غزل شمارهٔ ۵۳۸۶
هوش مصنوعی: این شعر به بیان احساسات عمیق شاعر درباره دنیای اطراف و وضعیت خود می‌پردازد. شاعر از فقر و کاستی‌های زندگی می‌گوید که او را از خواسته‌های دنیوی و تحصیل سود فارغ کرده است. او به زیبایی‌ها و جذابیت‌های دنیا بی‌توجه است و بیشتر درگیر تفکر و عواطف درونی خود می‌باشد. درعین حال، قلمرو احساساتش از عشق و دل‌تنگی پر شده است و از وجود دیگران غافل می‌شود. شاعر انتقاد می‌کند که افراد به ظاهر زیبا تنها برای فریب و سطحی‌نگری هستند. احساس غم و بی‌نیازی از همراهی دیگران او را به تفکر عمیق‌تری واداشته و در این مسیر از دنیای مادی دور شده است. در نهایت، وی بر این باور است که آدمی باید به عمق وجود و فکر خود بپردازد تا به حقیقت زندگی نزدیک‌تر شود.
سیر چشم فقرم از تحصیل دنیا فارغمابر سیرابم ز روی تلخ دریا فارغم
هوش مصنوعی: چشمانم از دنیای مادی و زرق و برق آن سیر شده است و دیگر به آن علاقهای ندارم. همچنان که یک ابر از بارش باران سیراب می‌شود، من نیز از چهرهی اندوهگین و تلخ زندگی راضیام و احساس سرزندگی میکنم.
پیش پا دیدن نمی آید زمن چون گردباداز خس و خاشاک اسن دامان صحرا فارغم
هوش مصنوعی: چیزی که در برابر من قرار دارد، به چشمم کوچک و ناچیز است، مانند گردبادی که زبالهها و علفهای هرز را جابهجا می‌کند و دامن صحرا را از آنها پاک میسازد.
بی نیاز از خواب وخورکرده است حیرانی مرابیخودی کرده است از اندیشه جافارغم
هوش مصنوعی: من از خواب و خوراک بینیاز شدهام، و حیرت و سرگشتگیام مرا به حالت بیخودی درآورده است، به طوری که دیگر حتی در اندیشهام هم آرامش نمییابم.
ذکر او دارد زیاد دیگران غافل مرافکر او کرده است از سیر و تماشا فارغم
هوش مصنوعی: مدح و یاد خداوند در زبان دیگران بسیار است، اما من به دلیل تفکر و توجه به او از تماشای دنیا و زیباییهای آن غافل ماندهام.
بیکسی روی مرا از مردمان گردانده استدرد بی درمان او دارد ز عیسی فارغم
هوش مصنوعی: کسی به خاطر درد و رنجی که دارد، مرا از دیگران دور کرده است و این درد درمانی ندارد، به همین خاطر از عیسی هم بینیاز است.
چشم یکرنگی ندارم از دورنگان جهاناز ورق گرداندن گلهای رعنا فارغم
هوش مصنوعی: من از افرادی که دو چهره دارند، نگران نیستم و از تغییرات و دگرگونیهای دنیا دلگیر نیستم.
با وجود صد هنر بر عیب خود دارم نظربال طاوسی نمی گرداند از پا فارغم
هوش مصنوعی: با اینکه دارای هنرهای زیادی هستم، اما به عیوب خود توجه میکنم؛ زیرا مانند طاووسی نیستم که از پا بلند پرواز کند.
برده شیرین کاری از دستم عنان اختیارهمچو فرهاد از شتاب کارفرما فارغم
هوش مصنوعی: من تحت تأثیر یک عمل زیبا و دلنشین قرار گرفتهام و از کنترل امور خود خارج شدهام، به گونهای که مانند فرهاد، کارهای دشوار را با شتاب و بیفکری انجام میدهم.
بر نگردانم ورق چون دیده قربانیانحیرت سرشار دارد از تماشافارغم
هوش مصنوعی: من ورق را برنمیگردانم، چون چشمهای قربانیان پر از شگفتی است، هرچند که در دل غم دارم.
می برد بیطاقتی از بزم او بیرون مراچون سپند از دورباش مجلس آرا فارغم
هوش مصنوعی: او مرا به شدت از بزم خود دور می‌کند، درست مانند اینکه خاکستر از کنار آتش به دور افکنده می‌شود.
مغز تا باشد به فکر پوست افتادن خطاستصائب از اندیشه عقبی ز دنیا فارغم
هوش مصنوعی: تا زمانی که فکر و عقل آدمی در کاربرد درست خود فعال باشد، نباید به ظواهر و ظاهرگرایی توجه کرد؛ زیرا درک عمیق و واقعی ارزش بیشتری دارد و نباید از مسائل دنیوی و ظواهر آن غافل شد.