غزل شمارهٔ ۶۷۳
هوش مصنوعی: این شعر از احساسات تلخ و ناامیدی شاعر ناشی می‌شود. او می‌گوید که به خاطر تلاش‌های بی‌ثمر و بیهوده‌اش، زندگی‌اش به هدر رفته و امیدهایش در این دنیا به فنا رفته‌اند. شاعر به پیری و ناتوانی خود اشاره می‌کند و از دورانی که روزهای جوانی را با شادی و نوشیدن شراب سپری کرده یاد می‌کند، اما حالا با درد و غم رو به روست. او با حسرت به این مسئله می‌نگرد که ارزش واقعی خود را نمی‌تواند به دیگران نشان بدهد و از سکوت ناامیدکننده‌اش شکایت می‌کند، زیرا جنت (بهشت) برای او بسته شده است و نتوانسته به آن دست یابد. در نهایت، او به تظاهر به خوشبختی و عافیت اشاره می‌کند، اگرچه در باطن با عیوب و دشواری‌ها روبرو است.
به خرج رفت حیاتم ز هرزه‌کوشی‌هابه خاک ریخت شرابم ز خام‌جوشی‌ها
هوش مصنوعی: زندگیام با تلاش‌های بیفایده تلف شد و به خاطر ناپختگیهایم، نتوانستم شراب خوشمزهای بسازم که به خاک برود.
به سود داشتم امیدها درین بازارنماند مایه به دستم ز خودفروشی‌ها
هوش مصنوعی: در این بازار پر از امید، به نفع من بود که سرمایهای نداشتم و دیگر نمیتوانستم از خودم کم کنم یا به فروش برسانم.
نفس به باد فنا مشت خاک من می‌دادنمی‌رسید به فریاد اگر خموشی‌ها
هوش مصنوعی: نفس من به خاطر گذرایی و زودگذری زندگی، مانند خاکی که به باد میرود، در معرض نابودی است و حتی اگر فریاد بزنم، کسی به صدایم نمیرسد، چرا که در سکوت و خاموشی زندگی میکنم.
بدوز دیده باریک‌بین ز عیب، که نیستلباس عافیتی به ز عیب‌پوشی‌ها
هوش مصنوعی: چشم ظریف و دقیقت را به عیبها بدوز، زیرا هیچ لباسی نمی‌تواند بهتر از عیب‌پوشی‌ها عافیت و آرامش را به همراه داشته باشد.
رسید نوبت پیری و خون دل خوردنگذشت فصل جوانی و باده‌نوشی‌ها
هوش مصنوعی: زمان پیری فرا رسیده و باید با درد دلها کنار بیایم؛ دوران جوانی و خوشگذرانی با نوشیدن شراب به سر آمده است.
چنان که بال و پر شعله می‌شود خس و خارغرور نفس فزود از پلاس‌پوشی‌ها
هوش مصنوعی: شاخ و برگ شعله مانند بال و پر می‌شود، همانطور که غرور نفس انسان بر اثر دروغین بودن و تظاهر به تواضع افزایش مییابد.
متاع یوسفی خود به سیم قلب دهمگران نیم به عزیزان ز خودفروشی‌ها
هوش مصنوعی: من کالای یوسف را به قلبی پر از عشق میفروشم و نه به بهای گران، بلکه به کسانی که ارزشمندی و محبت را در خود دارند، نه به خاطر خودفروشی.
به حرف وصوت گشایم چرا دهن صائب؟مرا که جنت دربسته شد خموشی‌ها
هوش مصنوعی: چرا باید صحبت کنم و از احساساتم بگویم؟ در حالی که برای من بهشت بسته شده است و سکوت بهترین گزینه است.