بخش ۱۶ - گفتار در متولد شدن سام نریمان از بطن دختر پادشاه بلخ
هوش مصنوعی: در یک باغ، راوی داستانی را از تذرو می‌شنود که به عشق به دختری زیبا اشاره دارد. این دختر از خانواده‌ای سلطنتی در بلخ است و سام یل، دلاور زمان، به او عشق ورزیده است. وقتی سام به بلوغ می‌رسد، زندگی‌اش تغییر می‌کند و در نهایت به شکار می‌رود. منوچهر شاه برای او اسبی سریع و زیبا به نام «بادپا» می‌فرستد و سام با گروهی از سروران به شکار می‌رود. هوای بهاری و زیبایی طبیعت بر محیط حاکم است و صدای پرندگان و شکوفه‌های باغ تصویر زیبایی از زندگی را به تصویر می‌کشد. شکارچیان در دشت‌ها و کوه‌ها در حال نبرد با پلنگ‌ها و به دنبال آهوها هستند و جنب و جوش و هیجان این صحنه‌ها را وصف می‌کند.
به باغی یکی روز در پای سروشنیدم چنین داستان از تذرو
هوش مصنوعی: در یک روز در باغی، در کنار درخت سرو، داستانی را از پرندهای به نام تذرو شنیدم.
که با قمری این ساز زد در نواکه عشق پری‌دخت دارم هوا
هوش مصنوعی: با پرندهای به نام قمر، نغمهای را سر دادم که نشاندهنده علاقهام به دختری زیبا و پریچهره است.
چنین گفت مؤبد مرین داستانکه از دختر شاه بلخ آن زمان
هوش مصنوعی: مؤبد این حکایت را بیان کرد که این داستان مربوط به دختر شاه بلخ در آن دوران است.
که سام یل آمد همی در وجودبرآورد هر کس به شادی سرود
هوش مصنوعی: سام یل به وجود آمد و هر کس با شادی سرود سر داد.
چو ده سال عمرش گذشت و چهارنیارست شد چرخ با او دوچار
هوش مصنوعی: وقتی که عمرش به ده سال و چهار ماه رسید، زندگی با او دچار مشکلات و چالشها شد.
به سرپنجه دست از دلیران ببردبه زربخشی آب از کریمان ببرد
هوش مصنوعی: به اندازهای که دلاوران با مهارت و قدرت میتوانند کارهای بزرگ انجام دهند، همانطور نیز کسانی که رحم و بزرگواری دارند میتوانند در سختیها کمک کنند و از دشواریها بگذرد.
چنان شد که گر برگشودی کمینشه چرخ را در ربودی ز زین
هوش مصنوعی: اگر برگردی، چنان خواهد شد که گویی در کمین تو انتظار چرخ (زمان) را کشیده و تو را از زین (اصطبل یا جایگاه) خود بیرون برده است.
قضا را شبی با رخ همچو ماهدرآمد به قصر منوچهر شاه
هوش مصنوعی: شبی قضا با چهرهای زیبا و درخشان مانند ماه، به کاخ منوچهر شاه وارد شد.
ثنا گفت وانگه زبان برگشادسر درج گوهرفشان برگشاد
هوش مصنوعی: در ابتدا ستایش و تمجید کرد و سپس زبانش را گشود و رازهای درخشان را بیان کرد.
که فرمان دهد نامور شهریارکه بیرون خرامم به عزم شکار
هوش مصنوعی: شهریار مشهور به من دستور میدهد که برای شکار به بیرون بروم.
جهاندار گفت ای دل افروز منبه روی تو روشن شب و روز من
هوش مصنوعی: مدیر جهان به من گفت: ای دلافروز، وجود تو باعث روشنی روز و شب من است.
نیارم که رویت نبینم به روزکه روی تو باشد مرا دل فروز
هوش مصنوعی: نمیتوانم تحمل کنم که در روز، چهرهات را نبینم، چون دیدن روی تو، قلبم را روشن می‌کند.
ولیکن گرت صید آهو هواستبه یک روز اگر بازگردی رواست
هوش مصنوعی: اگر به دنبال شکار آهو هستی، روا است که اگر در یک روز به سوی آن برگردی، بگذری.
چو بشنید سام از منوچهر بازثنا گفت و برگشت آن سرفراز
هوش مصنوعی: وقتی سام از منوچهر خبر خوشی شنید، دوباره ستایشش کرد و با افتخار به سمت او برگشت.
چو بگرفت سلطان زرینه تاجبه تیغ زر از خسرو زنگ باج
هوش مصنوعی: وقتی پادشاه با تاجی از طلا بر سر، با شمشیر طلایی به سراغ شاه زنگی رفت تا از او مالیات بگیرد.
شه روم بر ابلق تیزپویچو چوگان برآمد به زرینه کوی
هوش مصنوعی: من سوار بر اسبی تندرو و زیبا، مانند یک بازیکن چوگان، به سرعت به سمت کوچهای زرین میروم.
منوچهر را مرکب که سرینفرستاده بد شاه مغرب زمین
هوش مصنوعی: منوچهر، سوارکاری را به عنوان هدیه به شاه مغرب زمین فرستاده است.
