غزل شمارهٔ ۸۶۹
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به وصف عشق و ارتباط معنوی با معشوق می‌پردازد. او از دل کندن از دنیا و تعلقات مادی سخن می‌گوید و به سمت آسمان و شاهی الهی می‌نگرد. شاعر دعا و درخواست محبت معشوق را دارد و به این نکته اشاره می‌کند که در دنیای مادی نمی‌توان جایی برای دل گذاشت. در عین حال، او بر اهمیت عشق و ارادت تاکید می‌کند و به یادآوری عظمتی که در عشق و تصوف وجود دارد، اشاره می‌کند. همچنین به زیبایی باغ بهشتی و آزادگی در عشق و اندیشه اشاره می‌کند و به دنبال درک حقیقتی برتر و پاک است. شاعر از خواننده می‌خواهد که یکرنگ و یکدل باشد و به وضوح در زندگی خود عمل کند.
رخ باز نهادم به سماوات الهیتا بر سر گردون بزنم نوبت شاهی
هوش مصنوعی: چهرهام را به آسمانهای الهی گشودم تا بتوانم در چرخش دنیا، نوبت سلطنت را به دست بگیرم.
رخت و خر خود را همه بگذاشتم اینجاچون یار مسیحم، بسم این چهرهٔ کاهی
هوش مصنوعی: تمام دار و ندارم را اینجا گذاشتم، چون یارم شبیه مسیح است و به خاطر این چهرهٔ خاکیاش.
از من مطلب مهر خود، ای شاهد دنیابر مهر تو چون دل نهد این عاشق آهی؟
هوش مصنوعی: ای شاهد زیبای جهان، از من بخواه که عشق و محبتت را به دست آورم. چگونه است که دل این عاشق، با یاد تو، آه و ناله سر دهد؟
اینجا نتوان کرد مقام، ار چه دلم راروزی دو سه مهمان تو کرد این تن ساهی
هوش مصنوعی: در اینجا نمیتوانم به آرامش و استراحت برسم، هرچند که به مدت دو یا سه روز، مهمان قلب من بودهای. این بدن خسته و نزار دیگر توان تحمل ندارد.
جز در رسن عشق مزن دست ارادتتا یوسف مصری شوی، ای یوسف چاهی
هوش مصنوعی: فقط زمانی که عشق واقعی را تجربه کردی، میتوانی نسبت به آن احساس تعلق و ارادت داشته باشی. در غیر این صورت، هیچگاه به مقام و جایگاهی نظیر یوسف نخواهی رسید.
اینجا منشین پر، که جزا می‌نتوان یافتعمر ابد و مملکت نامتناهی
هوش مصنوعی: اینجا نمان، زیرا در این دنیا نمی‌توان جزای خوب و بد را در عمر جاودانه و سرزمین بینهایت یافت.
برخیز و بن باغ بهشتی نظری کنتا پیش نهم هر چه دلت خواهد و خواهی
هوش مصنوعی: بیدار شو و به زیباییهای باغ بهشتی نگاه کن تا هر چیزی که میخواهی و آرزو داری، به دست بیاوری.
گه نعره بر آریم ز صحراش چو مرغانگه غوطه بر آریم ز دریاش چو ماهی
هوش مصنوعی: گاهی از شادی و هیجان مانند پرندگان فریاد میزنیم و گاهی از سر شگفتی و خوشحالی مثل ماهیها در آب غوطهور میشویم.
در نامهٔ ترکیب که داری نظری کنتا سر دو گیتی بشناسی بکماهی
هوش مصنوعی: به متن ترکیبی که در دست داری دقت کن تا بتوانی دو جهان را بشناسی و درکی عمیق از آنها پیدا کنی.
نی نی، که ازین هر دو جهان جز به رخ اوگر باز شود چشم تو در عین گناهی
هوش مصنوعی: نه، هیچ کس از این دو جهان به جز زیبایی او ارزش ندارد. اگر چشمت به او بیفتد، حتی در حالی که دچار گناهی، باز هم زیبایی او تو را فریب خواهد داد.
یکرنگ شو، ای اوحدی و یکدل و یکتادر کش قلم و خط به سپیدی و سیاهی
هوش مصنوعی: ای اوحدی، با یکرنگی و یکدلی به خط و قلم بپرداز و در میان سپیدی و سیاهی، خالص و ساده باش.