی به بهبود وضعیتش نیست و فرمان حاکمیتش بهصورت ناامیدکنندهای صادر شده است.
پس به او محشور گردید این چنیننیک مردی کوست در ره پیش بین
هوش مصنوعی: پس این مرد نیکوکار با چنین ویژگیها در روز قیامت جمع خواهد شد.
هر کسی یابد جزای خود به سیرگر بود شرّ یافت شرّ ، ور خیر، خیر
هوش مصنوعی: هرکسی در زندگی نتایج اعمال خود را میبیند؛ اگر رفتار او ناپسند باشد، نتیجهاش بدی خواهد بود و اگر رفتار او خوب باشد، نتیجهاش خوبی خواهد بود.
می بپرهیزید از آن جرم و جهلکه رسد شرّش به هر نااهل و اهل
هوش مصنوعی: از گناه و نادانی دوری کنید؛ زیرا آسیب آن به هر کسی، خواه لایق و خواه نالایق، میرسد.
نی رسد تنها بر آنها که ستمخاصه کردند از شما بر بیش و کم
هوش مصنوعی: تنها بر افرادی که بر دیگران ظلم کردهاند، نیشتی وجود دارد و این ظلم میتواند به هر اندازهای باشد.
بلکه چون پیدا شود اندر انامشرّ آن فتنه رسد بر خاص و عام
هوش مصنوعی: زمانی که فتنه و فساد در میان مردم ظاهر شود، آن مشکلات دامنگیر هم خاص و هم عام خواهد شد.
مر ستمکار از ستم سوزد در آنهم ز ترک امر و نهی آن دیگران
هوش مصنوعی: ستمکار از ظلم خود ناراحت است و این ناراحتی ناشی از آن است که دیگران او را به انجام کار نادرستی دعوت نمیکنند و از او نهی نمیکنند.
گفته بصری آمد این اندر علی (ع)هم زبیر و طلحه، عمار ولی
هوش مصنوعی: در این بیت به این موضوع اشاره شده است که در جریان واقعههای تاریخی و مبارزات سیاسی، برخی از شخصیتها مانند علی (ع) و افراد دیگری چون زبیر، طلحه و عمار از مدافعین و همراهان او بودند. این افراد به نوعی نمایانگر وفاداری و حمایت از علی (ع) در برابر چالشها و دشواریها هستند.
مرتضی در بصره خواند آن بر زبیرشد فرو در فکر مرد تند سیر
هوش مصنوعی: مرتضی در بصره سخنانی را مطرح کرد که زبیر به شدت در آن تأمل کرد و به شدت در افکارش غرق شد.
گفت این آیت بخواندم سالهاغافل از آن کوست شرح حال ما
هوش مصنوعی: شخصی میگوید که سالها این آیه را خوانده، اما از آنچه که در واقع به حال و وضعیت آنها اشاره دارد، غافل بوده است.
در خلاف آورد ما را آن فتنپس رسید آنچه رسید از من به من
هوش مصنوعی: فریبهایی که در مسیر زندگی به ما رسید، باعث شد تا به آنچه مقدر بود، برسیم و سرنوشت خود را تجربه کنیم.
از خلاف بیعتم با شیر حقدر رسید آن فتنه ز امر ماسَبَق
هوش مصنوعی: از تفاوت دیدگاهها و نافرمانیام از بیعت با شیر حق، فتنهای به وجود آمد که ناشی از کارهای گذشتهام بود.
گفت با عمار آن فخر زمنفتنه ها حادث شود از بعد من
هوش مصنوعی: عمار گفت که بعد از من، فتنهها و مشکلاتی به وجود خواهد آمد که به نوعی برتری و افتخار زمانه را تحت تأثیر قرار میدهد.
از نیام آید برون شمشیرهاروبهان بندند ره بر شیرها
هوش مصنوعی: از لابهلای سلاحها، شمشیرها خارج میشوند و روباهها راه را بر شیرها میبندند.
بر تو میباشد که با اصلع شویبا علی در هر مقامی مع شوی
هوش مصنوعی: بر تو لازم است که در هر موقعیتی، با علی همراه شوی و به او ملحق گردی.
زآنکه در راهی روند ار ماخَلَقوز ره دیگر به تنها شیر حق
هوش مصنوعی: از آنجا که در مسیری حرکت میکنند که خالق در آن است و از راهی دیگر به تنهایی به حقیقت دست مییابند.
تو به او پیوند و باقی را بهلچون تنند آنها و حیدر شاه دل
هوش مصنوعی: تو به او وابسته شو و باقی را رها کن، چنان که آنها و حیدر شاه دل یکپارچهاند.
در سلوک از تن نباشد حاصلیمگسل از جان هیچ اگر صاحب دلی
هوش مصنوعی: در مسیر سلوک، اگر تنها به وجود جسمی توجه کنیم، چیزی به دست نمیآوریم. باید از وجود جان و روح بهرهگیرنده باشیم، چرا که فقط با دل پاک و آگاه میتوان به حقیقت دست یافت.
پس بدانید اوست سخت اندر عِقاببر ستمکاران که دورند از صواب
هوش مصنوعی: بدانید که او به شدت بر کسانی که به ظلم و ستم میپردازند، عذاب میدهد و آنها که از راستی و درستکاری دور شدهاند، در خطر عذاب او هستند.