یکی بادپا برق هامون نوردزمین‌کوب و دریابر اندر نبرد
هوش مصنوعی: شخصی با سرعت و قدرت مانند برق به سمت هامون حرکت می‌کند و در جنگی سرسخت با زمین و دریا درگیر است.
به رفتار کبک و به پویه عقاببه جلوه چو طاووس نامش غراب
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف ویژگیهای مختلف پرندگان میپردازد. رفتار کبک به آرامش و احتیاط اشاره دارد، در حالی که پویایی عقاب نشاندهنده قدرت و تهاجمی بودن است. در نهایت، زیبایی طاووس نماد جلوه و زیبایی است. در کنار این توصیفها، نام غراب (کلاغ) در نظر گرفته شده که با تمامی این جلوهها و صفات تفاوت دارد. به نوعی، این بیت به تضاد بین زیبایی و رفتار در پرندگان اشاره می‌کند.
فکنده برو جل ز دیبای لعلرکابش ز یاقوت و زرینش لعل
هوش مصنوعی: او ردای زیبایی از پارچهای به رنگ قرمز و زعفرانی بر دوش دارد و زین اسبش از سنگهای قیمتی مانند یاقوت و طلا ساخته شده است.
به سام نریمان ببخشید شاهکه آن مرکب او را سزا دیده شاه
هوش مصنوعی: به شاه سام نریمان اجازه بدهید که آن اسب را به او بدهند؛ زیرا او شایستهی این هدیه است.
بیاورد مر سام را برنشاندچو باران گهر بر سرش برفشاند
هوش مصنوعی: بیار سام را و بر جایگاهش نشانید، همانگونه که باران، مرواریدها را بر سرش میریزد و برف را بر آن میافکند.
جوان چون برآمد به هامون نوردمنوچهر را زود بدرود کرد
هوش مصنوعی: جوان زمانی که به بیابان رسید، سریع به منوچهر وداع گفت.
هزار و صد از سروران سپاهبرفتند با سام تا شامگاه
هوش مصنوعی: هزار و صد نفر از فرماندهان سپاه با سام به سمت شام حرکت کردند تا غروب آفتاب.
بهاران بد و ماه اردی‌بهشتز سبزه لب جوی همچون بهشت
هوش مصنوعی: بهار زیبا و ماه اردیبهشت، چون بهشتی پر از سبزه کنار جوی آب است.
ز صحرانشینان نوخاستههمه دشت چون جنت آراسته
هوش مصنوعی: نوجوانان بیاباننشین همه دشت را مانند بهشت زیبا و آراسته کردهاند.
ز برگ گل و لاله و شنبلیدهمه کوه و صحرا شده ناپدید
هوش مصنوعی: از گل و لاله و گیاهان معطر، همه کوه‌ها و دشت‌ها ناپدید شدهاند.
گل از جیب غنچه برآورده سربه گفتار بلبل برآورده پر
هوش مصنوعی: گل از غنچه سر بیرون آورده و به صدای بلبل گوش میدهد و در حال پرواز است.
تذروان سراینده بر دشت و راغهزار آفرین خوانده بر طرف باغ
هوش مصنوعی: بادی سرودها و اشعار شاعر را در دشت و چمن بههوا میبرد و بر گوشهی باغ هزاران ستایش و تحسین نثار می‌کند.
زمین را شکوفه شده چله‌پوشز آواز مرغان جهان پرخروش
هوش مصنوعی: زمین در پوششی از شکوفهها به زیبایی درآمده و صدای پرندگان به گوش می‌رسد، که نشان از شادابی و نشاط جهان دارد.
سواران خروشنده چون پیل مستبه صید پلنگان برآورده دست
هوش مصنوعی: سوارانی که با هیجان و قدرت همچون فیلهای شگفتانگیز در حال اطراف هستن، برای شکار پلنگ‌ها دست به کار شدهاند.
هژبران به دشت و گوزنان به کوهشده غرقه‌خون گرو‌ها گروه
هوش مصنوعی: در دشت، هژبرها و در کوه، گوزنها به شدت درگیر نبرد و خشونت هستند و همه جا پر از خون و کشتار است.
پلنگ افکنان در کمین پلنگبه چنگال شیران درافکنده چنگ
هوش مصنوعی: پلنگ‌ها منتظرند تا طعمه خود را شکار کنند، در حالی که شیرها با قدرت و دقت در تلاش هستند تا آنها را از پای درآورند.
غوی طبل طغرا به ابر بلندسر گور و آهو به خم کمند
هوش مصنوعی: یک طبل سر بر افراشته، مانند ابر در آسمان، در حالیکه آهویی به دام افتاده و در دسیسهای گرفتار آمده است.
سیه کوه چشمش به آهو برهبرآورده کبکان خروش از دره
هوش مصنوعی: چشم سیاه او به آهوها خیره شده و بلبلها از درهها آواز سر میدهند.
دمان یوز تازان بر آهو به جنگعقابان عقیقین به خون کرده چنگ
هوش مصنوعی: یوزها با سرعت و چابکی به تعقیب آهوها میپردازند و در مقابل عقابهای زرین، کشمکش و نبردی خونین را به راه میاندازند.