غزل شمارهٔ ۳۱۶
هوش مصنوعی: غزلی که نقل شده به بررسی رفتارهای مختلف افراد و نسبت به عشق و محبت می‌پردازد. شاعر به این نکته اشاره می‌کند که حتی زیبا رویان می‌توانند به دوستان خود وفا کنند و همزمان به دیگران درد و رنج برسانند. او درباره اینکه پادشاهان وقتی در شکار به سر می‌برند، ممکن است شکار را بگیرند اما باز هم آزاد کنند صحبت می‌کند. شاعر از دوستش می‌خواهد که به او نظر کند و یادآور می‌شود که انسان‌های بزرگ و نیکوکار به نیازمندان کمک می‌کنند. او به عشق و بزرگواری اشاره می‌کند و به این نکته می‌پردازد که عاشقان باید از یکدیگر دور نشوند و در عین حال، اشاره می‌کند که یادآوری نعمت‌ها و محبت‌ها ایرادی ندارد، چراکه حتی پادشاهان نیز گاهی به گداها توجه می‌کنند. در نهایت، شاعر از یار می‌خواهد که اگر یاد آنها نمی‌کند، ناراحت نباشند، زیرا ممکن است انسان‌های بزرگ خطاهایی داشته باشند.
خوبرویان جفا پیشه وفا نیز کنندبه کسان درد فرستند و دوا نیز کنند
هوش مصنوعی: زیبا رویان که معمولاً به دیگران آسیب میزنند، در عین حال وفاداری را نیز از خود نشان میدهند. آنها می‌توانند درد را به دیگران منتقل کنند، اما در عین حال می‌توانند درمانی نیز برای آن داشته باشند.
پادشاهان ولایت چو به نخجیر روندصید را گر چه بگیرند رها نیز کنند
هوش مصنوعی: وقتی شاهان به شکار میروند و دست به صید میزنند، حتی اگر شکار را بگیرند، در نهایت آن را رها می‌کنند.
نظری کن به من، ای دوست، که ارباب کرمبه ضعیفان نظر از بهر خدا نیز کنند
هوش مصنوعی: ای دوست، به من نگاهی بیفکن؛ چرا که بزرگان و بیشتر صاحبنواها بر ضعیفان محبت و رحمت می‌کنند، به خاطر خداوند.
بوسه‌ای زان دهن تنگ بده، یا بفروشکین متاعیست که بخشند و بها نیز کنند
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که از تو خواهش میکنم یا با بوسه‌ای محبت خود را نشان بده، یا آن را به من بفروش، چرا که این احساس یا محبت چیزی است ارزشمند که هم میتوان آن را هدیه داد و هم با قیمتش معامله کرد.
عاشقان را زبر خویش مران، تا بر توزر و سر هر دو ببازند و دعا نیز کنند
هوش مصنوعی: عاشقان را از خود دور نکن، چرا که آنها برای تو همه چیزشان را فدای تو می‌کنند و همچنین برایت دعا خواهند کرد.
گر کند میل به خوبان دل من، عیب مکنکین گناهیست که در شهر شما نیز کنند
هوش مصنوعی: اگر دل من به زیباییها تمایل پیدا کند، عیب نگذارید، چرا که این کار گناهی است که در شهر شما هم انجام می‌شود.
بر زبان گر برود یاد منت باکی نیستپادشاهان به غلط یاد گدا نیز کنند
هوش مصنوعی: اگر یاد و نام تو بر زبانها بیفتد، نگرانی وجود ندارد، چرا که حتی پادشاهان نیز ممکن است به اشتباه نام و یاد افراد عادی را به یاد آورند.
توختایی بچه‌ای، در تو خطا نیست عجبکانچه بر راه صوابند خطا نیز کنند
هوش مصنوعی: تو هنوز کودک هستی و در تو اشتباهی وجود ندارد. شگفتانگیز است که حتی کسانی که در مسیر درست گام برمیدارند، هم ممکن است اشتباه کنند.
اوحدی، گر نکند یار ز ما یاد، مرنجما که باشیم که اندیشهٔ ما نیز کنند؟
هوش مصنوعی: اگر یار به یاد ما نباشد، ناراحت نباشیم؛ چون ما چه کسانی هستیم که حتی فکر ما نیز مورد توجه دیگران باشد؟