غزل شمارهٔ ۳۷۷
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی دعوت به بیداری و آگاهی از زیبایی‌ها و مفاهیم عمیق زندگی است. شاعر از مردم می‌خواهد که به بهار و گل‌ها توجه کنند و از حالت بی‌خبری بیرون بیایند. او به تضادها و تداخلات زندگی اشاره می‌کند و یادآور می‌شود که ممکن است در آینده همه چیز یکسان شود. همچنین به زیبایی‌ها و نشانه‌های زندگی مثل ماه و درخت اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید دارد که درک و بینش عمیق‌تری از هستی باید داشته باشیم. شاعر از غبارات هستی و ارتباط بین زندگی و مرگ سخن می‌گوید و در نهایت به دشواری توضیح دادن زیبایی‌ها و رازهای وجود اشاره می‌کند.
ای مردم کور، این چه بهارست ببینیدگلبن نه و گلهاش ببارست ببینید
هوش مصنوعی: ای مردم نابینا، این چه بهاری است که میبینید؟ گل و درختانش در حال شکفتن و باریدن هستند.
فردا همه یک رنگ شود طالب و مطلوبامروز یکی را که هزارست ببینید
هوش مصنوعی: فردا همه افراد به یک شکل و یکسان خواهند شد. آنچه که امروز برای هر کسی مورد خواست و آرزو است، یکی خواهد بود. امروز اما، هزاران خواسته و آرزو وجود دارد که باید به آن توجه کرد.
آن ماه که دل می‌برد از ما رخ و زلفشبر منظرهٔ لیل و نهارست ببینید
هوش مصنوعی: آن ماهی که قلب ما را میرباید، چهره و موهایش همچون زیباییهای شب و روز است. نگاهش کنید.
ماییم به بار آمده در گلشن هستییا اوست که بر صفهٔ بارست؟ ببینید
هوش مصنوعی: ما به مانند میوهای هستیم که در باغ هستی به بار نشستهایم، یا اینکه اوست که بر تخت (سرور) نشسته است؟ ببینید.
بر گرد زمین این چه سپاهست؟ بجوییددر گرد زمان آن چه سوارست؟ ببینید
هوش مصنوعی: بر گرد زمین چه گروهی جمع شدهاند؟ در گذر زمان به دنبال آن سوارانی باشید که در حال حرکتند. به تماشا بنشینید.
ما میوهٔ شیرین درخت دو جهانیمباز این چه درخت و چه بهارست؟ ببینید
هوش مصنوعی: ما ثمرهٔ خوشمزهٔ درختی هستیم که نماد دو جهان است، حالا این درخت چیست و این بهار چه حالتی دارد؟ ببیند.
بس نسخه گرفتند ز هر شیوه و هر شکلاین نسخه که از صورت یارست ببینید
هوش مصنوعی: بسیاری از شیوهها و الگوها را تقلید کردهاند، اما این نسخهای که از چهره محبوب است، شما را به وضوح تحت تاثیر قرار میدهد.
درجیست برو غیب نگارنده طلسماتاین خود چه طلسم و چه نگارست؟ ببینید
هوش مصنوعی: در اینجا به یک فرد یا چیز اشاره می‌شود که به طور پنهانی و به طور خارقالعادهای اثراتی دارد. سوال می‌شود که این فرد یا چیز چه نوع جادو و تاثیری دارد و خود او یا آن اثر چه شکلی است. به نوعی، به شگفتی و عجیب بودن این موجود یا پدیده اشاره می‌شود.
این طرز که از کارگه کون به در آمدهم اول و هم آخر کارست ببینید
هوش مصنوعی: این شیوهای که از سرای وجود پدید آمده، هم در آغاز و هم در پایان، نشانهای از سرنوشت و حقیقت کار است. آن را با دقت ملاحظه کنید.
بر دامن هستی شما هست غباریهستی چه بود؟ وین چه غبارست؟ ببینید
هوش مصنوعی: در دامن هستی، گرد و غباری وجود دارد که نشاندهندهی زوال و گذرا بودن هستی است. آیا واقعاً این گرد و غبار چه معنایی دارد و به چه چیزی اشاره می‌کند؟ بیندیشید.
بعد از شب تار آمدن روز توان دیداین روز که اندر شب تارست ببینید
هوش مصنوعی: بعد از شب سیاه، وقتی روز روشن می‌شود، میتوان این روزی را که در شب تاریک وجود دارد، مشاهده کرد.
گر چشم خدایی بگشایید هم این‌جاهم محشر و هم روز شمارست، ببینید
هوش مصنوعی: اگر چشمی الهی باز شود، در این دنیا و در روز قیامت و روز حساب، همه چیز را ببینید.
شرح سخن اوحدی آسان نتوان گفتشعرش بهلید، این چه شعارست؟ ببینید
هوش مصنوعی: توضیح دادن سخنان اوحدی دشوار است؛ شعرش گیجکننده است و انسان نمیداند منظورش چیست. به این مسأله توجه کنید.