غزل شمارهٔ ۴۴۲
هوش مصنوعی: غزل بیانگر احساسات عمیق و دردناک شاعر نسبت به یار بی‌وفا است. شاعر از ناتوانی در بیان حال خویش می‌گوید و بر این باور است که بهتر است سکوت کند. او به عدم توانایی در درک وضعیت خود و سرنوشت محتومش اشاره دارد و می‌فهمد که بخت خوبی ندارد. شاعر به دل خود هشدار می‌دهد که به امید لب معشوق نباشد و از شکست خود نصیحت می‌کند. او همچنین از یار بی‌وفا می‌خواهد که اگر از عشق او آگاه شود، شرمنده‌اش شود. در نهایت، شاعر به یادآوری از جمال یار و تبادل سلام و درودها اشاره می‌کند و از خود و دیگران می‌خواهد که در عشق و محبت با یکدیگر باشند. او توصیه می‌کند که ماندن در کنار یار بهترین گزینه است حتی اگر در سرای دوست به سختی روزگار بگذرانیم.
با یار بی‌وفا نتوان گفت حال خویشآن به که دم فرو کشم از قیل و قال خویش
هوش مصنوعی: با دوست بی‌وفا نمیتوان حال خود را بیان کرد، بهتر است که سکوت کنم و از سخن گفتن بگذرم.
من شرح حال خویش ندانم که چیست خود؟زیرا که یک دمم نگذارد به حال خویش
هوش مصنوعی: من نمیدانم حال و احوال خود را چگونه توصیف کنم، چون هیچ وقت نمیتوانم در آرامش بمانم و به خودم فکر کنم.
آنرا که هست طالع ازین کار، گو: بکوشما را نبود بخت و گرفتیم فال خویش
هوش مصنوعی: این جمله بیانگر این است که افرادی که سرنوشت و بخت خوبی دارند، باید تلاش کنند و فعالیت داشته باشند. اما برای کسانی که بخت خوبی ندارند، تلاش و کوشش ممکن است نتیجهای نداشته باشد و آنها تنها راه خود را باید در سرنوشت و حوادث محتوم جستجو کنند.
ای دل، نگفتمت که: مخواه از لبش مراد؟دیدی که: چون شکسته شدی از سؤال خویش؟
هوش مصنوعی: ای دل، به تو نگفتم که از لب آن محبوب چیزی نخواهی؟ حالا دیدی که وقتی زیانی به تو رسید، از پرسش و سوال خود چه شکستی خوردی؟
ای بی‌وفا، ز عشق منت گر خبر شوددانم که شرمسار شوی از فعال خویش
هوش مصنوعی: ای بی‌وفا، اگر خبر عشق و محبت تو به دیگران به تو برسد، میدانم که از کارهای خودت شرمنده خواهی شد.
چندان مرو، که من به تامل ز راه فکرنقش تو استوار کنم در خیال خویش
هوش مصنوعی: به اندازهای نرو که من بتوانم با تفکر و دقت، تصویر تو را به خوبی در ذهنم تثبیت کنم.
جد ترا، اگر ز جمالت خبر شودای بس درودها که فرستد به آل خویش!
هوش مصنوعی: اگر کسی از زیبایی تو آگاه شود، به خاطر تو برای خانوادهاش و دیگران سلامهای زیادی ارسال خواهد کرد.
ما را به خویش خوان و بر خویش باردهباشد که بعد ازین برهیم از ضلال خویش
هوش مصنوعی: ما را به سوی خودت بخوان و به خودت نزدیک کن تا بعد از این از گمراهیهایمان رها شویم.
ای اوحدی، مقیم سر کوی یار باشگر در سرای دوست نیابی مجال خویش
هوش مصنوعی: ای اوحدی، در کنار کوی محبوب بمان و اگر در محفل دوست نتوانی جایی برای خود پیدا کنی، باز هم در آنجا بمان.