بخش ۱۹ - رسیدن سام به ایوان و دیدن صورت پری‌دخت را
هوش مصنوعی: در این بخش از متن، شخصیتی به نام سام به کاخی زیبا و دل‌انگیز می‌رسد که بهشتی همچون باغ جنت دارد. در این کاخ، تختی از طلا قرار دارد و در بالای آن تصویر زنی زیبا و افسونگر به نام پری دخت نمایان است. او توسط نیلگون و منسوجاتی زیبا احاطه شده است. سام تحت تأثیر زیبایی او قرار می‌گیرد و به نوعی افسون می‌شود.
سپس یکی از شخصیت‌ها، پرهیزاد، به سام می‌گوید که حواسش را جمع کند و از زیبایی ظاهری دوری کند؛ زیرا آنچه مهم است معنی و روح است نه ظاهر. پرهیزاد هشدار می‌دهد که توجه به نمودهای ظاهری خطرناک است و نباید فراموش کرد که در پس پرده، نیرنگ‌ها و آزارهایی وجود دارد.
سام به شدت تحت تأثیر زیبایی ظاهری قرار می‌گیرد و دچار عشق و حسادت می‌شود. در این میان، پرهیزاد نگران می‌شود که سام با این عشق خود را در مشکلات و گرفتاری‌ها غرق خواهد کرد. در نهایت، سام به دلیل افراط در عشق و احساساتش به زمین می‌افتد و غرق در اندیشه‌ها و نگرانی‌هایش می‌شود.
روان گشته با آن پریچهره ماهتماشاکنان اندر آن بارگاه
هوش مصنوعی: روح من با آن ماه زیبای پری چهره در آن کاخ مشغول تماشا شده است.
به ناگه به کاخی رسید از قضاچو بستان جنت خوش و دلگشا
هوش مصنوعی: ناگهان به کاخی زیبا و دلپذیر رسید که مانند باغ بهشت بود و فضای دلنوازی داشت.
نهاده در ایوانش تختی ز زربه کیوان برآورده ایوانش سر
هوش مصنوعی: در ایوان خانهاش تختی از طلا گذاشته و سقف ایوانش به آسمان بلند است.
ز رفعت فلک مانده حیران اوسرآورده بر چرخ ایوان او
هوش مصنوعی: به خاطر بلندی آسمان، او در شگفتی مانده و بر ابهت و شکوه مکان خود تأکید میکند.
یکی نیلگون پیکر زرنگارکشیده بر او پیکری چون نگار
هوش مصنوعی: یک شخص با رنگی آبی و زیبا، لباسهای زرق و برقی به تن دارد و وجودش به قدری دلفریب است که میتوان او را به یک نگارین (تصویر زیبایی) تشبیه کرد.
به بالای آن نیلگون پرنیاننوشته که‌ای سام روشن روان
هوش مصنوعی: در بالای آن پارچه آبیرنگ نوشته شده که ای سام، تو انسان روشنفکری هستی.
درین کاخ فرخنده چون بغنوینظر کن برین لعبت معنوی
هوش مصنوعی: در این کاخ خوشبختی، به مانند یک قناری، به این دختری که نماد معنویت است، نگاه کن.
که نقشی بدین‌گونه از کفر و کیننبینی مگر دخت فغفور چین
هوش مصنوعی: هیچ کدام از تصویرهایی که از کفر و دشمنی میبینی، به زیبایی و جاذبهی کسی نیست که به دختر پادشاه چین تشبیه شده باشد.
گل‌اندام سروی پری‌دخت نامرخش روز روشن نماید به شام
هوش مصنوعی: دختری با چهره زیبا و اندامی چون سرو، در روشنایی روز چهرهاش را به شب نشان می‌دهد.
درین صورت از راه معنی ببینفرومانده صورت پرستان چین
هوش مصنوعی: اگر از نظر معنا نگاه کنی، از کسانی که فقط به ظاهر و صورت ظاهری چیزها وابستهاند، میتوانی به راحتی فاصله بگیری و خود را از آنها جدا کنی.
نه هر صورتی را توان داشت دوستدرین نقش بین تا چه معنی دروست
هوش مصنوعی: هر شکلی را نمیتوان به دوست نسبت داد، بلکه باید به معنای آن نگاه کرد و بررسی کرد که چه مفهومی در آن نهفته است.
ولی نقش خود گر نبینی نکوستچو از خود گذشتی رسیدن بدوست
هوش مصنوعی: اگر خود را نبینی و به خوبیهای خود توجه نکنی، وقتی از خود عبور کنی، رسیدن به هدف برایت آسانتر می‌شود.
به معنی دهد صورت دوست دستبخوان خویش و بنیان صورت پرست
هوش مصنوعی: دوست به تو معنا میبخشد، پس دستت را به سوی او دراز کن و به بنیانگذاری عشق و محبت بپرداز.
