غزل شمارهٔ ۵۲۷۱
هوش مصنوعی: این شعر به صورت فلسفی به موضوعات مختلف زندگی، مرگ و ارزش‌های انسانی پرداخته است. شاعر بیان می‌کند که ثروت و مقام دنیوی (مانند سلیمان و جمشید) در نهایت به چه چیزی منجر می‌شود، وقتی که همه چیز پایان می‌پذیرد و بدن باید به خاک سپرده شود. او همچنین به بی‌فایده بودن لذت‌های زودگذر و عدم شناخت خود اشاره می‌کند و می‌پرسد که در نهایت چه دستاوردی از غفلت و بی‌خبری عاید انسان می‌شود.
شاعر با تکیه بر این مفاهیم یادآور می‌شود که در جستجوی معنای واقعی زندگی، فرد باید به جای کارهای سطحی، به عمق وجودی و روحانی خود بپردازد و از پرده‌پوشی‌های دنیا آزاد شود. او با بیان اینکه انسان‌ها به دنبال درمان دردهای خود هستند، تأکید می‌کند که شناخت واقعی خود و حضور در لحظه می‌تواند به رهایی و آزادی کمک کند.
به طور کلی، پیام شعر دعوت به بیداری، خودشناسی و توجه به ارزش‌های واقعی زندگی است.
چو خواهی عاقبت شد رزق مورانبه دولت گر سلیمانی چه حاصل
هوش مصنوعی: اگر میخواهی در نهایت، روزی مورچگان به لطف و برکت خداوند برسد، داشتن مقام یا ثروت سلیمان چه فایدهای دارد؟
چو آخر می شود تابوت تختتاگر جمشید و خاقانی چه حاصل
هوش مصنوعی: زمانی که عمرت به پایان میرسد، حتی اگر مانند جمشید و خاقانی بزرگ و سرشناس باشی، چه فایدهای دارد؟
چو دوران می کند درکاسه ات خاکتو گر فغفور دورانی چه حاصل
هوش مصنوعی: وقتی که زمان در زندگیات میگذرد و تو فقط یک مشت خاک درون کاسهات داری، چه فایدهای دارد که مانند فغفور (یک پادشاه) زندگی کنی؟
به عالم نیست چون صائب سخن سنجتو در ترتیب دیوانی چه حاصل
هوش مصنوعی: در دنیا کسی به اندازه تو در نظم و ترتیب اشعار، مهارت ندارد، پس نتیجهگیری چه فایدهای دارد؟
تو در تن غافل از جانی چه حاصلاسیر چاه و زندانی چه حاصل
هوش مصنوعی: در حالی که تو از زندگی و روح خود غافلی، چه فایدهای دارد که تنها به جسم خود بپردازی؟ مثل این است که در چاه و زندان گرفتار شدهای، اما از معنای حقیقی زندگی بی‌خبری.
تن خاکی است زندانی و تو از جهلدر استحکام زندانی چه حاصل
هوش مصنوعی: تن آدمی مانند یک زندان است و هنگامی که به ignorance (جهل) و نادانی وابسته باشی، این زندان به جای آزادی، فقط باعث محدودیت و بی‌فایده بودن تلاشهایت می‌شود.
به دل خوردن شود جان سیر از تنتو در اندیشه نانی چه حاصل
هوش مصنوعی: وقتی که دل دچار سختی و اندیشه می‌شود، زندگیات را از دست میدهی. در این حال، فکر کردن به نان و روزی هم چه فایدهای ندارد؟
به جان دادن توان عمر ابد یافتتو لرزان بر سر جانی چه حاصل
هوش مصنوعی: اگر جانت را در خطر بیندازی، ممکن است به جاودانگی برسی، اما اگر دایم در نگرانی و ترس باشی، چه فایدهای خواهد داشت؟
عزیزان جهان جویای دردندتو در تحصیل درمانی چه حاصل
هوش مصنوعی: مردم دنیا در جست و جوی رنج و مشکلات هستند، بنابراین تو چه فایدهای از تلاش برای بهبود و درمان میبری؟
به ظاهر بنده رحمانی اماز مردودان شیطانی چه حاصل
هوش مصنوعی: ظاهراً من بندهای از بندگان خدا هستم، اما در واقع از کسانی هستم که در نظر خداوند پذیرفته نشدهاند و به سمت شیطان گرایش دارم. پس چه فایدهای دارد؟
لباس ادمیت خلق نیکوستتو زین تشریف عریانی چه حاصل
هوش مصنوعی: لباس انسانیت و رفتار نیکو زیباست، پس از این که به این مقام رسیدی، چه سودی از عریان بودن و بیقیدی در آن داری؟
به بیداری توان فرمانروا شدتو زین دولت گریزانی چه حاصل
هوش مصنوعی: اگر بیدار باشی، میتوانی فرمانروایی کنی. اما تو که از این نعمت و قدرت دوری میکنی، چه فایدهای دارد؟
بود بی پرده نور حق هویداتو از پوشیده چشمانی چه حاصل
هوش مصنوعی: نور حقیقت در حال روشن شدن است، اما تو از طریق چشمان پنهان خود چه چیزی به دست میآوری؟
شود کوته به شبگیر این ره دورتو در رفتن گرانجانی چه حاصل
هوش مصنوعی: در پایان این راه طولانی که به خاطر تو طی شده، چه فایدهای دارد اگر به سرعت و شتاب از آن عبور کنیم؟
خط آزادگی چون سرو داریز رعنایی نمی خوانی چه حاصل
هوش مصنوعی: اگر خودت را مانند سرو آزاد و سربلند میدانی، پس چرا به زیباییها و جذابیتها نمیپردازی؟ چه فایدهای دارد؟
شب قدری ولی از دل سیاهیتو قدر خود نمی دانی چه حاصل
هوش مصنوعی: شبی مهم و باارزش است، اما تو به خاطر تاریکی درونت نمیتوانی ارزش واقعی آن را درک کنی.
دهن می باید از غیبت کنی پاکتو در پرداز دندانی چه حاصل
هوش مصنوعی: برای داشتن دندانهای زیبا و سالم، باید از غیبت و بدگویی پرهیز کنی، چون این کار هیچ سودی ندارد.
توان شد از خرابی مخزن گنجتو در تعمیر ایوانی چه حاصل
هوش مصنوعی: در اثر تخریب گنجینهات، چه فایدهای دارد که مشغول ترمیم و بازسازی ایوان هستی؟
نفس ذکرست چون باشد شمردهتو ظاهر سبحه گردانی چه حاصل
هوش مصنوعی: نفس تنها یک ذکر است و اگر با دقت و توجه نباشد، هیچ فایدهای نخواهد داشت. فقط ظاهر انجام دادن ذکر به تنهایی نتیجهای ندارد.