تناجی
صفی علیشاه

۱۳- آیات ۹۰ تا ۹۷

وَ جاوَزْنا بِبَنِی إِسْرائِیلَ اَلْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَ جُنُودُهُ بَغْیاً وَ عَدْواً حَتّی إِذا أَدْرَکَهُ اَلْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ اَلَّذِی آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِیلَ وَ أَنَا مِنَ اَلْمُسْلِمِینَ (۹۰) آلْآنَ وَ قَدْ عَصَیْتَ قَبْلُ وَ کُنْتَ مِنَ اَلْمُفْسِدِینَ (۹۱) فَالْیَوْمَ نُنَجِّیکَ بِبَدَنِکَ لِتَکُونَ لِمَنْ خَلْفَکَ آیَةً وَ إِنَّ کَثِیراً مِنَ اَلنّاسِ عَنْ آیاتِنا لَغافِلُونَ (۹۲) وَ لَقَدْ بَوَّأْنا بَنِی إِسْرائِیلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ اَلطَّیِّباتِ فَمَا اِخْتَلَفُوا حَتّی جاءَهُمُ اَلْعِلْمُ إِنَّ رَبَّکَ یَقْضِی بَیْنَهُمْ یَوْمَ اَلْقِیامَةِ فِیما کانُوا فِیهِ یَخْتَلِفُونَ (۹۳) فَإِنْ کُنْتَ فِی شَکٍّ مِمّا أَنْزَلْنا إِلَیْکَ فَسْئَلِ اَلَّذِینَ یَقْرَؤُنَ اَلْکِتابَ مِنْ قَبْلِکَ لَقَدْ جاءَکَ اَلْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ فَلا تَکُونَنَّ مِنَ اَلمُمْتَرِینَ (۹۴) وَ لا تَکُونَنَّ مِنَ اَلَّذِینَ کَذَّبُوا بِآیاتِ اَللّهِ‌ فَتَکُونَ مِنَ اَلْخاسِرِینَ (۹۵) إِنَّ اَلَّذِینَ حَقَّتْ عَلَیْهِمْ کَلِمَتُ رَبِّکَ لا یُؤْمِنُونَ (۹۶) وَ لَوْ جاءَتْهُمْ کُلُّ آیَةٍ حَتّی یَرَوُا اَلْعَذابَ اَلْأَلِیمَ (۹۷)
و گذرانیدیم بنی اسرائیل را از دریا پس از پی رسید ایشان را فرعون و لشکرهایش از روی ستم و تعدی تا چون دریافتش غرق گفت ایمان آوردم که نیست الهی مگر آنکه گرویدند باو فرزندان یعقوب و من از منقادانم (۹۰) اکنون و بتحقیق نافرمانی کردی پیش و بودی از فسادکنندگان (۹۱) پس امروز می‌اندازیم بموضع بلندی ترا ببدنت تا باشی برای کسان بعد از خودت آیتی و بدرستی که بسیاری از مردمان از آیتهای ما هر آینه بی‌خبرانند (۹۲) و بحقیقت فرود آوردیم بنی اسرائیل را در منزلی خوب و روزی دادیم ایشان را از پاکیزه‌ها پس اختلاف نکردند تا آمد ایشان را علم بدرستی که پروردگار تو حکم می‌کند میانشان روز قیامت در آنچه بودند در آن اختلاف می‌کردند (۹۳) پس اگر باشی در شکی از آنچه فرو فرستادیم بتو پس بپرس از آنها که می‌خوانند کتاب را پیش از تو بتحقیق آمد ترا حق از پروردگارت پس مباش از شک‌کنندگان (۹۴) و مباش البته از آنها که تکذیب کردند آیتهای خدا پس خواهی بود از زیانکاران (۹۵) و بدرستی که آنان که لازم شد بر ایشان کلمه پروردگار تو ایمان نخواهند آورد (۹۶) و اگر آمده باشد ایشان را هر آیتی تا آنکه به بینند عذاب پر درد را (۹۷)
وقت خود کردیم منشق نیل رابگذراندیم آل اسرائیل را
آمدند آنگاه فرعون و جنوداز پی آنها را ز بغی و عدو زود
جمله چون وارد شدند ایشان به یمآب دریا هِشت در دم سر به هم
یافت فرعو ن آن زمان اندر بسیجغرق خواهد گشت و نبود چاره هیچ
گفت آوردم من ایمان بر خداآنکه جز او نیست معبودی به جا
آنکه اسرائیلیان آورده اندبر وی ایمان هم به وی رو کرده اند
من ز مُنقادانم او را هم یقینبر سه نوبت کرد اقرار این چنین
