غزل شمارهٔ ۵۲۸۹
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به حسرت‌ها و ناکامی‌هایش در زندگی اشاره می‌کند. او از این که عمرش و دارایی‌هاش را به بیهوده داده، ناراحت است و حسرت می‌خورد. در ادامه، به عشق و زیبایی اشاره می‌کند که از آن دریغ کرده و حالا به یاد آن، اشک می‌ریزد. او همچنین از خودخواهی و بی‌رحمی‌اش نسبت به دیگران می‌گوید و از خداوند عذرخواهی می‌کند. شاعر در نهایت بر لزوم بیان احساسات و زیبایی‌های کلام تأکید می‌کند و می‌خواهد که دیگران نیز از این تجربیات او درس بگیرند.
بوالعجب مجموعه‌ها از کف به حسرت داده‌امحاصلِ عمرِ گرامی را به غارت داده‌ام
هوش مصنوعی: من در حیرت و حسرت هستم که چه تعداد از دستاوردهای زندگیم را به راحتی از دست داده‌ام و به تاراج داده‌ام.
تا چرا چون گل به چشمِ خود ندادم جایِ اوخارِ مژگان را به سیلابِ ندامت داده‌ام
هوش مصنوعی: در این شعر، گویا شاعر به حسرت و ندامت از بابت نادیده گرفتن زیبایی و عشق واقعیاش اشاره می‌کند. او با اشاره به این که به جای این که عشقش را در دل بگیرد و از آن مراقبت کند، به غم و اندوه پرداخت و به چشمانش نگاه کرد، به نوعی از خود انتقاد می‌کند. مژگانش که نماد اشک و اندوه است، به ناخواسته تبدیل به خار شده و به همین خاطر، شاعر خود را سرزنش می‌کند.
با چه رو در چار سویِ مصر، دکان واکُنَم؟کاروانِ حُسنِ یوسف را به غارت داده‌ام
هوش مصنوعی: با چه رویی در خیابانهای مصر مغازه بزنم در حالی که کاروان زیبایی یوسف را به غارت بردهام؟
مَبْدأِ فَیّاض اگر با من کُنَد خصمی رواستبا وجودِ حُسنِ معنی، دل به صورت داده‌ام
هوش مصنوعی: اگر من با منبع نیکو و بخشندهای دچار مشکل شوم، این اشکالی ندارد؛ زیرا با وجود زیبایی باطنی که دارم، به ظاهرم نیز اهمیت داده‌ام.
مردمِ آزاده را یک جامه چون سرو است بسکافِرم در عمرِ خود گر تن به زینت داده‌ام
هوش مصنوعی: آزادگان را لباسی زیبا همچون جامه سرمست پوشانیدم؛ اگر در زندگیام به زینت و زیبایی پرداختهام، به خاطر کفران نعمت خداست.
چشمِ آن دارم که از مُلْکِ اثر یابد نشاناز تهِ دل، گریه را امروز رخصت داده‌ام
هوش مصنوعی: من چشم به راهم تا نشانهای از دلم بخواهد در دنیا نمایان شود؛ امروز به خودم اجازه داده‌ام که از دل بگریم.
چرخ را بر خویشتن فرمان‌روا گردانده‌امتیغِ بی‌رحمی، به دستِ بی‌مروت داده‌ام
هوش مصنوعی: من بر زندگیام تسلط یافتهام و با سختی و بی‌رحمی، خود را به چالش کشیدهام.
عذرخواهِ معصیت، اشکِ پشیمانی بس استنامه‌یِ خود را به دستِ ابرِ رحمت داده‌ام
هوش مصنوعی: از خداوند بخشش میطلبم و ندامت و پشیمانیام را با اشکهایم نشان میدهم. احساس گناه و ضعف خود را به ابر رحمت سپردم تا از آن طلب آمرزش کنم.
«صائب»، این شعرِ ترِ آتش‌زبان را گوش کنتا بدانی در سخن، دادِ فصاحت داده‌ام
هوش مصنوعی: صائب، این شعر را با دقت بشنو تا متوجه شوی که در بیان خود، به زیبایی و شیوا سخن گفتهام.