غزل شمارهٔ ۴۰
هوش مصنوعی: شاعر در این بیت‌ها حسرت و اندوهی عمیق را از فقدان معشوق تجربه می‌کند. احساس می‌کند که معشوق ناگهان او را ترک کرده و خانه‌ای دیگر را برگزیده است. دلش به خاطر خاطرات و خیالات معشوق تنگ شده و غم او را از درون آزار می‌دهد. شاعر احساس می‌کند که در این دنیا هیچ‌کس از درد جدایی و هجر بی‌نصیب نیست و عشق او به معشوق عراقی، مانند باری سنگین، او را به تنهایی و اندوه می‌اندازد. او در نهایت می‌بیند که همه چیزش را در این عشق از دست داده است و از مشکلات روحی ناشی از جدایی رنج می‌برد.
آه، به یک‌بارگی یار کم ما گرفت!چون دل ما تنگ دید خانه دگر جا گرفت
هوش مصنوعی: ناگهان محبوب ما را از دست دادیم! زیرا وقتی دید دل ما تنگ است، به جای دیگری رفت.
بر دل ما گه گهی، داشت خیالی گذرنیز خیالش کنون ترک دل ما گرفت
هوش مصنوعی: گاهی بر دل ما خیالی میگذشت، اما اکنون آن خیال دیگر دل ما را رها کرده است.
دل به غمش بود شاد، رفت غمش هم ز دلغم چه کند در دلی کان همه سودا گرفت؟
هوش مصنوعی: دل به خاطر غم او شاد بود، اما حالا که غم او هم از دل رفته، دل چه کند در حالی که پر از خیال و اندیشه است؟
دیدهٔ گریان مگر بر جگر آبی زند؟کاتش سودای او در دل شیدا گرفت
هوش مصنوعی: آیا چشمان گریان میتوانند بر دل درد کشیده آبی بزنند؟ آتش عشق او در دل عاشق روشن شد.
خوش سخنی داشتم، با دل پردرد خویشلشکر هجران بتاخت در سر من تا گرفت
هوش مصنوعی: من از زیبایی کلامم با دل پر درد خودم به جنگ خاطرات تلخ جدایی رفتهام و این غم همچنان در ذهنم باقی مانده است.
دین و دل و هوش من هر سه به تاراج بردجان و تن و هرچه بود جمله به یغما گرفت
هوش مصنوعی: زندگی و احساسات و عقل من همه در معرض خطر قرار گرفت و همه چیزهایی که داشتم، از جان و تن گرفته تا دیگر داراییها، به غارت رفتند.
هجر مگر در جهان هیچ کسی را نیافتکز همه وامانده‌ای، هیچکسی را گرفت
هوش مصنوعی: درد فراق و دوری از کسی، در این دنیا هیچ‌کس را نیافتم که مانند من در حسرت و انتظار باقی مانده باشد و هیچکسی نتوانسته است به من کمک کند.
هیچ کسی در جهان یار عراقی نشدلاجرمش عشق یار، بی‌کس و تنها گرفت
هوش مصنوعی: هیچ‌کس در جهان مانند یار عراقی پیدا نشد و به همین خاطر عشق او باعث شد که فردی بی‌کس و تنها شود.