غزل شمارهٔ ۵۱۶
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف عشق و حالتی از شیدایی می‌پردازد که در آن، معشوق و عاشق به گونه‌ای با یکدیگر پیوند خورده‌اند که هیچ‌یک از آن‌ها دیگر نمی‌تواند از دیگری جدا باشد. او بیان می‌کند که اگر معشوق در کنار او باشد، همه چیز به شیدایی می‌انجامد و اگر پنهان شود، عاشق به شدت دلتنگ و ناراحت می‌گردد. این دو رنگی و دوگانگی در رابطه‌ی آن‌ها به حدی کم شده است که تنها یک رنگ باقی مانده و هیچ‌یک از آن‌ها نمی‌توانند بدون دیگری زندگی کنند. شاعر به اوج عشقش و تأثیری که حضور معشوق بر او دارد اشاره می‌کند و می‌گوید که حتی در حالت خواب و بیداری نیز فکر و خیال معشوق او را رها نمی‌کند. او از دوستی با دیگران سر باز می‌زند و تنها در جستجوی دوستی با معشوق خویش است و به دنبال حفظ چنین رابطه‌ای تا زمان حیاتش می‌باشد.
گر او پیدا شود بر من به شیدایی کشد کارمو گر من زو شوم پنهان به پیدایی کشد زارم
هوش مصنوعی: اگر او به من نزدیک شود، دیوانهوار مرا تحت تأثیر قرار میدهد و اگر من از او دور شوم، در دل به شدت ناراحت میشوم.
دو رنگی در میان ما به یک بار آن چنان کم شدکه غیر از نقش یک رنگی، نه او دارد، نه من دارم
هوش مصنوعی: در رابطه ما دوگانگی و رنگارنگی به سرعت از بین رفت و در نهایت فقط تصویری یکنواخت باقی ماند که نه او و نه من دیگر آن را نداریم.
دلم گر چشم اقراری براندازد به غیر اودو چشم او برانگیزد جهانی را به انکارم
هوش مصنوعی: اگر دل من به محبت کسی دیگر متمایل شود، دو چشم او به سمت من مینگرد و تمام جهان را نسبت به من بیاعتنا می‌کند.
مرا از بس که او دم داد و دل غم دید در عشقشغمش بگسیخت تسبیحم، دمش دربست زنارم
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه او خیلی پیشنهادم کرد و عشقش را در دل بزرگش با غم همراه میدیده، غم من از عشقش آزاد شد و حالا تمام وجودم برای او بسته شده است.
میان خواب و بیداری شبی دیدم خیال اواز آن شب واله و حیران، نه در خوابم، نه بیدارم
هوش مصنوعی: در یک شب، در حالی که نه کاملاً خوابم نه کاملاً بیدار، تصوری از او در ذهنم آمد که مرا گیج و سردرگم کرد.
تو از هر چاردیواری نشان من چه می‌پرسی؟که یار از شش جهت بیرون و من در صحبت یارم
هوش مصنوعی: از کجا می‌پرسی من کجا هستم؟ چون عشق من از هر سو در اطراف من است و من در لحظهای که با او هستم، وجودم را در کنار او مییابم.
کسی کو جان من باشد چه با او دوستی ورزم؟نباشد دوستی با او که خود را دوست می‌دارم
هوش مصنوعی: اگر کسی در زندگی من برایم ارزشمند باشد، چه نیازی به دوستی یا دشمنی با او دارم؟ من نمیتوانم با کسی که خود را دوست نمیدارد، ارتباطی داشته باشم.
ز باغ ورد او دوری نخواهم کرد تا هستمبهل، تا داغ ورد او بسوزد اوحدی‌وارم
هوش مصنوعی: تا زمانی که زندهام، از زیبایی و دلربایی او دور نخواهیم شد، زیرا عشق او همچنان در دل من شعلهور است و مرا میسوزاند.