بخش ۲ - مناجات
هوش مصنوعی: این شعر به ستایش و درخواست از خداوند پرداخته است. شاعر به خداوند به عنوان خالق جان و تن اشاره میکند و خواستههای خود را به شیوایی بیان میکند. او از خداوند روشنایی و هدایت میطلبد تا در مسیر درست قرار گیرد. شاعر به احساس ناامیدی و تنگدستی خود اشاره کرده و از خدا میخواهد که او را از این وضعیت نجات دهد. در این مسیر پر از درد و سفری که به سمت معنویات دارد، او به عشق و بندگی خود افتخار میکند و از خدا میخواهد که او را مورد رحمت و مغفرت قرار دهد. شاعر در نهایت به سرگشتگی و تلاشهایش برای پیدا کردن مسیر درست اعتراف میکند و خواهان ارتباط بیشتر با خداوند است.
ای خرد را تو کار سازندهجان و تن را تو دل نوازنده
هوش مصنوعی: ای خرد، تو هستی که روح و بدن را شکل میدهی و دل را تسکین میدهی.
در صفات تو محو شد صفتمگم شد اندر ره تو معرفتم
هوش مصنوعی: در ویژگیهای تو غرق شدم و هویتم را گم کردم. در مسیر تو، شناخت خود را از دست دادم.
روشنایی ببخش از آن نورماز در خویشتن مکن دورم
هوش مصنوعی: به من روشنی ببخش، زیرا نور من از درون خودم است و از من دور نشو.
رشحهٔ نور در دماغم ریززیت این شیشه در چراغم ریز
هوش مصنوعی: ذرهای از نور در ذهنم جاری است، مانند چکههای روغن زیتون که در چراغ من میریزد.
تا ببینم چو در نظر باشیراه یابم چو راه بر باشی
هوش مصنوعی: تا زمانی که در نظر من باشی، میتوانم راه را پیدا کنم، اما تنها وقتی که تو خود راهنمای من باشی.
بنمایی،چرا ندانم دید؟ننمایی، کجا توانم دید؟
هوش مصنوعی: اگر خود را نشان دهی، چرا نمیدانم که چه دیدهام؟ و اگر نشان ندهی، از کجا میتوانم مشاهده کنم؟
گر چه شد مدتی که در راهمهمچنان در هبوط این چاهم
هوش مصنوعی: هرچند مدتی است که در مسیرم به سمتی پایینتر میروم، اما همچنان در حال حرکت هستم.
از پس پرده میکنم بازیتا مگر پرده را براندازی
هوش مصنوعی: من از پشت پرده بازی میکنم تا شاید پرده را کنار بزنم.
بر درت بی‌ادب زدم انگشتحلقه‌ای ساختم ز چنبر پشت
هوش مصنوعی: به در خانهات آمدم و بدون احترام انگشتری درست کردم از حلقهای که به دورم پیچیده بود.
تا ز در حلقه را در آویزممیزنم آه و اشک میریزم
هوش مصنوعی: من در تلاش هستم تا در خانهام را به زنجیر بکشم و در این حال، آه و ناله میکنم و اشکهایم جاری میشود.
بتو میپویم، ای پناهم تومگر آری دگر به راهم تو
هوش مصنوعی: به تو میگویم، ای پناه من، آیا دوباره به راه من برنمیگردی؟
سرم از راه شد، به راه آرشدست من گیر و در پناه آرش
هوش مصنوعی: سرم بههم ریخته است، مرا بهراه بیاور و در سایهات حمایتم کن.
زین خیالات بر کنارم کشپردهٔ عفو پیش کارم کش
هوش مصنوعی: از این خیالات و تصورات کنار برو، و پردهی عفو و فراموشی را برای اعمال من بکش.
با منی درد سر چه میخواهم؟چو تو دارم دگر چه میخواهم؟
هوش مصنوعی: وقتی تو را دارم، دیگر به چه چیزی نیاز دارم؟ با وجود تو، از دردسرها و مشکلات چه میخواهم؟
کرمت چون ز من بریده نشدچه ببینم دگر؟ که دیده نشد
هوش مصنوعی: وقتی کرمت و لطف تو از من جدا نشده، دیگر چه چیزی میتوانم ببینم که ارزش داشته باشد؟ چون چیزی جز این محبت را ندیدهام.
بی‌خود ار زانکه باختم ندبیتو به چوب خودم بکن ادبی
هوش مصنوعی: اگر به خاطر باختن من خودت را ناراحت نکن، خودت را با ادب رفتار کن.
با چنین داغ بندگی، که مراستبه سر خود چه گردم از چپ و راست؟
هوش مصنوعی: من با این بار سنگین بندگی که بر دوش دارم، نمیدانم به راست بروم یا به چپ.
از تو گشت استخوان من پر مغزاگر چه کاری نیامد از من نغز
هوش مصنوعی: به خاطر تو، روح و جان من پر از انرژی و زندگی شد، هرچند که از من هیچ کار شگرفی برنیامد.
