قصیدهٔ شمارهٔ ۱۳ - وله غفرالله‌له
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی مفهوم ناپایداری و گذرایی زندگی را بیان می‌کند. شاعر با استفاده از تصاویر طبیعی، مانند چمن و درختان، به وضعیت‌های ناپایدار در زندگی اشاره می‌کند. او می‌گوید که پس از گذشت زمان، زیبایی‌ها و نعمت‌ها از بین می‌روند و تنها اعمال نیک و نام نیک باقی می‌مانند. اهمیت تواضع و اطاعت نیز مورد تأکید قرار می‌گیرد، چرا که در نهایت، دنیاست که زودگذر است و تنها کارهای نیک و نام نیک انسان‌ها هستند که جاودان خواهند ماند. شاعر به انسان‌ها توصیه می‌کند که به‌جای دلبستگی به دنیا و مال، به کردار نیک و اخلاق خوب توجه کنند.
چمن ز باد خزان زرد و زار خواهد مانددرخت گل همه بیبرگ و بار خواهد ماند
هوش مصنوعی: گیاهان در نتیجهی وزش بادهای پاییزی پژمرده و زرد میشوند و درختان گل نیز بدون برگ و میوه باقی می‌مانند.
درین دو هفته نثاری نبینی اندر باغکه آب و سبزه به زیر نثار خواهد ماند
هوش مصنوعی: در این دو هفته، در باغ شاهد هیچ نثاری نخواهی بود، چون آب و سبزه همچنان زیر لایه جدیدی از نثار باقی خواهد ماند.
نه طبع طفل چمن مستقیم خواهد شدنه دست شاهد گل در نگار خواهد ماند
هوش مصنوعی: نه سرشت کودک باغ به رشد و تعالی خواهد رسید و نه دستان معشوق در زیبایی و جذبه جاودانه خواهد ماند.
ازین قیاس تو در آدمی نگر، کو نیزنه دیر و زود درین گیر و دار خواهد ماند
هوش مصنوعی: به این معناست که به انسان‌ها نگاه کن، آنها نیز مانند همه چیز در این دنیا، در حال تغییر و گذر هستند و هیچگاه در یک حالت ثابت نمیمانند.
ز هر چه نام وجودی برو کنند اطلاقمکن قبول که جز کردگار خواهد ماند
هوش مصنوعی: هر چیزی که از آن با عنوان وجود یاد میشود، قابل قبول نیست. تنها خالق باقی میماند و چیز دیگری را نمیتوان به عنوان وجود واقعی شناخت.
پسر به درد پدر دردمند خواهد شدپدر به داغ پسر سوکوار خواهد ماند
هوش مصنوعی: فرزند در زمان نیاز پدر به یاری او خواهد شتافت، در حالی که پدر پس از از دست دادن فرزندش همچنان در غم و اندوه باقی خواهد ماند.
بدین صفت ز برای چه بایدت پرورد؟تن عزیز، که در خاک خوار خواهد ماند
هوش مصنوعی: چرا باید به خاطر چنین ویژگیهایی از تو مراقبت کنم؟ بدن ارزشمندی که در نهایت در خاک نابود خواهد شد.
بکوش نیک وز کردار بد کناری گیرکه کردهای خودت در کنار خواهد ماند
هوش مصنوعی: سعی کن کارهای خوب انجام دهی و از کارهای بد دوری کنی، زیرا عملهای تو همیشه در کنار تو خواهند ماند.
مکن حکایت آن زر شمار دنیا دوستکه در فضیحت روز شمار خواهد ماند
هوش مصنوعی: شایسته نیست که داستان کسی را بگویی که تنها به دنیا و مادیات وابسته است، زیرا در روزگارگردش زمان، رسوایی او به یادگار خواهد ماند.
اگر چه نیک بر آرد به شوخ چشمی نامچو نامه باز کند شرمسار خواهد ماند
هوش مصنوعی: اگرچه با چشمان شیطنتآمیزش کارهای خوبی انجام میدهد، اما وقتی واقعیتها را بهطور واضح نشان دهد، شرمنده خواهد شد.
چه نوبهار و خزان بر سر هم آید! لیکنه آن خزان و نه این نوبهار خواهد ماند
هوش مصنوعی: بهار و پاییز هر دو در کنار هم خواهند آمد، اما نه آن پاییز همیشه خواهد ماند و نه این بهار.
تو جز تواضع و جز طاعت اختیار مکنبه دستت ار دوسه روز اختیار خواهد ماند
هوش مصنوعی: تو فقط humility و اطاعت را انتخاب کن، و در دست تو نیست که چند روزی انتخاب در اختیارت خواهد بود.
به رونق گل این باع دل منه، زنهار!که گل سفر کند از باغ و خار خواهد ماند
هوش مصنوعی: مبادا که دل شاداب من را تحت تأثیر قرار دهی، زیرا اگر گل زیبای عشق از این باغ برود، فقط خار و ناامیدی باقی خواهد ماند.
به بارنامهٔ دنیا مشو فریفته، کاننه دولتیست که بس پایدار خواهد ماند
هوش مصنوعی: به اسناد و مدارک دنیوی اعتماد نکن و فریب نخور، زیرا این زندگی و مادیات پایدار نخواهند ماند.
چو زور داری، افتادگان مسکین رابگیر دست، که دستت ز کار خواهد ماند
هوش مصنوعی: اگر توانایی و قدرتی داری، به کمک نیازمندان و کسانی که در شرایط بدتری هستند بشتاب. در غیر این صورت، به زودی خودت هم دچار مشکل خواهی شد و نمیتوانی کمکی به دیگران بکنی.
چو اوحدی طلب نام کن درین گیتیکه نام نیک ز ما یادگار خواهد ماند
هوش مصنوعی: اگر مانند اوحدی تلاش کنی تا نامی نیک در این دنیا به دست آوری، بدان که این نام نیک از ما به یادگار خواهد ماند.