غزل شمارهٔ ۳۱۸
هوش مصنوعی: این شعر نصیحت‌هایی درباره زندگی و معنای فقر و ثروت را ارائه می‌دهد. شاعر توصیه می‌کند که از ثروتمندان چیزی نطلبیم و به جای غم و ناراحتی، به قناعت و رضایت از داشته‌هایمان بپردازیم. او به این نکته اشاره می‌کند که آرامش و آسایش در این دنیا به سادگی به دست نمی‌آید و در اینجا امیدی برای پناه نیست.
شاعر تأکید می‌کند که حتی از شرایط سخت می‌توان به درجات بلندی رسید و شکست‌هاگاهی موجب سرافرازی می‌شوند. در روز قیامت، کسانی که بار گناه زیادی دارند، نمی‌توانند قدمی بردارند. لذا، به جای حرص و آز، باید به قناعت توجه کنیم.
علاوه بر این، شعر هشدار می‌دهد که نباید از سرنوشت خود گله کنیم و باید در این دنیای بی‌ثبات، انتظار داشته باشیم که زندگی همیشه به ما راحتی نخواهد داد.
در نهایت، تأکید می‌شود که با صداقت و تلاش می‌توانیم به موفقیت دست یابیم و باید مراقب باشیم که از زیبایی‌های زندگی غافل نشویم.
فقیری پیشه کن، از اغنیا حاجت مخواه اینجاکه از درویش، همت می کند دریوزه شاه اینجا
هوش مصنوعی: اینجا برای تو بهتر است که خود را به فقر و نیازمندی بسازی و از ثروتمندان چیز نطلبی، زیرا در این مکان، حتی درویش نیز اراده و تلاش می‌کند تا به مقام شاه برسد.
برآ زین خاکدان گر گوشه آسودگی خواهیکه چون صحرای محشر نیست امید پناه اینجا
هوش مصنوعی: اگر به دنبال آرامش هستی، از این خاکدان (دنیا) بیرون برو، زیرا اینجا مثل میدان قیامت نیست که به امید پناهی در آنجا بمانی.
ز پستی می توان دریافت معراج بلندی راسرافراز از شکستن می شود طرف کلاه اینجا
هوش مصنوعی: از ناپایداری و مشکلات زندگی می‌توان به اوج و عظمت رسید. افتخار در مقابل چالشها و شکستها، مانند کلاهی است که بر سر فردی که در این مسیر است، گذاشته می‌شود.
به دیوان قیامت چون شود حاضر گرانجانیکه نتواند قدم برداشت از بار گناه اینجا؟
هوش مصنوعی: در روز قیامت، وقتی که حساب و کتاب آغاز شود، کسانی که بار سنگین گناهان را به دوش دارند، نمی‌توانند قدمی بردارند و از عذاب و مسئولیتهای خود فرار کنند.
به خون انداختم از حرص نان خود، ندانستمکز اکسیر قناعت مشک می گردد گیاه اینجا
هوش مصنوعی: به خاطر حرص و طمع به نان خود، به جنگل و طبیعت آسیب رساندم، اما ندانستم که با داشتن قناعت و رضایت، می‌توان از منابع طبیعی بهرهمند شد و آنها را رونق داد.
ز راه جذبه توفیق، سالک می شود واصلبه بال کهربا پرواز گیرد برگ کاه اینجا
هوش مصنوعی: از طریق کشش و جاذبهای که توفیق ایجاد می‌کند، سالک به مقصد میرسد و مانند پروانهای زرد رنگ به آسمان پرواز می‌کند، در حالی که در اینجا برگ کاهی است.
گزیر از سرمه نبود دیده آهو نگاهان رامکن گر اهل دیدی، شکوه از بخت سیاه اینجا
هوش مصنوعی: چشم آهوها از سرمه و زیبایی بیبهره است، اگر آدمی اهل دیدن باشد، نباید از سرنوشت بد خود شکایت کند.
درین عبرت سرا مگشا نظر زنهار بی عبرتکه می گردد ز گوهر قیمتی تار نگاه اینجا
هوش مصنوعی: در اینجا، به کسی توصیه می‌شود که در این مکان پر از پند و درس، به دقت نگاه کند و از نظر بیتوجهی و بیدقتی پرهیز کند. زیرا اگر بیعبرت و از سر ناآگاهی به چیزهای قیمتی و ارزشی نگاه کند، ممکن است این نگاه سطحی و غفلتآمیز او، باعث شود که زیبایی و ارزش واقعی آنها را از دست بدهد.
جهان چون کاروان ریگ دارد نعل در آتشمکن چون غافلان ریگ روان را تکیه گاه اینجا
هوش مصنوعی: جهان مانند کاروانی از دانههای شن است؛ در آتش نعل نزن چون افرادی که بیخبرند. چون دانههای شن، تکیهگاه اینجا نیستند.
سر از یک جیب با خورشید بیرون آوری صائبز صدق دل برآری گر نفس چون صبحگاه اینجا
هوش مصنوعی: اگر از یک جیب با نور خورشید بیرون بیایی، صائب، با صداقت و خلوص از دل خود میتونی در اینجا مانند صبحگاه نفس بکشی.