لمعۀ یازدهم
هوش مصنوعی: در این متن، نویسنده به تفاوت میان "صورت" و "آینه" اشاره می‌کند و می‌گوید که هیچ گونه اتحاد یا حلول میان آن‌ها وجود ندارد. او همچنین به این نکته اشاره می‌کند که نمی‌توان تجلی را با حلول برابر دانست. حلول و اتحاد فقط در دو ذات ممکن است و در تمام وجود تنها یک ذات مشهود است.
شعرهایی که آورده شده‌اند، به این مفهوم اشاره دارند که اگرچه عین و حقیقت واحد است، احکام مختلفی بر آن بار می‌شود. تغییر در احکام تاثیری بر ذات ندارد، زیرا ذات کمالی دارد که قادر به تغییر نیست. به عنوان مثال، نورهای مختلف در شیشه‌های رنگی، اگرچه رنگهای متفاوتی دارند، اما در واقع تنها یک نور واحد هستند که در چشمه‌های مختلفی تابیده می‌شود.
نویسنده از خواننده می‌خواهد تا از طریق دیدن مصراع‌های شعر، این مفاهیم را درک کند و به نقش و اهمیت بینش و مشاهده در این موضوعات توجه کند.
بدانکه میان صورت و آینه بهیچ وجه نه اتحاد ممکن بود نه حلول.
هوش مصنوعی: بدان که میان تصویر و آینه به هیچ وجه نه میتوان اتحاد قائل شد و نه میتوان گفت یکی در دیگری حل شده است.
گوید آن کس در این مقام فضولکه تجلی نداند او ز حلول
هوش مصنوعی: کسی که در این مرتبه بیمهابا سخن می‌گوید و نمیداند تجلی چیست و آن را با حلول اشتباه میگیرد، در واقع فضول است.
حلول و اتحاد جز در دو ذات صورت نبندد، و در چشم شهود در همه وجود جز یک ذات مشهود نتواند بود.
هوش مصنوعی: حلول و اتحاد تنها در دو ذات امکانپذیر است و در نگاه بصیرت، در تمامی وجود تنها یک ذات قابل مشاهده است.
لالون فیالنور، لکن فیالزجاج بداشعاعه فترا آیفیه الوان
هوش مصنوعی: در روشنایی، رنگها به خوبی نمایان میشوند، اما وقتی در شیشه قرار میگیرند، پرتو نور به گونهای دیگر دیده می‌شود و رنگهای مختلفی را به نمایش میگذارد.
العین واحدة و الحکم مختلفو ذاک سر لاهل العلمینکشف
هوش مصنوعی: چشمی واحد وجود دارد، اما برداشتها و حکمتها متفاوت است و این دلیلی است برای اهل دانش که به عمق مسائل پی ببرند.
صاحب کشف کثرت در احکام بیند نه در ذات، داند که تغیر احکام در ذات اثر نکند، چه ذات را کمالی است که قابل تغیر و تأثیر نیست، نور بالوان آبگینه منصبغ نشود، اما چنان نماید.
هوش مصنوعی: کسی که توانایی درک تنوع احکام را دارد، به این نکته پی میبرد که تغییرات احکام بر ذات تأثیری ندارند. این به این دلیل است که ذات دارای کمالی است که قابل تغییر و تأثیرپذیری نیست. مانند نور که بر روی شیشه رنگین تابیده می‌شود و به نظر میرسد رنگی شده است، اما در واقع تغییر نمیکند.
جمله یک نور است لیکن رنگهای مختلفاختلافی در میان این و آن انداخته
هوش مصنوعی: همه ما از یک نور واحد نشأت میگیریم، اما رنگها و تنوعهای مختلفی باعث شده‌اند که دو فرد یا چیز متفاوت به نظر برسند.
و اگر ندانی که چه می‌گویم.
هوش مصنوعی: و اگر ندانید که چه سخنی می‌گویم.
مصراع: در چشم من آی و می‌نگر تا بینی.
هوش مصنوعی: به چشم من بیایید و بنگرید تا ببینید.
آفتابی در هزاران آبگینه تافتهپس برنگ هر یکی تابی عیان انداخته
هوش مصنوعی: یک خورشید در میان هزاران آینه تابیده است و هر یک از این آینهها نوری خاص و نمایان به نمایش گذاشتهاند.