ز صورت ببر تا به معنی رسیدر معنی از راه دانش بری
هوش مصنوعی: برای درک عمیق و واقعی یک موضوع، باید از ظاهر آن عبور کنی و به معانی نهفتهاش دست یابی. این کار نیازمند دانش و آگاهی است.
به نیرنگ ازین رنگ رنگی برآرکه تا خود چه نقش آورد روزگار
هوش مصنوعی: با فریب و تزویر، از این دنیا رنگ و لعاب بگیر تا ببینی سرنوشت چه طرحی برای تو میزند.
چو سام اندر آن نقش حیران بماندبدان صورت از دیده گوهر فشاند
هوش مصنوعی: همچنان که سام در آن تصویر متحیر مانده است، بر اثر آن شکل، از دیدههایش دانههای روشنی میریزد.
پریزاد در طاق چون بنگریدمرآن پیکر ماه نو را بدید
هوش مصنوعی: پریزاد در طاق نگاه میکند و ماه نو را میبیند.
بدانست کز سام بردند دلهم از عشق پایش فرو شد به گل
هوش مصنوعی: او فهمید که از سام، دل او را برداشتند و به همین دلیل، عشق او باعث شد که پایش در گل فرو برود.
پی کار پرده همی چاره کردچو بیچاره شد پرده را پاره کرد
هوش مصنوعی: وقتی کسی در کارهایش دچار مشکل می‌شود و به بنبست می‌رسد، به ناچار راهی غیرمنتظره را انتخاب میکند و گاهی حتی به شیوهای خشن به حل مشکل خود میپردازد.
بدو بانگ بر زد گرانمایه سامکه هرگز مباد اولت شادکام
هوش مصنوعی: او با صدای بلند به سام، شخص مهم و باارزش، گفت که هرگز نباید از خوشحالی اولش، دور شود.
چرا پرده را پاره کردی چنینسیه کردی این روزگارم ببین
هوش مصنوعی: چرا پرده را شکستی و زندگیام را اینگونه تیره کردی؟ ببین چه بر من آمده است.
پریزاد از وی برآشفت گفتکه این پرده را دیو اندر نهفت
هوش مصنوعی: پریزاد با خشم گفت که این پرده را دیو مخفی کرده است.
ز نیرنگ او چون شدم باخبرهمه روز شادیش بردم به سر
هوش مصنوعی: وقتی از نیرنگ او آگاه شدم، هر روز شادیاش را از ذهنم دور کردم.
جهانجوی بیدل زبان برگشاددگر ره همی کرد از پرده یاد
هوش مصنوعی: جهانجوی بیدل زبانش را باز کرد و یاد دیگری را از پس پرده بیان نمود.
چنان از می عشق سرمست شدکه از پای افتاد و از دست شد
هوش مصنوعی: آنچنان در عشق غرق شد و سرمست گشت که از پا افتاد و تواناییاش را از دست داد.
سهی سروش از پا درآمد چو بادچو خورشید بر خاک ره اوفتاد
هوش مصنوعی: به نظر می‌رسد در این مصراع، شاعر به زیبایی و لطافت موجودی اشاره میکند که در برابر قدرتی عظیم و طبیعی مثل باد و خورشید قرار می‌گیرد. این موجود، به گونهای از پا درآمده و تابع شرایط محیطی می‌شود. همچنین، اشاره به اینکه این موجود حتی در مقابل عظمت خورشید و باد به زمین می‌افتد، نشاندهنده ضعف و ناتوانی در برابر نیروهای طبیعی است.
پریزاد چون دید کان گونژادبه دام پری‌دخت اندرفتاد
هوش مصنوعی: پرنده زیبایی که به نام پریزاد معروف است، وقتی دید که آن موجود شگفتانگیز به دام پری‌دخت افتاده، به شدت ناراحت و غمگین شد.
بدانست کش تیره شد او به کامنگردد ورابخت فرخنده رام
هوش مصنوعی: اگر کسی بداند که در شرایط سختی قرار دارد، دیگر نمیتواند انتظار خوشبختی و موفقیت را داشته باشد.
برون رفت از کاخ رخ شنبلیدبه من تا کجا باز آید پدید
هوش مصنوعی: از کاخ بیرون آمد و جلوهای از خود به من نشان داد؛ نمیدانم تا کجا میتواند ادامه پیدا کند و به من نمایان شود.
چو بیهوش شد سام فرخنده رایسهی نخل قدش درآمد ز پای
هوش مصنوعی: زمانی که سام، مرد فرزانه و خوشفکر، بیهوش شد، درختی زیبا و بلندبا قدی چون او از زمین بیرون آمد.