غزل شمارهٔ ۲۱۸
هوش مصنوعی: این غزل درباره‌ی تجربیات شاعر در زمینه‌ی عشق، می و میگری و جستجوی حقیقت است. او به فیض و نعمتی اشاره می‌کند که در آغاز زندگی به همه ارزانی شده و هرکس با آرامش می‌تواند از آن بهره‌مند شود. شاعر با توبه‌ای که در زندگی‌اش کرده، به شور و شوق می‌رسد و به دنبال حقیقت معنوی می‌گردد. او به زیبایی و رنگ می‌پردازد و به اهمیت نور و معانی عمیق در دل می‌اندیشد. در نهایت، شاعر به دوستی و انتخاب هم‌نشینان اشاره می‌کند و بر این نکته تأکید می کند که اگر با افراد نیکو صحبت کنی، نام نیکو خواهی یافت و رازهایی را که در دل نگه‌داشته می‌شود، زشت و عیب نمی‌داند.
در ازل هر کو به فیضِ دولت ارزانی بُوَدتا ابد جامِ مرادش همدمِ جانی بُوَد
هوش مصنوعی: در آغاز، هر کسی که به نعمت و برکت خداوندی دست یابد، تا همیشه آرزویش در کنار جانش خواهد بود.
من همان ساعت که از مِی خواستم شد توبه کارگفتم این شاخ ار دهد باری، پشیمانی بُوَد
هوش مصنوعی: من در همان لحظهای که از شراب خواستم، تصمیم گرفتم که توبه کنم. اگر این شاخ، بار یا میوهای به من بدهد، احساس پشیمانی خواهم داشت.
خود گرفتم کَافکَنَم سجاده چون سوسن به دوشهمچو گُل بر خِرقه رنگِ مِی مسلمانی بُوَد
هوش مصنوعی: خودم را مانند گلی زیبا در سجادهای قرار دادم؛ بهگونهای که رنگ میخوردن در خرقهام، نشانهای از مسلمانی من است.
بی چراغِ جام در خلوت نمی‌یارم نشستزان که کُنجِ اهلِ دل باید که نورانی بُوَد
هوش مصنوعی: بدون نور و روشنایی جام در تنهایی نمینشینم، زیرا که گوشه و مکانی که اهل دل گرد هم میآیند، باید روشن و نورانی باشد.
همتِ عالی طلب جامِ مُرَصَّع گو مباشرند را آبِ عِنَب یاقوتِ رُمّانی بُوَد
هوش مصنوعی: اگر خواهان دستیابی به چیزهای ارزشمند و باارزش هستی، به دنبال شلختگی و بیخیالی نباش. زیرا برای کسی که با دید والایی به زندگی نگاه می‌کند، لذتهای ساده و معمولی مانند شراب، خیلی کمارزش میشوند.
گرچه بی‌سامان نماید کارِ ما، سهلش مبینکاندر این کشور گدایی، رَشکِ سلطانی بُوَد
هوش مصنوعی: اگرچه کارهای ما ممکن است بینظم و آشفته به نظر برسد، اما نباید این را آسان بگیری. زیرا در این دیار، وضعیت کسانی که به دنبال چیزهای کوچک و ناچیز هستند، حسرت برانگیز و قابل توجه است.
نیک نامی خواهی ای دل با بَدان صحبت مدارخودپسندی جانِ من بُرهانِ نادانی بُوَد
هوش مصنوعی: اگر میخواهی انسان نیک نامی باشی، با افراد بد صحبت نکن. خودپسندی و تکبر نشانههای نادانی و ناتوانی هستند.
مجلسِ اُنس و بهار و بحثِ شعر اندر میاننَستَدَن جامِ مِی از جانان گران جانی بُوَد
هوش مصنوعی: در جمع دوستان و در فضایی دلچسب که بهار و شعر در آن صحبت می‌شود، نوشیدن جام می از معشوق بسیار ارزشمند و دلپذیر است.
دی عزیزی گفت حافظ می‌خورد پنهان شرابای عزیزِ من! نه عیب آن بِه که پنهانی بود؟
هوش مصنوعی: دیگری به حافظ میگوید: «ای عزیز من! او در خفا شراب مینوشد. مگر عیب آن این نیست که پنهانی باشد؟»