غزل شمارهٔ ۲۱۱
هوش مصنوعی: شعر به وصف زیبایی و جذابیت عاشقانه می‌پردازد و از دیوانگی عشق و جان‌فشانی عاشق سخن می‌گوید. شاعر از دردی که دل عاشق به خاطر معشوق متحمل می‌شود، می‌گوید و نشان می‌دهد که عشق و احساسات او چقدر عمیق و سوزناک هستند. در این میان، تجلی بانگ عشق با آتش و زیبایی چهره معشوق درهم آمیخته شده و دل عاشق را به تیرگی و افکار غم‌انگیز فرو برده است. شاعر در نهایت نصیحت می‌کند که دل را به دنیا نفروشید، چرا که عشق حقیقی از ارزش بیشتری برخوردار است. همچنین به آسیب‌های عشق و کفر زلف معشوق اشاره می‌کند که با زیبایی خود دل عاشق را در آتش می‌سوزاند.
دوش می‌آمد و رخساره برافروخته بودتا کجا باز دلِ غمزده‌ای سوخته بود
دیشب می‌آمد و چهرهاش برافروخته بود. معلوم نبود کجا دل چه کسی را به آتش زده. (خوشحالی از سوزاندن دل کسی چهره اش را درخشان کرده. تشبیه شده به آتش واقعی)
رسم عاشق‌کُشی و شیوهٔ شهرآشوبیجامه‌ای بود که بر قامتِ او دوخته بود
فتانه بود. انگار برای آشوبگری و عاشق کشی زاده شده بود.
جانِ عُشّاق سپندِ رخِ خود می‌دانستو آتشِ چهره بدین کار برافروخته بود
هوش مصنوعی: عاشقان، زندگی و روح خود را در زیبایی و جذابیت چهره محبوب میبینند و چهرهٔ زیبای او به شوق و هیجان آنها دامن میزند.
گر‌چه می‌گفت که زارَت بِکُشم می‌دیدمکه نهانش نظری با منِ دلسوخته بود
هوش مصنوعی: اگرچه او می‌گفت که من را به دردسر میاندازد، اما میدیدم که در دلش نگاهی به منِ دلسوخته داشت.
کفرِ زلفش رَهِ دین می‌زد و آن سنگین دلدر پِی‌اش مشعلی از چهره برافروخته بود
هوش مصنوعی: زلفهای او باعث گمراهی و انحراف از راه حقیقت میشد و آن دل سنگین، در جستجوی او شعلهای از چهرهی درخشانش بر افروخته بود.
دل بسی خون به کف آورد ولی دیده بریختالله الله، که تلف کرد و که اندوخته بود؟
چه بسیار که دلم خون شد و از دیده خون گریستم. خدا میداند که کدام یکی اتلاف شد و کدام اندوخته شد؟ (دل خون شدن توشهی آخرت شد یا به بیحاصلی خودم را آزار دادم. و همچنین برای اشکی خونین ریختن. )
یار مَفروش به دنیا که بسی سود نکردآن که یوسف به زَرِ ناسره بفروخته بود
هوش مصنوعی: دوست خود را به دنیا نفروش، چرا که کسی که یوسف را به قیمت ناچیزی فروخت، به سودی نرسید.
گفت و خوش گفت برو خرقه بسوزان حافظیا رب این قلب‌شناسی ز که آموخته بود؟
چه زیبا گفت که برو و این خرقه (نوعی ردا و همزمان درجهی معنوی مانند مقامات حوزوی امروزی فرضا) را بسوزان. خداوندا این شناخت تقلبی و اصلی را از کجا آموخته بود؟