غزل شمارهٔ ۶۶
هوش مصنوعی: این شعر درباره عشق و زیبایی‌های آن است. شاعر ابتدا به حال زار عاشقان اشاره می‌کند و سوال می‌کند که آیا با وجود مشکلات و دردها، کسی هست که به این عشق اهمیت بدهد. او از زیبایی‌های معشوق و نشانه‌های عشق می‌گوید و به این نکته اشاره دارد که عشق فراتر از ظواهر مانند چهره و زلف است. در ادامه، شاعر می‌گوید که باید هرچه زودتر از عالم هشیاری جدا شویم و در مستی عشق غرق شویم. او به ارزش‌های واقعی و هنری اشاره کرده و می‌گوید کسانی که هنر ندارند، به ارزش‌های واقعی دست نمی‌یابند. در نهایت، حافظ به این نتیجه می‌رسد که رستگاری واقعی در کم آزاری و محبت نهفته است.
بنال بلبل اگر با مَنَت سرِ یاری‌ستکه ما دو عاشق زاریم و کارِ ما زاری‌ست
ای بلبل اگر من را دوست داری بگو چون که ما هر دو هم دیگر را دوست داریم و جز زاری نمیتوانیم کاری بکنیم (من تو را دوست دارم اگر تو هم همین حس رو داری بگو که بهم برسیم و این زاری رو کنار بزاریم)
در آن زمین که نسیمی وزد ز طُرِّهٔ دوستچه جایِ دم زدنِ نافه‌های تاتاری‌ست
هوش مصنوعی: در آن مکانی که نسیم محبت از گیسوی محبوب میوزد، چه نیازی به دمیدن در سازهای تاتاری وجود دارد؟
بیار باده که رنگین کنیم جامهٔ زرقکه مستِ جامِ غروریم و نام هشیاری‌ست
هوش مصنوعی: بیا شراب بیاور تا جام زرق و برق را رنگین کنیم، زیرا ما به قدری مست این جام خودخواهی هستیم که نام آن را هشیاری میگذاریم.
خیالِ زلفِ تو پختن نه کارِ هر خامی‌ستکه زیرِ سلسله رفتن طریقِ عیّاری‌ست
هوش مصنوعی: تصور کردن و دل بستن به زلف تو، کار هر کسی نیست؛ زیرا برای درک و درگیری با جذابیتهای تو، نیاز به تجربه و هوشمندی خاصی دارد.
لطیفه‌ای‌ست نهانی که عشق از او خیزدکه نام آن نه لبِ لعل و خطِ زنگاری‌ست
رازی ظریف وجود دارد که عشق از آن سرچشمه میگیرد، و این راز به عبارتهای معمولی مثل رنگ لب یا خط زیبایی اشاره نمیکند.
جمالِ شخص، نه چشم است و زلف و عارض و خالهزار نکته در این کار و بارِ دلداری‌ست
هوش مصنوعی: زیبایی یک فرد تنها به ویژگیهای ظاهری مثل چشمانش، موهایش و خالهایش محدود نمیشود؛ بلکه در این مساله نکات و ظرافتهای بسیاری در ارتباط با دلربایی و جذب دیگران وجود دارد.
قلندرانِ حقیقت به نیم جو نخرندقبایِ اطلس آن کس که از هنر عاری‌ست
هوش مصنوعی: درست مثل قلندران که برای حقیقت ارزش قائل هستند، از کسی که از هنر و دانایی بیبهره است، نه تنها ارزش و احترامی نمیطلبند بلکه به لباس و زرق و برق ظاهری او هم توجهی ندارند.
بر آستان تو مشکل توان رسید آریعروج بر فلکِ سروری به دشواری‌ست
هوش مصنوعی: برای رسیدن به درگاه تو، کار آسانی نیست. صعود به اوج مقام و بزرگی نیز با سختی همراه است.
سحر کرشمهٔ چشمت به خواب می‌دیدمزهی مراتب خوابی که بِه ز بیداری‌ست
هوش مصنوعی: در بامداد، زیبایی چشمانت را در خواب میدیدم و این خواب، به مراتب از بیداری خوشایندتر بود.
دلش به ناله میازار و ختم کن حافظکه رستگاریِ جاوید در کم آزاری‌ست
هوش مصنوعی: دل کسی را نرنجان و با آرامش تمام بکن، زیرا نجات ابدی در کم آزار دادن دیگران نهفته است.