باد نخوت برون کن از خاکممتصل کن به عنصر پاکم
هوش مصنوعی: از منفیگری و زرق و برق دنیوی دور شو و مرا به سرچشمهی پاک وجود متصل کن.
روشنم کن چو روز شبخیزانبه شبم زین وجود بگریزان
هوش مصنوعی: مرا همانند روز روشن کن، تا در شب از این وجود تاریک فرار کنم.
چون بر اندیشم از تو اندر حالمرغ اندیشه را بریزد بال
هوش مصنوعی: هنگامی که به تو فکر میکنم، پرهای پرندهٔ اندیشهام میریزد.
تو بجویی مرا؟ خیالست اینباز پرسی ز من؟ محالست این
هوش مصنوعی: آیا به دنبال من هستی؟ این فقط یک خیال است که دوباره از من سوال میکنی؟ این امکانپذیر نیست.
تا حدوث مرا قدم چه کند؟وان وجود اندرین عدم چه کند؟
هوش مصنوعی: چطور میتواند وجود من را تغییر دهد؟ و این وجود در میان عدم چه تأثیری میتواند بگذارد؟
دیر شد کز دکان گریخته‌امو آب رویی، که بود، ریخته‌ام
هوش مصنوعی: من مدت زیادی است که از دکان بیرون رفتهام و دیگر از آبرو و حیثیت خود خبری نیست.
خجلم من ز بینوایی خویششرمسار از گریز پایی خویش
هوش مصنوعی: من از فقر و تنگدستی خود شرمندهام و از اینکه نتوانستهام از آن فرار کنم، احساس شرمندگی میکنم.
وه! که از کار خود چه تنگدلم!می‌نمیرم ز غم، چه سنگدلم!
هوش مصنوعی: آه! چقدر از وضعیت خود ناراحتم! اما با وجود این ناراحتی، از غم نمیمیرم، زیرا دل سنگی دارم!
سود دیدم، سفر به آن کردمبختم آشفته شد، زیان کردم
هوش مصنوعی: من از سفر به آن جا سود بردم، اما با این حال بخت من به هم ریخت و ضرر کردم.
دلم از کار تن به جان آمدهم ز من بر من این زیان آمد
هوش مصنوعی: دل من از مشکلات و رنجهایی که به وجود آمده، به شدت خسته شده است و این آسیب هم به من وارد شده و هم بر من تأثیر گذاشته است.
جگرم خون شد از پریشانیآه! ازین جان سخت پیشانی!
هوش مصنوعی: دل من از نگرانی و آشفتگی به شدت دلگیر شده است. آه، از این پیشانی که تحمل سختیها را دارد!
گشته چندین ورق سیاه از منمن کجا میروم؟ که آه از من!
هوش مصنوعی: چندین صفحه تاریک و غمانگیز از زندگیام رقم خورده است، حالا من باید به کجا بروم؟ آه، چقدر ناراحتم!
تنگدستی چو من چه کار کند؟تا ازو خود کسی شمار کند
هوش مصنوعی: تنگدستی مثل من چه میتواند بکند؟ تا کسی به حسابش بیاورد و او را بشناسد؟
بی‌چراغ تو من به چاه افتمدست من گیر، تا به راه افتم
هوش مصنوعی: بدون راهنمایی تو، من به گمراهی میافتم. دستم را بگیر تا به مسیر صحیح بیفتم.
جز عطای تو پایمردم نیستغیر ازین اشک و روی زردم نیست
هوش مصنوعی: غیر از نعمتهای تو چیزی برای من نمانده و جز این اشک و رنگ باختم، چیزی در من نیست.
از تو عذر گناه می‌خواهمچون تو گفتی: بخواه، میخواهم
هوش مصنوعی: من از تو بخاطر اشتباهاتم عذرخواهی میکنم، چون تو از من خواستی که آرزو کنم و من هم میخواهم.
دست حاجت کشیده، سر در پیشآمدم بر درت من درویش
هوش مصنوعی: من با کمال فروتنی و نیازی به یاری، به در خانهات آمدم. من یک درویش هستم و سرم را پایین انداختهام.
مگرم رحمت تو گیرد دستورنه اسباب ناامیدی هست
هوش مصنوعی: اگر رحمت تو به یاریام بیاید، امیدی دارم؛ وگرنه همه چیز به ناامیدی منجر خواهد شد.
چکند عذر پیچ بر پیچم؟که ز کردار خویش بر هیچم
هوش مصنوعی: چطور میتوانم عذرم را بهانه کنم وقتی که به خاطر اعمال خودم به هیچ چیز نمیرسم؟
نتوانستم آنچه فرمودیبتوانم، به من چو بنمودی
هوش مصنوعی: من نتوانستم آن چیزی را که گفتی انجام دهم، اما وقتی تو آن را نشان دادی، متوجه شدم.
گر ببخشی تو، جای آن دارمور بسوزی، سزای آن دارم
هوش مصنوعی: اگر تو من را ببخشی، لایق و سزاوار آن هستم و اگر تو مرا بسوزانی، من هم سزاوار آن مجازات هستم.
