غزل شمارهٔ ۵۴۹۸
هوش مصنوعی: این شعر بیانگر احساساتی عمیق و اندیشناکی شاعر درباره دردها و مصائب زندگی است. شاعر از ناله‌های خود به خاطر جدا افتادگان و بی‌عدالتی‌ها سخن می‌گوید و تأکید می‌کند که اگر به آینده تاریک روزگار می‌اندیشید، ممکن بود راهنمایی‌های متفاوتی داشته باشد. او همچنین از عشق و دلشکستگی می‌گوید و بیان می‌کند که اگر قادر بود از قید خود آزاد شود، می‌توانست به دیگران کمک کند. در نهایت، شاعر به نوعی حسرت و ناامیدی درون خود اشاره دارد و تمایلش برای فریاد زدن و بیان احساساتش را نشان می‌دهد.
نه از خامی در آتش ناله و فریاد می کردمازین دولت جدا افتادگان را یاد می کردم
هوش مصنوعی: در آتش نمیگریستم و فریاد نمیزدم، بلکه به یاد کسانی بودم که از این نعمتها و خوشبختیها دور افتادهاند.
نمی گردید اگر ذوق گرفتاری عنانگیرمز وحشت خون عالم در دل صیاد می کردم
هوش مصنوعی: اگر احساس نمیکردم که در چنگال مشکلات گرفتار شدهام، از ترس و وحشتی که از وضعیت جهان داشتم، دل صیاد را به درد میآوردم.
اگر چون خضر این روز سیه را پیش می دیدمسکندر را به آب زندگی ارشاد می کردم
هوش مصنوعی: اگر مانند خضر، پیامبر حکمت که به آب حیات دسترسی دارد، آینده این روز تاریک را میدیدم، به سکندر فرمان میدادم تا به آب زندگی برسد و از آن بهرهمند شود.
نمی لرزید از باد فنا بر خود چراغ منگر از دلهای روشن همت استمداد می کردم
هوش مصنوعی: چراغ من نمیلرزید از وزش باد مرگ، اگر از دلهای روشن یاری میطلبیدم.
نمی دادم به چنگ عشق آتشدست اگر دل رامن عاجز چه با این بیضه فولاد می کردم
هوش مصنوعی: اگر میدانستم عشق که آتش دارد را به چنگ میآورم، هرگز آن را نمیپذیرفتم. اما حالا که دل من ناتوان است، چه میتوانم بکنم با این وجود نیرومند و سخت؟
ره بی منتهای عشق کوتاهی نمی داندوگرنه حلقه ها در گوش برق و باد می کردم
هوش مصنوعی: راه عشق بیپایان است و هیچگاه به انتها نمیرسد. اگر این را میدانستم، حلقههایی از برق و باد به گوش خود میآویختم.
کنون از صید پهلو می کنم خالی خوشا روزیکه خاطر را به نقش پای آهو شاد می کردم
هوش مصنوعی: اکنون از شکار دست میکشم و خالیام. چه خوب بود روزهایی که با یادآوری نقش پای آهو، دل را خوش میکردم.
اگر می بود در دل رحمی آن سلطان خوبان راچرا در دادخواهی اینقدر بیداد می کردم
هوش مصنوعی: اگر در دل آن پادشاه خوبان رحمتی بود، چرا در هنگام دادخواهی اینقدر ظلم و ستم میکردم؟
نمی پاشید از خمیازه من تار و پود منخمارآلودگان را گر به می امداد می کردم
هوش مصنوعی: خمیازه من، در حالی که خواب آلود هستم، بر روی من تأثیر میگذارد؛ اگر شراب کاشتم، میتوانستم حال کسانی را که مست هستند بهبود بخشم.
گر از قید خودی آزاد می گشتم به شکر آنهزاران بنده از قید فرنگ آزاد می کردم
هوش مصنوعی: اگر میتوانستم از محدودیتهای خود رهایی یابم، با سپاس از آن، هزاران انسان دیگر را نیز از بندهای روزگار آزاد میکردم.
دل شیرین غبار آلود غیرت می شود صائبو گرنه پنجه ای در پنجه فریاد می کردم
هوش مصنوعی: دل شیرین من تحت تاثیر غبار غیرت قرار میگیرد و اگر این حس نبود، میتوانستم با صدای بلندی فریاد بزنم.