غزل شمارهٔ ۱۲۵
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به احساسات عمیق و دردناک عشق خود اشاره می‌کند. او از غم و هجران حرف می‌زند و بیان می‌کند که هیچ چیزی به اندازه درد و غم ناشی از دوری یارش بر او سخت نیست. عشق و دلدادگی او به قدری عمیق است که حتی در غم و رنج نیز احساس شرافت می‌کند. او در تلاش است تا با تکیه بر این احساسات، به یار خود نزدیک‌تر شود و بیان می‌کند که برای او درد و رنج در عشق، از خوشی و شادی نیز ارزشمندتر است. در نهایت، او از زیبایی‌های یار خود صحبت می‌کند و می‌گوید که نگاه به چهره محبوبش می‌تواند تمامی غم‌هایش را از بین ببرد.
نیم چون یک نفس بی غم دلم خون خوار اولی‌ترندارم چون دلی خرم، تنی بیمار اولی‌تر
هوش مصنوعی: من هیچ چیز برایم مهمتر از آن نیست که دل بیغم داشته باشم، حتی اگر تمام تنم بیمار باشد. در واقع، دل شاد و خرم، از هر بیماری جسمی برایم باارزشتر است.
نیابد هر که دلداری، چو من زار و حزین اولینبیند هر که غمخواری، چو من غمخوار اولی‌تر
هوش مصنوعی: نکند کسی دلدار و محبتکنندهای را پیدا کند، زیرا من در رنج و اندوه هستم. کسی غمخوار را نخواهد دید، چرا که غمخوار واقعیتر از من وجود ندارد.
دلی کز یار خود بویی نیابد تن دهد بر بادچنین دل در کف هجران اسیر و زار اولی‌تر
هوش مصنوعی: دل کسی که از معشوقش هیچ بویی نمیگیرد، خود را به باد فنا میسپارد؛ چنین دلی که در دوری معشوق گرفتار و آزار دیده است، در واقع سزاوارتر است.
وصال او نمی‌یابم، تن اندر هجر او دارمبه شادی چون نیم لایق، مرا تیمار اولی‌تر
هوش مصنوعی: من به وصال او نمیرسم و در این حال که از او دورم، به شادی زندگی میکنم. اما چون خود را لایق نمیبینم، بهتر است تا او را بپرسم و دربارهاش نگرانی بیشتری داشته باشم.
چو درد او بود درمان، تن من ناتوان خوشترچو زخم او شود مرهم، دلم افگار اولی‌تر
هوش مصنوعی: اگر درد او را درمانی باشد، من ترجیح میدهم که بدن ناتوانم در زخم او مرهمی پیدا کند، زیرا دلم از ابتدا بیشتر رنج میبرد.
چو روزی من از وصلش همه تیمار و غم باشدبه هر حالی مرا درد و غم بسیار اولی‌تر
هوش مصنوعی: اگر روزی که از عشق او به من تنها رنج و غم برسد، در هر حال باز هم درد و غم بیشتر از آن برای من پسندیدهتر است.
دلا، چون عاشق یاری، به درد او گرفتاریهمی کن ناله و زاری، که عاشق زار اولی‌تر
هوش مصنوعی: ای دل، همچون عاشق معشوق، برای او به درد و رنج دچار شدهای، پس همواره ناله و زاری کن، زیرا عاشق زار باید اولویت داشته باشد.
هر آنچه آرزو داری برو از درگه او خواهز هر در، کان زند مفلس، در دلدار اولی‌تر
هوش مصنوعی: هر چیزی که آرزوش رو داری، از درگاه او بخواه، چه از هر درگاهی که ممکن است. زیرا کسی که در جستجوی معشوق واقعی است، باید به او روی آورد.
عراقی، در رخ خوبان جمال یار خود می‌بیننظر چون می‌کنی باری به روی یار اولی‌تر
هوش مصنوعی: عراقی در اینجا می‌گوید که وقتی به زیبایی یار خود نگاه می‌کند، مثل این است که بر روی چهره یار خود زیبایی بیشتری را مشاهده می‌کند. به عبارت دیگر، برای او زیبایی یار از هر چیز دیگری مهمتر است.