غزل شمارهٔ ۷۶۵
هوش مصنوعی: این اشعار به موضوعاتی چون عشق، مستی، و جستجوی حقیقت می‌پردازند. شاعر از بی‌وفایی دنیا و دل‌بستگی به مکاشفه‌های روحانی صحبت می‌کند. او می‌گوید که در دنیای مادی، انسان به خود غافل می‌شود و نمی‌تواند حقیقت وجودی‌اش را بشناسد. همچنین به این نکته اشاره دارد که اگر کسی به دنبال خدا باشد، باید از تعلقات دنیوی دست بکشد و به دنبال معنای عمیق‌تر زندگی برود. در نهایت، شاعر به این نتیجه می‌رسد که برای رسیدن به بلندی‌های معنوی، باید از پستی‌ها عبور کرد و به حقیقت دست یافت.
میی کو ترا میرهاند ز مستیحلالت از آن می خرابی و مستی
هوش مصنوعی: شرابی که تو را از مستی نجات میدهد، شاید باعث خرابی و مستی تو شود.
بت تست نفس تو در کعبهٔ تنخلیل خدایی، گر این بت شکستی
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به زیبایی و ذات معنوی انسان اشاره دارد. شخص به تمثال و خود واقعیاش پرداخته و به نشان دادن جایگاه والای او در میان موجودات اشاره می‌کند. در واقع، اگر این زیبایی و اصالت شکسته شود و از بین برود، مفهوم و ارزشهای عمیق آن نیز آسیب خواهد دید.
عروس جهان را وفایی نباشدبه آخر بدانی که: دل در که بستی؟
هوش مصنوعی: عروس جهان هیچگاه به وعدههایش وفا نمیکند و در پایان متوجه خواهی شد که دل خود را به چه کسی سپردهای.
نبینی به خود غیر ازین صوت و صورتچه گویم؟ زهی! غافل از خود که هستی
هوش مصنوعی: سخن از این است که وقتی به خود مینگرم و به جز صدا و ظاهرم چیزی نمیبینم، حیرتآور است! غافل از آنچه که حقیقتاً هستم.
تو آنروز گفتم: به منزل نیاییکه همراه میرفت و خوش می‌نشستی
هوش مصنوعی: در آن روز به تو گفتم که اگر به خانه نیایی، چراکه با دوستانت به خوبی وقت میگذرانی و لذت میبری.
در این باغ کش میوه زهرست یکسرچه تریاک بهتر ز کوتاه دستی؟
هوش مصنوعی: در این باغ، میوهای که به دست نمیآید و سمی است، بهتر از آن است که به چیزی محدود و کمارزش مثل تریاک متوسل شوم.
چو باد ار طلب میکنی سرفرازیمنه دل برین خاک و بگذر، که رستی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به افتخار و عزت برسی، دل خود را به این زمین مشغول نکن و از آن بگذر، زیرا در این صورت آزاد خواهی شد.
خدای تو آن چیز مخصوص باشدخدا را گر از بهر چیزیی پرستی
هوش مصنوعی: اگر خدا را فقط برای منافع خود بپرستی و نه به خاطر خودش، در حقیقت آن چیزی که میپرستی، خداوند نیست.
بلندی که میجویی آنروز یابیکه چون اوحدی رخ بپیچی ز پستی
هوش مصنوعی: آن بلندی و موفقیتی که به دنبالش هستی، روزی به دست میآوری؛ اما باید مانند اوحدی (شاعر معروف) از چیزهای نازل و کوچک دوری کنی و به سمت اهداف بزرگتر بروی.