غزل شمارهٔ ۴۷۷
هوش مصنوعی: در این شعر حافظ، شاعر از دو دوست زیرک و خوش‌گذران صحبت می‌کند که در کنار هم از زندگی لذت می‌برند. او بر این باور است که این آرامش و فراغت را به هیچ چیز دیگری حتی به دنیا و آخرت نمی‌دهد و اعتقاد دارد که هر کسی که به دنبال دنیای مادی باشد، چیزی ارزشمند را با کمترین بها فدای آن کرده است. حافظ از زیبایی و لذت‌های زندگی دعوت می‌کند و به این نکته اشاره دارد که در مواجهه با حوادث ناگوار، نمی‌توان به درستی قضاوت کرد. او از صبر و تحمل در برابر سختی‌ها سخن می‌گوید و به این نکته می‌پردازد که زندگی پر از چالش است، اما زیبایی‌ها همچنان وجود دارند. در نهایت، او از اندیشه‌های حکما و اندیشمندان غفلت کرده و از وضعیت دشوار زمانه خود ابراز تاسف می‌کند.
دو یار زیرک و از بادهٔ کهن دو منیفراغتی و کتابی و گوشهٔ چمنی
هوش مصنوعی: دو دوست عاقل داریم و بادهٔ قدیمی، در کنار هم آرامش و مطالعهٔ کتابی و نشستن در گوشهای از چمن را تجربه میکنیم.
من این مقام به دنیا و آخرت ندهماگر چه در پِی‌ام افتند هر دم انجمنی
هوش مصنوعی: من هیچگاه این جایگاه را به دنیا و آخرت نخواهم داد، حتی اگر هر لحظه گروهی به دنبال من بیفتند.
هر آن که کنج قناعت به گنج دنیا دادفروخت یوسف مصری به کمترین ثمنی
هوش مصنوعی: هر کسی که به رضایت و قناعت از زندگی راضی باشد و به دنبال دنیا و تکیه بر财富 آن نباشد، مانند کسی است که ارزشهای بزرگ را به خاطر چیزهای کم و ناچیز از دست میدهد.
بیا که رونق این کارخانه کم نشودبه زهدِ همچو تویی، یا به فسق همچو منی
هوش مصنوعی: بیا تا این کارخانه همیشه پررونق باقی بماند، نه به زهد و تقوای تو که شاید فشار زیادی به ما بیاورد، و نه به فسق و نافرمانی من که میتواند مشکلاتی ایجاد کند.
ز تندباد حوادث نمی‌توان دیدندر این چمن که گلی بوده است یا سَمنی
هوش مصنوعی: در این دنیای پرفراز و نشیب، نمی‌توان به آسانی تشخیص داد که آیا در گذشته از گلها و زیبایی‌ها بوده یا از علفهای خشک و بیارزش.
ببین در آینهٔ جام، نقش‌بندیِ غیبکه کس به یاد ندارد چنین عجب زَمنی
هوش مصنوعی: به آینه جام نگاه کن و ببین که چه تصاویری از عالم غیب در آن نقش بسته است، که هیچکس یادش نمیآید چنین زمان شگفتانگیزی وجود داشته باشد.
از این سَموم که بر طَرْف بوستان بگذشتعجب که بوی گلی هست و رنگ نسترنی
هوش مصنوعی: از این هوای آلودهای که بر باغ میگذرد، عجیب است که هنوز عطری از گلها و رنگ نسترنی به مشام میرسد.
به صبر کوش تو ای دل که حق رها نکندچنین عزیز نگینی به دست اهرمنی
هوش مصنوعی: ای دل، سعی کن صبر را پیشه کنی، زیرا خداوند هرگز چنین جواهر ارزشمندی را به دست شیطان رها نخواهد کرد.
مزاجِ دَهر تَبَه شد در این بلا حافظکجاست فکر حکیمی و رای برهمنی؟
هوش مصنوعی: دوران زندگی با این مشکل و بلای بزرگ دچار به هم ریختگی و تنش شده است. حافظ، کجاست که فکر و نظر یک حکیم یا یک اندیشمند را در این شرایط به کار گیرد؟