غزل شمارهٔ ۷۵۳
هوش مصنوعی: این شعر به عواطف و حالات عاشقانه می‌پردازد و از تمایلات و آرزوهای مریدان و عاشقان سخن می‌گوید. شاعر اشاره می‌کند که اگر نشانه‌ای از دوست وجود نداشته باشد، پیروان چگونه می‌توانند به خانه‌ی او رجوع کنند. عشق و ارتباط با معشوق باید از عمیق‌ترین احساسات درون سرچشمه بگیرد، و تلاش بدون عشق حقیقی بی‌فایده است. او بر این نکته تأکید می‌کند که عشق حقیقی نیازی به میانجی‌گری و پیام‌رسان ندارد و با همان اشتیاق می‌توان به معشوق نزدیک شد. او همچنین به همراهی دوستان و عاشقان و اهمیت پیوند عمیق میان آنها اشاره می‌کند و به ارزش بوسه بر آستان محبوب اشاره می‌کند که نشانه‌ای از عشق و ارادت است. در نهایت، شاعر به وحدت و هم‌راستایی با معشوق تأکید دارد و می‌گوید که در عشق واقعی، دو گانه‌ای وجود ندارد.
در کعبه گر ز دوست نبودی نشانه‌ایحاجی چه التفات نمودی به خانه‌ای؟
هوش مصنوعی: اگر در کعبه نشانه‌ای از محبوب نباشد، حاجی چه نیازی به توجه به چنین خانه‌ای دارد؟
مرغان آن هوا به زمین چون کنند میل؟تا در میان دام نبینند دانه‌ای
هوش مصنوعی: پرندگان در آن فضا چگونه می‌توانند به زمین بیفتند؟ زیرا نمیخواهند در دامها دانه‌ای را که مورد نیازشان است، نبینند.
بویی ز وصل اگر به مشامش نمی‌رسیدرغبت به هیچ موی نمی‌کرد شانه‌ای
هوش مصنوعی: اگر بویی از وصال به او نمیرسید، هیچ شوقی برای شانه زدن به موهایش نداشت.
این کوشش و کشش همه بی‌کار چون بود؟عاقل چگونه دل بنهد بر فسانه‌ای؟
هوش مصنوعی: این تلاش و کوشش چه فایدهای دارد وقتی که همه بی‌فایده است؟ یک انسان عاقل چگونه میتواند به افسانه و داستانهای بیاساس دل خوش کند؟
تا عشق آتشی نزند در درون دلاز راه سینه کی بدر افتد زبانه‌ای؟
هوش مصنوعی: تا زمانی که عشق شعلهای در دل نسوزاند، چگونه امکان دارد که آتش آن از سینه خارج شود و به نمایش درآید؟
محتاج پیک و نامه نباشد مرید راکانجا کفایتست سر تازیانه‌ای
هوش مصنوعی: اگر مریدی به حقیقت و معرفت برسد، نیازی به پیام و نامه ندارد، زیرا در آنجا یک اشاره کافی است و او میتواند همه چیز را درک کند.
خیز، ای رفیق خفته، که صوت نشیدخوانآتش فگند در شتران از ترانه‌ای
هوش مصنوعی: بیدار شو، ای دوست خوابآلود، چرا که صدای آتش از دور به گوش میرسد و در شتران جرقههایی از آهنگ و نغمه به وجود آمده است.
ثابت نباشد آن قدم اندر طریق عشقکو می‌کند ز خار مغیلان کرانه‌ای
هوش مصنوعی: در راه عشق، قدمی که ثابت نباشد، مانند این است که از خارهای سخت و آزاردهنده عبور می‌کند و به مقصدی نمیرسد.
گر راستست، هر چه طلب می‌کنم توییوین راه دور نیست بغیر از بهانه‌ای
هوش مصنوعی: اگر آنچه که میخواهم حقیقت داشته باشد، تویی و این راه دوری نیست جز بهانه‌ای که به آن چنگ میزنم.
با اوحدی یکی شو و مشنو که: در وجودهرگز در آن یگانه رسد جز یگانه‌ای
هوش مصنوعی: با اوحدی یکی شو و توجه نکن که در وجود، هرگز به یگانه‌ای نمیرسی جز خود یگانه.
ما را اگر محال نباشد به پیشگاهاین فخر بس که: بوسه دهیم آستانه‌ای
هوش مصنوعی: اگر امکان داشته باشد، ما با افتخار به حضور این بزرگوار میرسیم و میخواهیم آستان او را بوسه دهیم.