بخش ۳۹ - در منع شراب و بنک و مستی
هوش مصنوعی: این شعر درباره خطرات نوشیدن الکل و عواقب آن صحبت می‌کند. شاعر به مخاطب می‌گوید که باید از نوشیدن زیاد باده پرهیز کند و به یاد خدا باشد. هوشیاری و عقل از نوشیدن کمتر بهتر است. او به عواقب منفی شراب‌خواری و تأثیرات آن بر روح و جسم اشاره می‌کند و تأکید می‌کند که این عادات می‌توانند به گمراهی و تاریکی منجر شوند. همچنین، او به اهمیت توجه به دشمنان خرد و پرهیز از عادات زشت اشاره می‌کند. در نهایت، شاعر نتیجه‌گیری می‌کند که شراب نفعی ندارد و باید از آن دوری کرد.
باده کم خور، خرد به باد مدهخویش را یاد او به یاد مده
هوش مصنوعی: زیاد شراب نخور، عقل و خرد خود را از دست نده و فراموش نکن که او را به یاد داشته باشی.
هوش یار تو به، که بیهوشیهوشیاری تو، باده کم نوشی
هوش مصنوعی: ذکاوت و هوش تو باعث میشود که حتی در حالتی که بیخبر و گیج هستی هم، به نوعی گفتگو کنی و از باده کمتر بنوشی.
می بتونت کشد سر از بستانبنگ رویت کند به گورستان
هوش مصنوعی: شراب میتواند آدم را از باغی که زیباست دور کند و به سمت بیروحی و تاریکیهای مرگ بکشاند.
باده در خیک و بنگ در انبانگر نه دیوانه‌ای مشو جنبان
هوش مصنوعی: اگر نوشیدنی در ظرف و مواد مخدر در کیسه است، پس اگر دیوانه نیستی، چرا به خودت جنب و جوش میدهی؟
خیک و انبان به خوک و سگ بگذارخوک گندیده و سگ مردار
هوش مصنوعی: ظروف و کیسهها را در اختیار خوک و سگ بگذار، چون هم خوک کثیف است و هم سگ مرده.
می سرخت نمد به دوش کندبنگ سبزت گلیم پوش کند
هوش مصنوعی: سرخی میخواهد بر دوش تو باشد و با گلیم سبزت را بپوشاند.
دل سیاهی دهند و رخ زردیبهل این سبز و سرخ، اگر مردی
هوش مصنوعی: اگر کسی دلش پر از غم و تیره باشد، ولی چهرهاش زرد و بیروح باشد، بداند که اگر مردانگی داشته باشد، باید از این رنگها و زرق و برقهای ظاهری فاصله بگیرد و به درون خود توجه کند.
بنگت آن اشتها دهد به دروغکه چو ماء العسل بلیسی دوغ
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که هر چیزی که خوب و خوشمزه به نظر میرسد، ممکن است در واقع فریبنده باشد. مانند این که نوشیدنیای که به شیرینی عسل میماند، ممکن است مخلوطی با طعم نامطلوب باشد. پس باید در انتخابهای خود دقت کنیم و فریب ظاهر را نخوریم.
می چنانت کند به نادانیکه بز ماده را پری خوانی
هوش مصنوعی: نوشیدنی تو را به گونهای میسازد که از روی نادانی چیزی را که نیست بخوانی یا وصف کنی.
هر سقط کز جهان برو خندنداین دو دلاله شان فرو بندند
هوش مصنوعی: هر بار که در دنیا چیزی از بین برود، این دو علامت نشان میدهد که دیگران در حال خندیدن هستند و آن دو نشانه، در واقع به معنای از دست رفتن چیزی است که ما باید آن را کنار بگذاریم.
بنگ در بر کشد به زنجیرتگر نباشد مویز و انجیرت
هوش مصنوعی: اگر در زندگیات میوهای خوشمزه و لذیذی مثل مویز و انجیر نباشد، باید با زنجیری به خودت تکیه کنی و قید و بندهایی را تحمل کنی.
خوردن آب گرم وسبزهٔ خشکخون بسوزاندت چو نافهٔ مشک
هوش مصنوعی: اگر آب گرم و سبزهٔ خشک بخوری، مانند مشک که دمی درونش داغ شود، خونت به جوش میآید و به شدت عذاب میکشی.
بهل آن آب را، که تر گردیمخور این سبزه را، که خر گردی
هوش مصنوعی: آبی که تو را تر می‌کند، رها کن و این سبزهای که تو را خراب می‌کند، نخور.
آب گندیده، خاک پوسیدهدر تو چون نفس و روح دو سیده
هوش مصنوعی: آب گل آلود و خاک فرسوده در وجود تو همچون نفس و روح دو موجود جدا از هم هستند.
ترکشان کن، که دشمنان بدندزانکه این هر دو دشمن خردند
هوش مصنوعی: ترکهارا رها کن، زیرا دشمنان واقعی در میان خودشان هستند و این دو نفر نیز دشمنی خردمندانه دارند.
بت پرستی ز می‌پرستی بهمردن غافلان ز مستی به
هوش مصنوعی: پرستش بتها مثل پرستش می است؛ زیرا هر دو به بیخبری و غفلت انسانها از حقیقت زندگی و مرگ منجر میشود.
جود نیکست وجود مستان بدهوشیاری ز مست مستان بد
هوش مصنوعی: بخشش و generosity او نیکوست، اما وجود دیوانگان که مست هستند، از حالت هشیاری دور شدهاند.
مست نادم شود به هشیاریتو ز مستان طمع چه میداری؟
هوش مصنوعی: معنای این بیت به این شکل است که فردی که در حال نوشیدن و مستی است، وقتی به هوشیاری میرسد، احساس پشیمانی می‌کند. شاعر از خود میپرسد که تو که با درک و آگاهی به دنیای مستی نگاه میکنی، چرا هنوز به لذتهای آن تمایل داری؟
گر چه در هر دو وضع و رفعی نیستهم شراب ای پسر، که نفعی نیست
هوش مصنوعی: اگرچه در هر دو حالت، یعنی در حالتی که چیزی به حالتی وجود ندارد و در حالتی که چیزی وجود دارد، بهرهای نیست، ای پسر، شراب هم نتواند نفعی به همراه داشته باشد.