غزل شمارهٔ ۴۲
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر عشق عمیق و وابستگی شاعر به معشوق است. شاعر ابراز می‌کند که حتی اگر بخواهد، نمی‌تواند از عشق و ارتباطش با معشوق جدا شود و تنها مرگ می‌تواند او را از این عشق رها کند. او احساس می‌کند که اگر معشوق از حال دل او باخبر بود، هرگز بی‌وفایی نمی‌کرد. همچنین، شاعر به حسرت ناشی از جدایی‌اش از معشوق اشاره می‌کند و می‌گوید که غم معشوق بر او چنان تاثیر می‌گذارد که نمی‌تواند حتی تصور کند چگونه می‌تواند زندگی را بدون او ادامه دهد. در پایان نیز به این نکته اشاره دارد که تلاش برای پارسایی و خودسازی در شرایطی که عشق چنین وجود دارد، بیهوده است.
مرادم ار چه نخواهد روا شدن ز شمابه فال نیک ندارم جدا شدن ز شما
هوش مصنوعی: اگرچه خواستهام از جانب شما برآورده نمیشود، اما از اینکه از شما جدا شوم، خوشحال نیستم و نمیخواهم از شما دور شوم.
مگر اجل برهاند مرا ز عشق، ارنهبه زندگی نتوانم رها شدن ز شما
هوش مصنوعی: تنها اگر مرگ مرا از عشق نجات دهد، وگرنه نمیتوانم از زندگی و محبت شما رها شوم.
اگر ز خوی شما داشتی خبر دل منعجب نداشتمی بی‌وفا شدن ز شما
هوش مصنوعی: اگر از روحیه و احساسات تو خبر داشتی، هرگز تعجب نمیکردم که نسبت به من بی‌وفا شوی.
ازین صفت که به بیگانگی همی کوشیدکرا بود طمع آشنا شدن ز شما؟
هوش مصنوعی: از این ویژگی که به بیگانگی و دوری از دیگران اهمیت میدهی، چه کسی می‌تواند امیدوار باشد که با شما آشنا شود؟
دلم بدین صفت ار پایمال غصه شودگریختن زمن و در قفا شدن ز شما
هوش مصنوعی: اگر دلم به خاطر این ویژگیام پر از غم شود، از تو دور میشوم و از پشت به تو نگاه میکنم.
غم شما گر ازین سان کشد گریبانمچه پیرهن که بخواهد قبا شدن ز شما
هوش مصنوعی: اگر غم شما اینقدر شدید باشد که دلم را بگیرد، دیگر چه لباسی می‌تواند راحتی و زیبایی شما را پوشش بدهد؟
به اوحدی طمع پارسا شدن مکنیدکه بعد ازین نتوان پارسا شدن ز شما
هوش مصنوعی: به اوحدی امید نداشته باشید که بتوانید انسان نیکوکاری شوید، زیرا از این پس از شما نمیتوان انتظار نیکی داشت.