غزل شمارهٔ ۵۰۷۴
هوش مصنوعی: شعر درباره‌ی غفلت انسان از ارزش و مقام خود است. شاعر بارها به خود و دیگری اشاره می‌کند که چگونه افراد نمی‌دانند خود را چه بهایی دارند. او به استعاره‌هایی مثل شمع و آیینه اشاره می‌کند و به وضعیت ناپایداری که وجود دارد پرداخته است. همچنین به احساس شرم و عذابی که از عدم شناخت خود به وجود می‌آید، اشاره می‌کند و از خستگی ناشی از تلاش برای پنهان کردن عیب‌ها صحبت می‌کند. در نهایت، شاعر به جستجوی رضایت از خود و دیگران در زندگی می‌پردازد و تلاش می‌کند تا به آشنایی با خویشتن حقیقی‌اش برسد.
حسن توغافل است ز قدر و بهای خویشآیینه راخبر نبود از صفای خویش
هوش مصنوعی: زیبایی تو به قدری و ارزش خود را نمیداند، همانطور که آینه از پاکی و زیبایی خود بیخبر است.
چون شمع تا به خلوت او راه برده امصد بار دیده ام سر خود زیر پای خویش
هوش مصنوعی: به خاطر او و در پی عشقش، مانند شمع به خاموشی و محو شدن رفتهام و بارها دیدهام که خود را در سایه او نادیده گرفتهام.
آمیخته است مستی و مستوریم به همافکنده ام به گردن مینا ردای خویش
هوش مصنوعی: من مستی و پنهانکاریام را با هم درآمیختهام و جام می را بر گردن مینا آویزان کردهام.
ازهاله مه به حلقه ماتم نشسته استشرمنده است پیش رخش از صفای خویش
هوش مصنوعی: مه در حال غروب و فضایی غمآلود قرار دارد و از زیبایی خود خجالتزده است. این خجلت به خاطر درخشانی و زیبایی معشوقی است که در برابرش قرار دارد. به عبارت دیگر، زیبایی معشوق آنقدر فراوان و خیرهکننده است که ماه احساس حقارت و کمبود می‌کند.
ازبس که دل زدیدنت از جای رفته استتا روز باز خواست نیاید به جای خویش
هوش مصنوعی: به خاطر دل بریدنهای مکرر از تو، دل دیگر در جای خود قرار ندارد و تا روزی که قضاوت صورت گیرد، به مکان اصلی خود برنمیگردد.
از بس به کار ماگره افکنده اند خلقپهلو تهی کنیم ز بند قبای خویش
هوش مصنوعی: به دلیل سختیهایی که مردم در کار ما وارد کردهاند، ما در زندگی احساس ناتوانی میکنیم و از زنجیرها و محدودیتهایی که بر خود داریم، آزاد میشویم.
تا چند پاسبانی عیب نهان کنم ؟یکبار پرده می کشم از عیبهای خویش
هوش مصنوعی: چقدر باید عیبهای پنهانم را پوشانده و از آنها محافظت کنم؟ یک بار پرده از روی عیبهایم برمیدارم و آنها را نشان میدهم.
رفتم که حلقه بردر بیگانگی زنمشاید به این وسیله شوم آشنای خویش
هوش مصنوعی: رفتم تا حلقهای بر در بیگانه بزنم؛ شاید به این وسیله بتوانم با خودم آشنا شوم.
صائب مقیم گلشن فردوس گشته امتا محو کرده ام به رضایش رضای خویش
هوش مصنوعی: من در گلشن بهشت زندگی میکنم و به قدری در خوشنودی او غرق شدهام که دیگر به خوشنودی خودم اهمیت نمیدهم.