غزل شمارهٔ ۴۹۷۳
هوش مصنوعی: این شعر درباره زیبایی و جذابیت معشوق و تأثیر عمیق او بر دل و جان عاشق است. شاعر از نقاب و پنهان بودن معشوق صحبت می‌کند و می‌گوید که دیدار او آتش‌سوز است. او به نازکی و لطافت معشوق اشاره می‌کند و آن را به یک نهال زیبا تشبیه می‌کند که دین و ایمان را به چالش می‌کشد. همچنین، شاعر به ناکامی در بیدار شدن از خواب و عدم توجه به زیبایی‌های دنیا اشاره دارد و می‌گوید که هیچ چیزی بدون داغ و تأثیرات عاطفی نیست. در نهایت، او اشاره می‌کند که جان انسان بدون بدن بی‌معناست و هیچ صدایی نمی‌تواند دل عاشق را بیدار کند مگر با ناله‌ای از دل سوخته.
در نقاب است و نظر سوز بود دیدارشآه ازان روز که بی پرده شود رخسارش
هوش مصنوعی: او در پنهانی زندگی می‌کند و نگاهش آتشین و سوزان است. افسوس و دریغ از آن روزی که چهرهاش بدون پرده و حجاب نمایان شود.
نازک اندام نهالی است مرا رهزن دینکه ز موی کمر خویش بود زنارش
هوش مصنوعی: یک دختر زیبا و خوش اندام وجود دارد که به دلایلی باعث گمراهی من در راه دین میشود، او به زیبایی موهایش که تا کمرش میرسد، دلربایی می‌کند.
نفسی کز جگر سوخته بیرون آیدتادم صبح جزا گرم بود بازارش
هوش مصنوعی: نفس یا تن فشردهای که از دل سوخته به بیرون میآید، تا صبح در داغی و گرما باقی میماند و در بازار زندگی رونق و جذابیت دارد.
لاله ای نیست که بی داغ تجلی باشدمحملی نیست که لیلی نبود دربارش
هوش مصنوعی: هیچ لالهای وجود ندارد که بدون درد و رنج به ظهور برسد و هیچ محلی نیست که در آن صحبت از لیلی نشده باشد.
به که از کوی خرابات نیاید بیرونهرکه چون دختر زر شیشه بود دربارش
هوش مصنوعی: هر کس که مانند دختر زرین شیشه در محفل و جمعی خوشحالی و جلوهگری کند، از کوی خرابت (محل فساد و خوشگذرانی) بیرون نمیآید.
جان انسان چه خیال است که بی تن باشد؟این نه گنجی است که برسر نبود دیوارش
هوش مصنوعی: جان انسان چه تصوری است که بدون بدن وجود داشته باشد؟ این حالت مانند گنجی نیست که دیواری نداشته باشد و در نتیجه به راحتی در معرض خطر قرار بگیرد.
نشد از هیچ نوایی دل صائب بیدارناله نی مگر ازخواب کند بیدارش
هوش مصنوعی: صائب از هیچ صدایی نتوانست دلش را بیدار کند، فقط ناله‌ای قادر بود او را از خواب بیرون بیاورد.