غزل شمارهٔ ۴۹۷
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به عشق و دلتنگی می‌پردازد. او می‌گوید که اگر نتوانیم در خلوت زیبایی چهره معشوق را ببینیم، دیگران نیز نمی‌توانند او را فراموش کنند. او با اشاره به درد و رنج خود از دوری معشوق، به حالت زاری و کمبود احساسات اشاره می‌کند. شاعر همچنین به تلاش خود برای یادآوری معشوق و عشقش به او می‌پردازد و بیان می‌کند که خاطرات و احساساتش نسبت به او همیشه در ذهنش می‌چرخد. او در نهایت به ناامیدی و آرزوهای دور و درازی اشاره می‌کند که همچنان در دلش وجود دارند.
گر نبینیم به خلوت رخ چون ماه تراکسی از ما نگرفته است سر راه ترا
هوش مصنوعی: اگر در خلوت تو را مانند ماه نبینیم، هیچکس از ما در مسیر تو چیزی نگرفته است.
غیر می خوردن پنهان همه شب با اغیارنیست تعبیر دگر، خواب سحرگاه ترا
هوش مصنوعی: مدت زیادی را به دور از خودت و با دیگران میگذرانی، این حالت خواب و رفتن به سراغ مادیات و لذتهاست که نمیتوان آن را تفسیر دیگری کرد.
گرچه صد شیشه دل پیش تو بر سنگ زدندنشنید از دل چون سنگ، کسی آه ترا
هوش مصنوعی: اگرچه بسیاری از دلها همچون شیشه در پیش تو شکستند، اما هیچکس از دل سنگیات نشنید که چقدر برایت آه و ناله کرده است.
برنداری به نگه دلشده ای را از خاککه به مژگان همه شب پاک کند راه ترا
هوش مصنوعی: تو با نگاهی خاص، کسی را که به دلش شکسته و در خاکی از غم فرو رفته است، از آن وضعیت نجات میدهی؛ نگاهی که با اشکهایش، تمام شب میتواند راه تو را پاک کند.
نور آیینه فزون می شود از خاکسترابر خط کم نکند روشنی ماه ترا
هوش مصنوعی: نور آینه از خاکستر ابر بیشتر میشود و میزان نور ماه تو را کم نمیکند.
هر چه در خاطر من می گذرد می دانیغافل از خویش کنم چون دل آگاه ترا؟
هوش مصنوعی: هرچه در ذهن من میگذرد، تو بیخبر هستی چطور میتوانم از خودم غافل شوم وقتی دل به آگاهی تو سپردهام؟
آن مهی یک شب و سی شب بود این مالامالنسبتی نیست به مه،جام شبانگاه ترا
هوش مصنوعی: یک شب و سی شب، آن ماه زیبا به شدت پرنور است و هیچ نسبتی با زیبایی ماه ندارد، ای جامی که در شبهای تار تو را پر کردهاند.
غیر افسوس نهال تو ندارد ثمریباد پیوسته به دست است هوا خواه ترا
هوش مصنوعی: درخت تو تنها حسرتی بیشتر ندارد، چرا که باد همیشه در حال وزیدن است و تنها به خاطر تو تلاش می‌کند.
بحر مواج بود عالم از آغوش امیدتا که در هاله آغوش کشد ماه ترا؟
هوش مصنوعی: جهان مانند دریای موجزنی بود که پر از امید بود، تا اینکه تو را در آغوش بگیرد و در آغوش خود نگه دارد.
نیست ممکن که نگردد دلش از درد دو نیمهر که صائب شنود ناله جانکاه ترا
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند از درد دلش به راحتی بگریزد؛ هر کسی که صدای ناله عمیق تو را بشنود، دلش به درد خواهد آمد.