غزل شمارهٔ ۲۰۰
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به دوری از محبوب و حسرت ناشی از آن اشاره می‌کند. او از زیبایی‌ها و غمزه‌های محبوبش می‌گوید که دلش را شگفت‌زده کرده، در عین حال بیان می‌کند که او به کسی مثل او که غم و بی‌پناهی دارد، توجهی نکرده است. شاعر تأکید می‌کند که حتی در شرایط سخت و ظلم‌هایی که بر او می‌رود، زیبایی محبوبش را نمی‌توان نفی کرد. او به صبر و تحمل در برابر ستم‌هایی که بر خود می‌بیند می‌پردازد و می‌گوید که عشق، حتی در رنج و جدایی، زیبایی‌های خاص خود را دارد. شاعر در نهایت به این نکته می‌رسد که دل‌های رنج‌کشیده، فریادهای خود را تنها از جایگاهی خاص و با عمق احساسات می‌سازند.
دوش بگذشت و دل از دور تماشایی کردامشبم حسرت او دیده چو دریایی کرد
هوش مصنوعی: دیروز شب گذشت و دل من به تماشای دور او مشغول شد. امشب هم چشمانم از حسرت او پر از اشک هستند و مثل دریا غمگیناند.
ز چنان غمزه، که او دارد و ابرو عجبستکه التفاتی به چو من بی سر و بی‌پایی کرد
هوش مصنوعی: از آن چشمان فریبنده و ابروی زیبای او شگفتانگیز است که به کسی مثل من، که ناتوان و بیپایهام، توجهی کرده است.
محتشم را نرسد سرزنش درویشیکو به عمری هوسی پخت و تمنایی کرد
هوش مصنوعی: محتشم نمیتواند درویشی را که سالها به دنبال خواستههایش بوده و آرزوهایی داشته، سرزنش کند.
صبر فرمود مرا در ستم خویش و دلمصبر پندار که امروزی و فردایی کرد
هوش مصنوعی: مرا به صبوری در برابر ظلم خود دعوت کرد و دلم گمان می‌کند که امروز و فردا خواهد گذشت.
نیک خواهان به طبیبی که نشانم دادنددرد دل را نتوان گفت مداوایی کرد
هوش مصنوعی: کسانی که برایم خیرخواهی کردند، وقتی به دکتری که مرا به او معرفی کردند مراجعه کردم، نتوانستم درد دل خود را به او بگویم و درمانی نیز دریافت نکردم.
طمع از بوس و کنارش ببریدیم که آننیست خوانی که توان غارت و یغمایی کرد
هوش مصنوعی: امید به بوسیدن و نزدیکی او را قطع کردیم، چون او شخصی نیست که بتواند به راحتی دل و مال دیگران را تصاحب کند.
گر چه بر ما ستم او به هلاک انجامیدهیچ زشتش نتوان گفت، که زیبایی کرد
هوش مصنوعی: هرچند ستم او به نابودی ما انجامید، نمی‌توان چیزی از او گفت که زشت باشد، زیرا او زیبایی آفرید.
عشق ورزند بتان، لیک چو من بیزوریپنجه سهلست که با دست توانایی کرد
هوش مصنوعی: عشاق، بتها را پرستش میکنند، اما اگر کسی مانند من از عشق بینیاز باشد، کار سختی نیست که با دست خود به هدف برسد.
دل که جاییش به درد آمده باشد داندکاوحدی این همه فریاد هم از جایی کرد
هوش مصنوعی: وقتی دل کسی از دردی رنج میبرد، خودش میداند که چرا انقدر فریاد میزند و این زاری از درون او برمیخیزد.