غم ما خور، که از غمت شادیممهل از دستمان، که افتادیم
هوش مصنوعی: غم تو را بخور، چون ما از غم تو خوشحال هستیم؛ مهلت نده به خودت که به ما آسیب بزنی.
گر چراغی به راه ما داریبه در آییم ازین شب تاری
هوش مصنوعی: اگر چراغی داری که بتواند راه ما را روشن کند، به درون بیایید تا از این شب تاریک خارج شویم.
ما چه داریم کان ندادهٔ تست؟چه نهد کس که نانهادهٔ تست؟
هوش مصنوعی: ما چه چیز داریم که از تو نگرفتهایم؟ چه کسی میتواند چیزی به ما بدهد که از تو نگرفتهایم؟
به عنایت علاج کن رنجمدستگاهی فرست از آن گنجم
هوش مصنوعی: لطفاً به من توجه کن و درد و رنج من را درمان کن. از طرف من پیام یا نامهای بفرست تا به مرهمی بر دل من تبدیل شود.
دست و دامن گشاده مییممدوان، چون پیاده مییم
هوش مصنوعی: ما به راحتی و با دلگشاده زندگی میکنیم و همچون پیادگان سادهدل و بیتکلف هستیم.
چون گریزم؟ که پای راهم نیستچون نشینم؟ که دستگاهم نیست
هوش مصنوعی: چرا فرار کنم؟ چون در مسیرم مانعی وجود ندارد. و چرا بمانم؟ چون وسایلم را ندارم.
گر چه دانم که نیک بد کردمچه توان کرد؟ چونکه خود کردم
هوش مصنوعی: هرچند میدانم که کار بدی انجام دادهام، اما چه میتوان کرد؟ چون این کار را خودم انجام دادهام.
قلمی بر سر گناهم کشراه گم کرده‌ام، براهم کش
هوش مصنوعی: یک قلم روی خطای من بکش، چون من در مسیر زندگیام گم شدهام، پس آن را اصلاح کن.
گر تو توفیق بندگیم دهیجاودان خط زندگیم دهی
هوش مصنوعی: اگر تو موفقیتم در بندگی را به من بدهی و سرنوشت جاودانی برایم رقم بزنی.
دل من خوش کن از شمایل خودگردنم پر کن از حمایل خود
هوش مصنوعی: دل من را با زیباییهایت شاد کن و گردن من را با زینتهایت پر نما.
کام من پیش تست، پیشم خوانخاکپای سگان خویشم خوان
هوش مصنوعی: من تنها از تو خوشحالم و در برابر تو خود را کمارزش میبینم، مثل خاک پای سگهای خودم.
با وفا عقد کن روانم راهمدم صدق ساز جانم را
هوش مصنوعی: با وفا تو پیمانی با روح من ببند و با صداقت، جانم را همراه خود کن.
دیر شد، ساغر میم دردهکه من امشب نمیروم در ده
هوش مصنوعی: وقت زیادی گذشته است، بگذار لیوان می را پر کنند، چون امشب قصد ندارم به روستا بروم.
میدوم در پی تو سرگشتهتا به پایان برم سر رشته
هوش مصنوعی: من در جستجوی تو بیتاب و بیقرار میدوم تا نهایت کار را به پایان برسانم.
من ازین دو رهی به آزارمتو فرستاده‌ای، تو باز آرم
هوش مصنوعی: من از این دو مسیر به دردسر افتادهام که تو برایم ایجاد کردهای، حالا نیز تو میتوانی مرا نجات بدهی.
چون نهشتند در سرم مغزینغز دانی تو کمتر از نغزی
هوش مصنوعی: زمانی که ایدهای عالی در ذهنم شکل گرفت، میدانی که این فکر کمتر از یک فکر ارزشمند نیست.
عشق و دیوانگی و سرمستیکرد بازم بدین تهی دستی
هوش مصنوعی: عشق، دیوانگی و شادی دوباره به سراغم آمد، حتی با وجود این که چیزی ندارم.
از برای تو در تو دارم دستچون تو باشی، هر آنچه باید هست
هوش مصنوعی: به خاطر تو در دلم احساساتی دارم. اگر تو چنین باشی، همه چیزهایی که نیاز است، هست.
کردگارا، به حرمت نیکانکه در آرم به سلک نزدیکان
هوش مصنوعی: خدایا، به احترام نیکان، من را در جمع نزدیکان خود قرار بده.
ریشهٔ آز بر کش از جانمبه نیاز و طمع مرنجانم
هوش مصنوعی: غرور و تمایل به قدرت را از وجودم دور کن، چون این چیزها تنها به من آسیب میزنند و نمیگذارند زندگیام را به آرامی بگذرانم.
از شراب حضور سیرم کندر نفاذ سخن دلیرم کن
هوش مصنوعی: من از شراب حضور سیرابم کن و در قدرت بیان و سخنوری دلیرم کن.