غزل شمارهٔ ۵۵۱۴
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به نداشتن دینداری و بیداری در زندگی اشاره می‌کند و lament (ناله) می‌کند که اگر دیندار و بیدار بود، غم‌ها و رنج‌های دنیا او را آزار نمی‌داد. او می‌گوید اگر درکی از کار جهان داشت، به این رسوایی نمی‌افتاد و اگر به خود نگریسته بود، به کمال می‌رسید. شاعر تأکید می‌کند که نداشتن آرامش و ثبات در زندگی‌اش ناشی از عدم توجه و نظم است و اگر به اصول درست زندگی پایبند بود، شرایط بهتری داشت. در نهایت، او ابراز می‌کند که در این دنیا، اگر به درستی به سمت رشد و دیانت می‌رفت، نه تنها خود را می‌یافت، بلکه به موفقیت و عزت می‌رسید.
نمی خوردم غم دنیا اگر دیندار می بودممآل خویش می دیدم اگر بیدار می بودم
هوش مصنوعی: اگر به واقعیات و نتیجههای زندگی توجه میکردم و به دین و معنویات پایبند بودم، از دغدغههای دنیا رنج نمیبردم و از وضعیت آیندهام آگاهتر بودم.
گرفتم پرده از کار جهان، بی پرده گردیدمچنین رسوا نمی گشتم اگر ستار می بودم
هوش مصنوعی: به دنیای اطرافم نگاهی عمیق انداختم و متوجه شدم که چه چیزهایی در آن در حال اتفاق است. حالا که دیگر نقابی بر چهره ندارم و به وضوح مشاهده میکنم، احساس رسوایی میکنم؛ در حالی که اگر به صورت پنهان زندگی میکردم، چنین حسی نداشتم.
به روی نقطه دل باز می گردید اگر چشممبه گرد خویشتن در طوف چون پرگار می بودم
هوش مصنوعی: اگر چشمانم همچون پرگاری در گرد خودم میچرخید، در آن صورت به نقطه دل باز میگشتم.
زناهمواری خود می کشم از آسمان سختینمی خوردم ز سوهان زخم اگر هموار می بودم
هوش مصنوعی: به خاطر شیب و ناهمواری که دارم، بار مشکلات و سختیها را به دوش میکشم و از آسمان سختی نمیخورم. اگر زندگیام هموار و راحت بود، دیگر زخمها و آسیبها از سوهان هم کمتر نمیشد.
تلاش عزت دنیا مرا افکند در خواریعزیز هر دو عالم می شدم گر خوار می بودم
هوش مصنوعی: تلاش برای به دست آوردن جایگاه و عزت در دنیا باعث شد که به فقر و ذلت بیفتم. اگر برای به دست آوردن آن عزت از خودم میگذشتم و در دنیا خوار میشدم، اکنون ممکن بود که در هر دو جهان عزیز و محترم باشم.
درین مدت که زیر سایه گردون بسر بردمنهالی می شدم گر در ته دیوار می بودم
هوش مصنوعی: در این زمانی که زیر آسمان زندگی میکنم، حتی اگر در عمیقترین نقطهی دیوار هم بودم، باز هم در درون خودم جوانه میزنم و رشد میکنم.
نمی شد کار من هرگز چنین نامنتظم صائباگر در نظم عالم اندکی در کار می بودم
هوش مصنوعی: اگر کمی نظم در جهان وجود داشت، هرگز کار من به این اندازه نامنظم نمی شد.