بخش ۱۸ - رسیدن سام به سر منزل عالم افروز
هوش مصنوعی: در این شعر، وصفی زیبا از بهار و طبیعت به تصویر کشیده شده است. شاعر از سپیده دم و زیبایی‌های صبحگاهی سخن می‌گوید، جایی که صبح به کنار جویبار می‌رسد و بر سبزه و گل‌های یاسمن می‌نگرد. نسیمی لطیف از میان گل‌ها عبور می‌کند و صدای پرندگان به گوش می‌رسد. در این حال، سام، شخصیت اصلی داستان، به باغی زیبا و مجلل وارد می‌شود و با دختری نازنین و زیبا به نام پریزاد آشنا می‌شود. پریزاد از عشق و جذابیت خود برای سام سخن می‌گوید و او را به مهمانی و آرامشی در باغ دعوت می‌کند. ناگفته نماند که سام خود را گرفتار عشق پریزاد می‌بیند و به زیبایی‌های او و گلشن پاسخ می‌دهد. شعر به فضایی احساسی و عاشقانه ختم می‌شود که عشق و زیبایی را در کنار هم قرار می‌دهد.
چنان تا به گاه سپیده براندکه مه در رکابش پیاده بماند
هوش مصنوعی: به گونهای که تا سپیدهدم برسد، ماه ناچار شود پیاده در کنار او بماند.
دم صبح بر جویباری رسیدبه خرم لب کشت‌زاری رسید
هوش مصنوعی: در صبح زود به کنار جویباری رسیدم که در کنار آن یک مزرعه سرسبز و خوشبو قرار داشت.
همه سبزه دید و گل یاسمندریده صبا غنچه را پیرهن
هوش مصنوعی: نسیم صبحگاهی همه گل‌ها و سبزهها را مشاهده کرد و غنچه را با لطافت و زیبایی چون لباس پوشاند.
نسیم بهار و لب جویبارسرچشمه و ناله مرغ زار
هوش مصنوعی: نسیم بهاری در کنار جویبار و صدای نالهی پرندگان در دشت به تصویر کشیده شده است.
برآورده بلبل ز گلبن صفیرچو سرچشمه زندگی آب‌گیر
هوش مصنوعی: بلبل از باغ گل با صدای شیرین خود میخواند، درست مانند چشمهای که زندگی را با آب خود سیراب می‌کند.
سراندر سرآورده آزاد سرونوا برکشیده خرامان تذرو
هوش مصنوعی: در این بیت، به زیبایی و طراوت جوانی اشاره شده است. فردی آزاد و باوقار در حال حرکت است و در این حرکت، حالتی نرم و خوشایند دارد که به نوعی جلب توجه می‌کند. معنادار بودن این حرکت و زیبایی به نوعی نمایانگر شوق و سرزندگی است.
در و دشت خرم یکی بوستانتو گفتی که بستان نه مینوست آن
هوش مصنوعی: در اینجا به زیبایی و سرسبزی طبیعت اشاره شده است که به گونهای است که گویی بهشت را به تصویر میکشد. گویی زمین و دشت مانند باغی پر از شگفتی و زیبایی است و هر چه در آن است، حس دلپذیری از زندگی و شادابی را منتقل می‌کند. در واقع، این تصویر نشاندهندهای از صحنهای است که بهشت را تداعی می‌کند و به نظر می‌رسد که دنیای طبیعی به قدری زیبا و دلنشین است که انگار فراتر از واقعیت است.
دُرافشان بر او مهر گردون ز مهربرآورده قصری سرش بر سپهر
هوش مصنوعی: درخشش و زیبایی این شخص به قدری است که گویا عشق و محبت آسمانی بر او تابیده و او را همچون کاخی بلند و شکوهمند بالا برده است.
به بستان‌سرا مرغ دستان سراپری را بدآن گلشن آرام و جا
هوش مصنوعی: مرغی در باغی آرام و زیبا پرواز می‌کند و به گل‌های آنجا میبالد.
سرافراز سام از فراز سمندچو سلطان انجم ز چرخ بلند
هوش مصنوعی: سام، مغرور و بلندمرتبه، بر فراز اسبش نشسته است، مانند یک پادشاه درخشان که از آسمان بالا به زمین نگاه می‌کند.
فرود آمد و سوی بستان شتافتچو بلبل به سوی گلستان شتافت
هوش مصنوعی: او فرود آمد و به سمت باغ روانه شد، مانند بلبل که به سمت گلستان میشتابد.
یکی کاخ دید اندرو چون بهشتعقیقیش دیوار و زرینه خشت
هوش مصنوعی: شخصی کاخی را مشاهده کرد که مانند بهشت بود، با دیوارهایی ساخته شده از عقیق و آجری طلایی.
روان گشته بر گوشه بارگاهخرامنده سروی به رخساره ماه
هوش مصنوعی: در گوشه بارگاه، درختی با زیبایی خیرهکننده ایستاده است که همچون ماه درخشان است و ظاهری جذاب و دلربا دارد.
