شمارهٔ ۱۳۰
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر وصف حال مرغان و مردان را به تصویر میکشد که همگی بیبال و بیپر و همچنین بیپا و بیسر هستند. آنها از جسم و جان آزادند و در واقع، روحهایی مجسم و نورهایی مصور هستند که در عرش و مقام بالایی قرار دارند. این روحها در دنیای وجود به قدم میزنند و در مجالس پر از عدم حاضرند. آنها از چشمههای قدسی مینوشند و از باغهای علوی بهرهمند میشوند. شاعر بیان میکند که آنها برای سکونت در این دنیای خاکی مناسب نیستند و شبیه شهبازان عرش هستند که در فضا پرواز میکنند. در نهایت، خواجو به صفت گدایی درگاه بزرگ فقر اشاره میکند و میگوید که کسانی که در ظاهر فقیرند، در واقع از نظر معنوی غنی هستند.
مرغان این چمن همه بی بال و بی پرندمردان این قدم همه بی پا و بی سرند
هوش مصنوعی: پرندگان این باغ همه بدون بال و پر هستند، و مردان این مرحله همه بدون پا و سر به سر میبرند.
از جسم و جان بری و ز کونین فارغندبا خاک ره برابر و از عرش برترند
هوش مصنوعی: این افراد از قید و بندهای جسم و روح آزادند و از دنیای مادی جدا شدهاند. آنها در برابر زمین قرار دارند اما از مقام و منزلتی بالاتر از عرش برخوردارند.
روح مجسّمند نه جسم مروّحندنور مصوّرند نه شمع منوّرند
هوش مصنوعی: روحها به صورت عینی مانند جسمهای مادی وجود ندارند، بلکه نورهایی هستند که تجسم پیدا کردهاند. آنها واقعیتی روشن و زندهاند، نه فقط شمعی که نور میدهد.
بر عرصه ی حدوث قدم در قدم زننددر مجلس وجود شراب از عدم خورند
هوش مصنوعی: باید به سوی لحظههای تازه گام برداریم و در جمع وجود، از هیچ، نوشیدنی بگیریم.
شرب از حیاض قدسی کرّ و بیان کنندنزل از ریاض علوی روحانیان برند
هوش مصنوعی: از چشمههای مقدس الهی بنوشید و به فضایل والای معنوی دست یابید، زیرا عارفان و روحانیان از باغهای برتر بهرهبرداری میکنند.
کی آشیان نهند درین خاکدان از آنکشهباز عرشیند که در لا مکان پرند
هوش مصنوعی: کی آشیانهای در این خاکدان میسازند؟ زیرا شاهینهایی هستند که در مکانهای بالا پرواز میکنند.
عبهر مثال معتل و اجوف نهندشاناما بدان صحیح که سالم چون عرعرند
هوش مصنوعی: برخی از کلمات مانند معتل و اجوف ممکن است دچار مشکل باشند و به درستی معنی نشوند، اما باید توجه داشت که کلمات سالم و صحیح همچون خرگوش بر خلاف آنها هستند.
سلطان تختگاه و اقالیم وحدتندلیکن بری ز ملکت و فارغ ز لشکرند
هوش مصنوعی: سلطان و پادشاهی در مقام و جایگاه خود برتری دارند و در عین حال، از مسائل دنیایی و جنگهای مربوط به حکومت آزادند و به نوعی در یک وضعیت معنوی و روحانی قرار دارند.
خواجو گدای درگه ارباب فقر باشکانها که مفلسند بمعنی توانگرند
هوش مصنوعی: خواجو، در برابر بزرگان و ثروتمندان باید به فقر و ناداری افتخار کرد، زیرا کسانی که از نظر مالی کمبود دارند، در واقع غنی از نظر روحی و معنوی هستند.