غزل شمارهٔ ۲۰۹
هوش مصنوعی: این شعر از حافظ نشان‌دهنده حس عمیق عاشقانه و درد جدایی است. شاعر در این ابیات به بیان احساسات خود درباره معشوق می‌پردازد و نشان می‌دهد که تقدیر، این جدایی را رقم زده است و او از دل بی‌رحم معشوق خود می‌نالد. همچنین به این نکته اشاره می‌کند که هیچ‌کس نمی‌تواند به اندازه خودش در زنجیر عشق گرفتار باشد. او از زیبایی معشوق و تأثیر عمیق آن بر زندگی‌اش می‌گوید و حسرتی را که به دل دارد، با القای دلتنگی‌هایش به تصویر می‌کشد. در پایان، شاعر به این نتیجه می‌رسد که تنها مرگ و فنا در عشق، نتیجه درد جدایی است و این عذابی است که برای او به تنهایی روشن است.
قتلِ این خسته به شمشیرِ تو تقدیر نبودور نه هیچ از دلِ بی‌رحمِ تو تقصیر نبود
هوش مصنوعی: کشتن این فرد خسته به خاطر تو سرنوشت نبوده است، وگرنه از دل بی‌رحم تو کمترین قصوری وجود نداشته است.
منِ دیوانه چو زلفِ تو رها می‌کردمهیچ لایق‌ترم از حلقهٔ زنجیر نبود
هوش مصنوعی: من دیوانه، وقتی زلف تو را رها میکردم، هیچ چیزی لایقتر از زنجیر برای من نبود.
یا رب این آینهٔ حُسن چه جوهر دارد؟که در او آهِ مرا قُوَّتِ تأثیر نبود
هوش مصنوعی: ای خدای من، این آئینهی زیبایی چه گوهری در خود دارد که حتی آه من در آن تأثیری ندارد؟
سر ز حسرت به درِ میکده‌ها بَرکردمچون شناسایِ تو در صومعه یک پیر نبود
هوش مصنوعی: از روی حسرت به درِ میکده‌ها نگاه کردم، زیرا در آنجا کسی نبود که تو را بشناسد و در صومعه هم از نظر من یک پیرسالار وجود نداشت.
نازنین‌تر ز قَدَت در چمنِ ناز نَرُستخوش‌تر از نقشِ تو در عالمِ تصویر نبود
هوش مصنوعی: هیچ موجودی در چمنزار به زیبایی قامت تو وجود ندارد و هیچ تصویری در عالم به زیبایی نقش تو نیست.
تا مگر همچو صبا باز به کویِ تو رَسَمحاصلم دوش به جز نالهٔ شبگیر نبود
هوش مصنوعی: من همچنان در تلاش هستم تا به کوی تو برسم، اما شب گذشته تنها چیزی که نصیبم شد نالهای در دل شب بود.
آن کشیدم ز تو ای آتشِ هجران که چو شمعجز فنای خودم از دستِ تو تدبیر نبود
هوش مصنوعی: من از دوری تو آنقدر رنج کشیدم که مانند شمع، تنها توانایی من برای درخشش، از بین رفتن خودم است و نمیتوانم از تو هیچ راه حلی جستجو کنم.
آیتی بود عذابْ اَنْدُهِ حافظ بی توکه بَرِ هیچ کَسَش حاجتِ تفسیر نبود
معنی بیت بر اساس نسخی که این گونه ضبط کرده اند آیتی بُد ز عذاب اندوه حافظ ... چنین می شود: اندوه حافظ در دوری تو چنان شدید بود که نشانه ای از عذاب الهی است و چنان آشکار که نزد هیچ‌کس نیاز به شرح و تفسیر ندارد