غزل شمارهٔ ۱۷۶
این غزل حافظ، تجلی لحظه‌ای بسیار شکوهمند است که پس از سال‌ها انتظار حاصل شده است ؛ لحظه‌ای که پس از مراقبه‌های ژرف و پیوسته، به‌ویژه در ساعات پیش از طلوع، آن حالت خلسه یا «سمادهی» رخ می‌دهد—حالتی که در آن، سالک از مرزهای ذهن و جسم فراتر می‌رود و به ساحت حضور درونی راه می‌یابد.در چنین لحظه‌ای، مرشد حقیقی که در عالم بیرونی به صورت پیر یا انسان کامل جلوه‌گر می‌شود، از درون خود را بر سالک آشکار می‌سازد. حافظ در این بیت اول، تجربه‌ی شهودی و درونی خود از طریق چشم سوم، از دیدار آن استاد معنوی را به زیبایی وصف می‌کند:سَحَرم دولتِ بیدار به بالین آمد….گفت برخیز که آن خسرو شیرین آمدسحرگاه، در اوج بیداری روح، نسیم دولتِ حضور بر بالین حافظ می‌وزد و ندایی درونی او را فرا می‌خواند: برخیز، که محبوب حقیقی، آن خسرو شیرین، آمده است. این بیت، نه فقط وصف یک لحظه‌ی عرفانی، بلکه تجلی وصال با حقیقتی است که در ژرفای جان رخ می‌دهد. و باقی ابیات ادامه وصف این حالت تجربه درونی عرفانی حافظ است.
سَحَرم دولتِ بیدار به بالین آمدگفت برخیز که آن خسرو شیرین آمد
در صبح گاهی، سعادت و نیک بختی به من روی آورد و گفت: بلند شو، چون آن دلبر و یار محبوب و دلنشین نزدیک شده است.
قدحی درکش و سرخوش به تماشا بخرامتا ببینی که نگارت به چه آیین آمد
هوش مصنوعی: یک جام بردار و با نشاط و خوشحالی به تماشا بپرداز تا ببینی که چقدر زیبایی تو جذاب و دلنشین است.
مژدگانی بده ای خلوتیِ نافه‌گشایکه ز صحرایِ خُتَن آهویِ مُشکین آمد
هوش مصنوعی: ای کسی که در انزوا و آرامش خود معطّر کردهای، خوش خبر باش که آهوی خوشبو و زیبا از دشت ختن به سوی تو آمده است.
گریه آبی به رخِ سوختگان بازآوردناله فریادرَسِ عاشقِ مسکین آمد
هوش مصنوعی: گریه مانند آبی است که به چهره سوختگان زندگی میخورد و نالهای که به گوش عاشق بینوا میرسد، در واقع فریاد و مطالبهای است از دل پرآشوب او.
مرغِ دل باز هوادارِ کمان‌ابروییستای کبوتر نگران باش که شاهین آمد
هوش مصنوعی: دل شاد و امیدوار به عشق کسی است که چهرهای زیبا و جذاب دارد، اما ای کبوتر، احتیاط کن؛ خطر در کمین است و ممکن است دشمنی قوی و بیرحم نزدیک شده باشد.
ساقیا می بده و غم مخور از دشمن و دوستکه به کامِ دلِ ما آن بشد و این آمد
هوش مصنوعی: ای ساقی، باده بده و نگران نباش از دشمن و دوست؛ زیرا یکی از آنها خواسته ما را برآورده کرد و دیگری به سراغ ما آمد.
رسمِ بدعهدیِ ایّام چو دید ابرِ بهارگریه‌اش بر سمن و سنبل و نسرین آمد
هوش مصنوعی: وقتی ابر بهاری بدعهدی روزگار را مشاهده کرد، به خاطر گلها و گیاهان معطر سمن، سنبل و نسرین اشکهایش ریخت.
چون صبا گفتهٔ حافظ بشنید از بلبلعَنبرافشان به تماشایِ ریاحین آمد
هوش مصنوعی: وقتی که نسیم به حرفهای حافظ گوش داد، بلبل با شادی و آوازش به تماشای گلها و باغها آمد.