غزل شمارهٔ ۵۷۱۷
هوش مصنوعی: این شعر از شاعر به بیان عشق و جذابیت آن پرداخته است. او از شور و عشق خود به محبوبش سخن می‌گوید و در میخانه‌ای که نماد لذت و شادی است، بهشتی از احساساتش را در آغوش دارد. شاعر غم و مصائب جهان را بی‌اهمیت می‌داند زیرا که در دستش شیشه‌ای و در بغلش پیمانه‌ای پر از خوشحالی است. او خود را خراب حال معرفی می‌کند و در پی گنجی است که در خودش نگه داشته است. شاعر در این شعری با تصاویری چون انتظار بهار و صحنه‌های مذهبی، عمیق‌ترین احساسات و درون‌نگری‌هایش را به نمایش می‌گذارد و در نهایت به ارزش‌های درونی خود اشاره می‌کند.
ز جوش عشق تو میخانه در بغل دارمبهشتی از دل دیوانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: از شدت عشق تو، من میخانه‌ای در آغوش دارم و دلی دیوانه که بهشتی است، در دل خود نگهداشتهام.
ز تیر ناز تو دایم چو سینه ترکششب دراز پریخانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: به خاطر تیر ناز و زیبایی تو، همیشه مانند شبهای طولانی، غم و درد در دل دارم و مانند پرندهای که در قفس نگهداری میشود، برای تو احساس یاس و تنهایی میکنم.
غم جهان نتواند به گرد من گردیدکه شیشه در کف و پیمانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: غم و اندوه دنیا نمیتواند به من نزدیک شود، زیرا در دستم شیشه‌ای دارم و در بغلام پیمانه‌ای.
خراب حالی من دورباش چشم بدستوگرنه گنج چو ویرانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: حال خراب من را از نظر بد دور نگهدار، و گرنه گنجی که در دل دارم مانند ویرانهای خواهد بود که در آغوش دارم.
از آن به جستن من پا ز سر کند غواصکه چون صدف در یکدانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: غواص برای پیدا کردن دریاچهای که در آن گنج وجود دارد، به زحمت و با جدیت تلاش می‌کند. او نمیداند که من یک گنج ارزشمند را در دستانم دارم، مانند دانهای که در صدف پنهان شده است.
چو رفته است مرا از خمار دست از کارازین چه سود که میخانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: وقتی که حالت نشئگی و شادابی از دست رفته است و توان کار کردن ندارم، داشتن میخانه در کنارم چه فایدهای دارد؟
در انتظار بهارند اهل ظاهر و منبهاری از دل دیوانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: اهل ظاهر منتظر رسیدن بهار هستند، اما من در درون خود شوق و احساس بهار را حس میکنم و آن را در دل دارم.
به فکر سنگدلان در نماز مشغولمدرون کعبه صنمخانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: من در نماز مشغول فکر کردن به دلهای سخت و بیرحم هستم، در حالی که درون کعبه، یک بت را در آغوش دارم.
به دام می کشدم لذت گرفتاریو گرنه از دل خود دانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: من از لذت گرفتار شدن در دام بهرهمند میشوم، وگرنه دلم پر از عشق و احساسات است که نمیتوانم آنها را پنهان کنم.
چو چشم اگر چه به ظاهر دو دست من خالی استهزار گوهر یکدانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: هرچند به نظر میرسد که در ظاهر هیچ چیزی ندارم و دستهایم خالی است، اما در درونم گنجینههای ارزشمندی را در آغوش دارم.
جواب آن غزل است این که گفته است مطیعکلید کعبه و بتخانه در بغل دارم
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که من خود را به گونهای تربیت کردهام که میتوانم به خوبی از هر دو جنبه زندگی استفاده کنم. به این ترتیب، در دست دارم دو نماد مهم، یکی کلید کعبه که نشاندهنده مذهب و دیانت است و دیگری بتخانه که نماد فرهنگ و دنیای متفاوت است. این تعبیر نشان میدهد که میتوان در بین دو دنیای مختلف و متضاد زندگی کرد و از هر کدام بهره برد.