غزل شمارهٔ ۷۹۶
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی و شگفتی‌های بهار و گل‌ها می‌پردازد. شاعر از نوروز و شکوفایی باغ‌ها سخن می‌گوید و احساسات خود را در جستجوی معشوق بیان می‌کند. او به بویی اشاره می‌کند که از گل‌ها به مشام می‌رسد و حس شادی و شگفتی را در دل ایجاد می‌کند. با استفاده از استعاره‌های زیبا، شاعر به احساساتی همچون عشق، حسرت و زیبایی اشاره می‌کند و در نهایت به چراغ دل خود که روشنایی‌اش را از یاد معشوق می‌گیرد، اشاره می‌کند. این غزل هم به حس زندگی و هم به غم از دست دادن اشاره دارد.
ای روشن از فروغ تو چشم چراغ‌هاپر گل ز جوش حسن تو دامان باغ‌ها
هوش مصنوعی: ای جناح تو به مانند نور، چشمان چراغ‌ها را روشن میکنی و باغ‌ها را از زیباییات پر کردهای.
نوروز شد که جوش زند خون باغ‌هااز بوی گل، پری زده گردد دماغ‌ها
هوش مصنوعی: بهار فرا رسیده و به خاطر عطر گل‌ها، باغ‌ها جان تازهای میگیرند و نفسها عطرین و شاداب میشود.
در رهگذار باد سحرگاه، نوبهاراز خیرگی ز لاله فروزد چراغ‌ها
هوش مصنوعی: در هوای صبحگاهی و در مسیر عبور باد، بهار جدید با زیبایی لالهها، روشنایی چراغ‌ها را جشن می‌گیرد.
چون روی شرمگین که برآرد عرق ز خوداز خود شراب لعل برآرد ایاغ‌ها
هوش مصنوعی: زمانی که انسان در حالتی خجالت و شرم قرار می‌گیرد، به گونهای که از خود عرق میریزد، از این حالت میتواند به نوعی زیبایی و جلوهای دلانگیز همچون شراب سرخ دست یابد.
در جستجوی غنچه پوشیده روی توچون بوی گل شدند پریشان، سراغ‌ها
هوش مصنوعی: در تلاش برای یافتن غنچهای که روی تو پنهان است، بوی گل‌ها عطرافشان شده و همه در جستجوی تو به هیجان آمدهاند.
در خاک و خون نشسته بوی تو نافه‌هاخرمن به باد داده زلف دماغ‌ها
هوش مصنوعی: در میان خاک و خون بوی تو پیچیده است، و خرمنهای گندم را به باد داده، زلفهایی که در هوا رقصانند.
زان چاشنی که لعل تو در کار باده کردعمری است می‌نکند لب خود ایاغ‌ها
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی و جذابیتی که لعل تو به نوشیدنی بخشیده، سالهاست که لبم به هیچ چیز دیگری نمیرسد و تنها در پی آن لذت هستم.
مردان به دیگری نگذارند کار خویشخود داشتند ماتم خود را چراغ‌ها
هوش مصنوعی: مردان اجازه نمیدهند که دیگران مسئولیت کارهایشان را بر عهده بگیرند. آنها خودشان در غم و اندوهشان، چراغهایشان را روشن نگه میدارند.
روزی که خنده مهر نمکدان او شکستبرداشتند کاسه دریوزه، داغ‌ها
هوش مصنوعی: روزی که لبخند و مهربانی او از بین رفت، احساسات زخمخورده و سوزان دل را بروز دادند.
نوری نمانده است به چشم ستارگانافکندنی شده است سر این چراغ‌ها
هوش مصنوعی: چیزی از نور در چشم ستارگان باقی نمانده است و این چراغ‌ها هم اکنون خاموش شدهاند.
صائب ازین غزل که چراغ دل من استافروختم به خاک فغانی چراغ‌ها
هوش مصنوعی: من از این شعر، که روشنیبخش دل من است، برای دیگران شعلهور کردهام، مانند چراغی که در میان خاک فغان به وجود آمده است.