جبرئیلش مشت گل زد بر دهانآوری یعنی که ایمان این زمان
هیچ فرمان می نبردی پیشتربودی از اهل فساد اندر بشر
دزد نفست سالها آواره بودگشت باز این دم که دور از چاره بود
هست تحقیقی در این باب از بیانلیک در تفسیر نبود جای آن
تا مبادا آنکه دور از مطلب استوازند کاین نی به وفق مذهب است
این قد ر گویم بفهمی گر مُصرهست توحید اندر اشیا ء مستتر
زآن گذشتیم ار که فهمی دور نیستور نفهمی بگذر از آن زور نیست
در تفاسیر این چنین آورده اندکه به روزی جبرئیل ارجمند
نزد فرعون آمد او چون مردمانگاه دیوان مظالم بر عیان
کاغذی دادش ز استفتاء به دستکه شود گر بندهای مغرور و مست
خواجۀ او مر ورا از هر نشانداده باشد برتری بر دیگران
پس کند با خواجۀ خود همسریترک او گوید شود یکجا بری
پس نوشت این بنده بس باشد بجاگر کنندش غرق در بحر فنا
اندر آن دم کو شد اندر بحر نیلداد آن فتوا نشانش جبرئیل
گفت این فتوا تو دادی بهر خویشآمد آن روزت که خود گفتی به پیش
پس رهانیمت در این روز از فتنتا که باشد عاری از روحت بدن
می دهیمت بر بدن یعنی نجاتچونکه عاری گردد از روح و حیات
تا مگر کآید تو را هر کس ز پیباشد این خود آیتی از بهر وی
اکثری از مردمان ز آیات مابیخبر باشند از جهل و عمی
ما بر اسرائیلیان دادیم همجایگاه صدق و پُر رزق و نعم
بیت مقدس یا تمام مصر و شامراست بود آن وعدة حق بر انام
همچنین از هر چه بُد پاکیزه تررزقشان دادیم ما از خشک و تر
پس به دین خود نکردند اختلافتا که علم آمد بر ایشان بی خلاف
یعنی آن تورات و با نور و نظاممختلف در وی شدند ایشان تمام
یعنی اندر شرح و تأویلش فزونمختلف گشتند از عالی و دون
یا به قولی علم جز قرآن نبودکاندر او شد مختلف رأی یهود
یا که احمد(ص) بوده آن، بیگفتگوبوده اند آگه یهود از نعت او
می کند پروردگارت ای عزیزبین ایشان حکم اندر رستخیز
اندر آن چیزی که بودند از خلافمینمودند اندر آن چیز اختلاف
یا که از احکام تورات و کتابیا ز تصدیق رسول مستطاب
پس اگر هستی تو در شک یا غشازآنچه نازل بر تو گردید آن ز ما
پس بپرس از آن کسان که پیشتراز تو ز ارباب کتابند و خبر
خوانده اند ایشان همانا از کتابنعت و وصف احمد(ص) کامل نصاب
این است الزام از نصاری و یهودنام احمد (ص) در کتاب اعنی که بود
اهل دانش را در آن انکار نیستگر کند انکار جهل و خیرگی است
از یهودان آنکه بود آگه تمامکرد او تصدیق چون ابن سلام
یا ز رهبانان بحیرا کآگهیداشت از انجیل و بودش همرهی
عام باشد این خطاب اعنی کسیگر به شک باشد ز پیغمبر بسی
پس بپرسد زآنکه خوانده است او کتابوز غرض در گِل نپوشد آفتاب
خود کلامی بر تو آمد صدق و راستزآنکه او پروردگار ماسواست
پس مباش ای دون ز شک آرندگانشک کند آن کو ندارد نور جان
هم مباش از آنکه در مجلای حقمیکند تکذیب آیت های حق
می خورد نان شه اندر خوان اوپس کند نفرین به فرزندان او
پس تو باشی از زیانکاران یقینگر کنی تکذیب آیات مبین
شد بر ایشان واجب از پروردگارقولی آن کو ثبت لوح است از قرار
که به حق از سختی دل نگرونددل بر ایمانشان تو هم هرگز مبند
گر چه آیدشان هر آیت از سماکتا که بینند آن عذاب دردناک