غزل شمارهٔ ۲۱۲
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به توصیف عشق و درد عاشقانه می‌پردازد و به زیبایی و جذابیت معشوق اشاره می‌کند. او از غمزه و ناز معشوق که دل عاشقان را می‌رباید، سخن می‌گوید و بیان می‌کند که ناله و اندوه عاشقان تأثیری بر معشوق ندارد. احساسات دردناک عاشق به اندازه‌ای عمیق است که همچون سنگ بی‌اثر می‌نماید. شاعر همچنین به ویژگی‌های ظاهری معشوق، مانند ابرو و زلف، اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که این جذابیت‌ها چطور دل عاشقان را اسیر می‌کند. او در نهایت به ناامیدی و گریه‌های بی‌فایده عاشق اشاره کرده و می‌گوید که این حال، موقتی و بی‌ثبات است و دل عاشقان باید با این وضعیت کنار بیاید.
ماهرخان، که داد عشق، عارض لاله رنگشانهان! به حذر شوید از غمزهٔ شوخ و شنگشان
هوش مصنوعی: ماهرخان به عشق و زیبایی افرادی اشاره دارد که چهرهای همچون گل لاله دارند. باید مراقب باشید که از نگاههای بازیگوش و جذاب آنها غافل نشوید.
نالهٔ زار عاشقان، اشک چو خون بی‌دلانهیچ اثر نمی‌کند در دل همچو سنگشان
هوش مصنوعی: عاشقان در حال ناله و زاری هستند و اشکهایشان به اندازه خون دل بیدلان تاثیر گذار نیست، زیرا دلهای بیاحساس آنها مانند سنگ است.
با دل ریش عاشقان، وه! که چه‌ها نمی‌کنندابرو چون کمانشان، غمزهٔ چون خدنگشان
هوش مصنوعی: عاشقان با دل شکسته چه کارها که نمیکنند! ابروهایشان همچون کمان و نگاههایشان به مانند تیرهای پرتاب شده است.
از لب و زلف و خال و خط، دانه و دام کرده‌اندتا که برین صفت بود، دل که برد ز چنگشان؟
هوش مصنوعی: از beauty و زیباییهای ظاهری مانند لب و مو و خال و نقشها، جاذبهای ایجاد کردهاند. این جذابیت موجب میشود که دلها اسیر و گرفتار شوند. پس اگر قلبی از دست آنها برود، چه کسی میتواند آن را از چنگال این زیباییها آزاد کند؟
ما چو شکر گداخته، ز آب غم و عجب‌تر آنکدر دل ماست چون شکر غصهٔ چون شرنگشان
هوش مصنوعی: ما مانند شکر ذوب شدهایم، از آب غم و تعجب. در دل ما به اندازهٔ غصهای که مانند زهر است، شکر وجود دارد.
بیش مپرس حال من، زآن‌که به شرح می‌دهداز دل و دست ما نشان، چشم و دهان تنگشان
هوش مصنوعی: از حال من نپرس، زیرا که دل و دست ما نشانگر درد و تنگی حال آنها هستند.
غم مخور، ای دل، ار بود یک دو دمی چو دور گلدولت بی‌ثباتشان، خوبی بی‌درنگشان
هوش مصنوعی: نگران نباش، ای دل، اگر لحظهای مانند گلها و خوشیهای ناپایدار دنیا دور باشی، زیباییهای بیدرنگ و آنی آنها را فراموش نکن.
ابرصفت مریز اشک، از پی هجر و وصلشانزان که چو برق بگذرد مدت صلح و جنگشان
هوش مصنوعی: ابر مانند اشک نریز، چراکه بعد از جدایی و وصل آنها، مدت صلح و جنگشان به اندازه برق سریع و گذراست.
جان عراقی از جهان گشت ملول و بس حزینکاهوی او رمید از آن عادت چون پلنگشان
هوش مصنوعی: روح عراقی از دنیا خسته و بسیار ناراحت شده است و به همین دلیل، مانند پلنگی که از عادت خود فرار می‌کند، از آن عادت دوری میجوید.