یکی نازنین دختری دید سامابا عیش و با عشرت و تازه‌کام
هوش مصنوعی: سام، دختری زیبا و دلربا را مشاهده کرد که در حال لذت و شادی بود و تازگی عشق را تجربه میکرد.
که هرگز چنان نازنین کس ندیدندید و نه از به خردان کس شنید
هوش مصنوعی: هیچگاه کسی را به این نازکی و زیبایی ندیدهام و از خردمندان هم دربارهاش چیزی نشنیدهام.
دوان رخ سوی سام نیرم نهادسخن گفت و پیشش زمین بوسه داد
هوش مصنوعی: دوان به سمت سام نیرم رفت، و در حالی که صحبت میکرد، زمین به نشانه احترام به او بوسه زد.
که ساما چه سانت درین مرغزاررسانیدم از پیش مردان کار
هوش مصنوعی: من چگونه توانستم در این دشت از پیش مردان کار، به جایی برسم و گام بردارم.
چو مهمان ما آمدی اندراقدح گیر و بند قبا برگشا
هوش مصنوعی: وقتی که مهمان ما وارد شد، بگذار تا لیوان را در دست بگیرد و دامن لباسش را باز کند.
زمانی درین قصر خرم خرامچو خورشید بر چرخ فیروزه‌فام
هوش مصنوعی: زمانی در این کاخ شاداب و با نشاط بودم، همچون خورشید که در آسمان لاجوردی میدرخشد.
به عزم تماشا درین بارگاهبگرد و بیاسای از رنج راه
هوش مصنوعی: به قصد تماشا در این مکان زیبا بگرد و از خستگی مسیر استراحت کن.
بخندید از آن سام فرخ‌نژادبه خنده چنین گفت کای حورزاد
هوش مصنوعی: از سام فرخنژاد خندیدند و او به شوخی گفت: «ای حورزاد، چرا به این شکل میخندی؟»
که باشی درین گلشن دلگشانژادت که باشد ایا دلربا
هوش مصنوعی: در این گلستان دلنواز، که تو هستی، چه نژادی داری ای دلبر زیبا؟
پریزاد بوسید روی زمینهمی کرد بر سام یل آفرین
هوش مصنوعی: پریزاد به زمین بوسه زد و بر سام یل آفرین گفت.
چو از آفرین باز پرداخت گفتکه بر سام نیرم نباشد نهفت
هوش مصنوعی: وقتی که به آفرینش پرداخته شد، گفت که بر روی سام نیرم چیزی پنهان نمیماند.
من آن گور فربه سرینم که سامهمی خواست کش سردرآرم به دام
هوش مصنوعی: من آن گور بزرگ و فربهای هستم که سام، پدر رستم، آرزو داشت سر از آن بیرون بیاورم و به دام بیفتم.
ز افسون جدا کردم از لشکرتبه خدمت ستادم کنون بر درت
هوش مصنوعی: با جادو و فریب، سپاه تو را رها کردم و اکنون به درگاه تو آمدهام تا در خدمتت باشم.
همین گلشن و قصر زان من استکجا عالم‌افروز نام من است
هوش مصنوعی: این باغ و کاخی که میبینید، متعلق به من است و جایی است که نام من در آن میدرخشد و بر جهان نور میافشاند.
ز خوبان مرا نیست همتا و جفتنمانم به دل هیچ راز نهفت
هوش مصنوعی: از میان خوبان، همتای من وجود ندارد و در دل هیچ رازی را پنهان نکردهام.
کنون راستی‌ها بگویم تراز دل گرد اندوه بشویم ترا
هوش مصنوعی: اکنون حقیقتها را برایت بازگو میکنم تا دل تو را از اندوه پاک کنم.
یکی روز پیش شه نیک‌نامترا دیدم و درفتادم به دام
هوش مصنوعی: یک روز به نزد پادشاه نیکنام رفتم و در دام محبت او گرفتار شدم.
به دام اندر افتاد و مرغ دلمشب و روز اندوه بدحاصلم
هوش مصنوعی: دل من گرفتار شده و در تمام روز و شب، اندوه و ناامیدی را تجربه می‌کند.
چنین تا رسیدی به دشت شکارترا دور کردم ز مردان کار
هوش مصنوعی: وقتی به دشت شکار رسیدی، تصمیم گرفتم تو را از مردان کارآمد دور نگهدارم.
کنون تشنه وصلم آبی بدهمی عشق دادی کبابی بده
هوش مصنوعی: الان که به ارتباط و عشق نیاز دارم، به من کمی آب بده. عشق تو مثل آتش است که من را سوزانده، پس به من یک کباب هم بده تا این آتش را تسکین دهم.
بدانست کان حور مهوش پریستکه از مهر او را به جان مشتریست
هوش مصنوعی: بدان که آن حوری زیبا، موجودی است که عشق او به دل مشتری مینشیند.
بدو آفرین کرد آن نیک رایچو سرو اندر آمد به بستان‌سرای
هوش مصنوعی: به خاطر عقاید نیک و درستش، او را تحسین کردند، مانند سرو بلند و زیبا که به باغ وارد می‌شود.