غزل شمارهٔ ۱۱۵
هوش مصنوعی: این شعر توصیفی از احساسات عاشقانه و زیبایی‌های طبیعت است. مخاطب در اینجا از نسیم صبحگاهی که بوی محبوب را به همراه دارد، صحبت می‌کند. او می‌گوید که این بو برای هر بیمار روحی شفاست و آواز خوش بلبلان را به یاد می‌آورد. او از زلف محبوبش و بوی آن در باغ گل‌ها شادی می‌یابد. شاعر در اینجا بر این نکته تأکید دارد که جز چهره محبوب، هیچ چیز دیگری برایش جذاب نیست و همه زیبایی‌ها از محبوبش ناشی می‌شود. در نهایت، او می‌گوید که در خواب‌ها و خیالاتش همیشه تصویر محبوبش حاضر است و این تصور او را پر از احساس و شور و شوق می‌کند.
صبا وقت سحر، گویی، ز کوی یار می‌آیدکه بوی او شفای جان هر بیمار می‌آید
هوش مصنوعی: با شروع صبح، نسیم گویی از راه دوست میوزد و عطر او همچون دارویی برای درمان روح هر کسی است که دچار درد و بیماری است.
نسیم او مگر در باغ جلوه می‌دهد گل راکه آواز خوش بلبل ز هر سو زار می‌آید
هوش مصنوعی: گویی نسیم او تنها در باغ موجب زیبایی گل‌ها می‌شود که صدای دلنواز بلبل از هر سمت به گوش میرسد.
مگر از زلف دلدارم صبا بویی به باغ آوردکه از باغ و گل و گلزار بوی یار می‌آید
هوش مصنوعی: آیا ممکن است نسیم صبحگاهی بویی از زلف محبوبم به باغ بیاورد که در آنجا بوی محبوبم به مشام برسد، نه اینکه بوی گل‌ها و باغ باشد؟
از آن چون بلبل بی‌دل ز رنگ و بوی گل شادمکه از گلزار در چشمم رخ دلدار می‌آید
هوش مصنوعی: چون بلبل بی‌دل از عطر و زیبایی گل شادمانم، زیرا در باغ چشمم، چهره معشوق جلوهگر است.
گر آید در نظر کس را به جز رخسار او روییمرا باری نظر دایم بر آن رخسار می‌آید
هوش مصنوعی: اگر کسی را به جز چهره زیبای او در نظر داشته باشم، باز هم دائماً به چهره او نگاه میکنم.
مرا از هرچه در عالم به چشم اندر نیامد هیچمگر آبی که در چشمم دمی صد بار می‌آید
هوش مصنوعی: من از هر چیزی که در دنیا دیدهام، تنها چیزی که برایم اهمیت دارد، اشکی است که گاهی در چشمانم میاید.
چو اندر آب عکس یار خوشتر می‌شود پیدااز آنروز آب در چشمم مگر بسیار می‌آید
هوش مصنوعی: وقتی که در آب تصویر معشوق را میبینم، خوشایندتر و زیباتر به نظر میرسد. از آن روز به بعد، انگار آب زیادی در چشمانم میریزد.
جهان آب است و من در وی جمال یار می‌بینمازینجا خواب در چشمم مگر بسیار می‌آید
هوش مصنوعی: این جهان مثل آبی است که من در آن زیبایی محبوبم را مشاهده میکنم. به همین دلیل، خواب و خوابآلودگی در چشمانم به وفور می‌آید.
عراقی در چنین خوابی همی بیند چنان روییاز آن در خاطرش هر دم هزاران کار می‌آید
هوش مصنوعی: عراقی در خواب خود چهرهای زیبا را میبیند که هر لحظه در ذهنش افکار و خاطرات زیادی را به وجود می‌آورد.