غزل شمارهٔ ۶۸۰۳
هوش مصنوعی: این شعر نیکو، به نقد انسان‌هایی می‌پردازد که به دنبال یافتن حقیقت و راه خدا هستند، اما به جای آنکه به درون یا به ذات خود نگاهی کنند، دائماً از دیگران و امور دنیوی کمک می‌طلبند. شاعر از این افراد می‌خواهد که به عمق وجود خود نظر کنند و به دنبال روشنی و حقیقت باشند، چرا که آن‌ها در پی زیبایی‌ها و محبت از دیگران هستند در حالی که خودشان نیاز به پاکی و صداقت دارند. همچنین، شاعر به این نکته اشاره می‌کند که رزق و روزی از سوی خداوند تضمین شده است و نیازی به التماس و طلب از دیگران وجود ندارد. در نهایت، او مخاطب را تشویق می‌کند که با دل صاف و بدون حجاب‌های ذهنی به حقیقت و راه‌های خداوند بپردازد.
ای که از بی‌بصران راه خدا می‌طلبیچشم بگشای که از کور عصا می‌طلبی
هوش مصنوعی: ای کسی که از نابینایان، راه هدایت و حقیقت را میخواهی، چشمانت را باز کن، چرا که از کسی که خود نابیناست، انتظار راهنمایی داری.
ای که داری طمع وقت خوش از عالم خاکنور از ظلمت و از درد صفا می‌طلبی
هوش مصنوعی: ای کسی که امیدوار به روزهای خوب از دنیای مادی هستی، از تاریکی و دردها به دنبال آرامش و روشنی میگردی.
ای که داری طمع مهر و وفا از خوبانپاکبازی ز حریفان دغا می‌طلبی
هوش مصنوعی: ای کسی که امید محبت و وفا از دلبران داری، از رقبای فریبکار، پاکبازی و صداقت میخواهی.
کردی انفاس گرامی همه در باطل صرفهمچنان زندگی از حق به دعا می‌طلبی
هوش مصنوعی: تو همه نفسهای گرانبها را در چیزهای بیارزش صرف کردهای، اما همچنان از حقیقت برای زندگیات دعا میکنی.
به تو نااهل ز الوان نعم بی‌خواهشچه ندادند که دیگر ز خدا می‌طلبی؟
هوش مصنوعی: به تو که شایستهاش نیستی از انواع نعمتها بدون اینکه درخواست کنی، چه چیزهایی دادهاند که حالا باز هم از خداوند چیز دیگری می‌طلبی؟
آسمان است ترا ضامن روزی، وز حرصرزق خود را تو ز هر در چو گدا می‌طلبی
هوش مصنوعی: آسمان به تو روزی میدهد، اما تو به خاطر حرص و طمع روزی خود، مانند گدا از هر در به دنبال آن هستی.
از دل زنده توان هستی جاویدان یافتدر سیاهی تو همان آب بقا می‌طلبی
هوش مصنوعی: از دل زنده میتوان به زندگی ابدی دست یافت. در تاریکی، تو همانند آب از زندگی جاودان خواستهای.
هست درمان تو با درد مدارا کردندرد خود را ز طبیبان تو دوا می‌طلبی
هوش مصنوعی: برای رفع مشکل خود باید با درد خود رو در رو شوی و با آن کنار بیایی؛ زیرا در جستجوی درمان از دیگران هستی، اما خود مشکل اصلی را نمیشناسی و به درمان واقعی دست نمییابی.
نرسد دولت دیدار به روشن‌گهرانتو به این دیدهٔ آلوده لقا می‌طلبی
هوش مصنوعی: دولت و خوشبختی ملاقات با چهرههای روشن و محبوب تو، به این چشمان آلوده به گناه نمیرسد، در حالی که تو همچنان به دنبال دیدار با او هستی.
نیست چون ریگ روان نرم روان را آوازتو ازین قافله آواز درا می‌طلبی
هوش مصنوعی: صدای تو مانند نرمی و آرامش ریگ روان است و از این جمع، در جستوجوی همان صدا هستی.
نتوان راه به حق برد ز صحراگردیپا به دامن کش اگر راه خدا می‌طلبی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی به حقیقت و راه خدا برسی، نباید فقط به گشت و گذار و سرگردانی در بیابانها اکتفا کنی. باید تلاش کنی و به روشهای درست و هدفمند حرکت کنی.
پاک کن روزنه دیده خود را ز غباراگر از چشمه خورشید ضیا می‌طلبی
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از نور و روشنی خورشید بهرهمند شوی، باید گرد و غبار را از چشمانت پاک کنی.
استخوانی به دوصد خون جگر می‌یابدچه سعادت ز پر و بال هما می‌طلبی؟
هوش مصنوعی: استخوانی برای خودش به سختی و زحمت زیاد به دست میآورد، پس چرا در پی آرزوی بزرگتری هستی که خارج از دسترس توست؟
نفس گرم کند غنچهٔ دل را خندانتو گشایش ز دم سرد صبا می‌طلبی
هوش مصنوعی: نفس گرم تو باعث شادابی و شکفتن غنچهٔ دل من میشود و تو امید باز شدن آن را از وزش باد سرد صبح به دست میآوری.
چون نبندند به روی تو در فیض، که توهمه چیز از همه کس در همه جا می‌طلبی
هوش مصنوعی: اگر درِ رحمت و نعمت به روی تو بسته شود، دلیلش این است که تو از همه جا و از هر کسی خواستهای و به این دلیل به سختی میتوانی به آن نعمتها دسترسی پیدا کنی.
با دل پر هوس از آه اثر داری چشمپای‌بوس هدف از تیر خطا می‌طلبی
هوش مصنوعی: با دلی پر از آرزو و حسرت، آثار اندوه را در چشمانم میبینی، اما تو به دنبال هدفی میگردی که تیر خطایت به آن میخورد.
کرده‌اند از در خود دور چو سگ از مسجددولتی را که ز مردان خدا می‌طلبی
هوش مصنوعی: کسی که از خود دور شده و به مانند سگی از مسجد دوری میگزینید، در حقیقت، خود را از رحمت و guidance الهی دور کرده است. در حالی که تو به دنبال مردان خدا و راهنماییهایشان هستی، باید به خودت و درونت نیز توجه کنی و از حقیقیت فاصله نگیری.
کعبه رعناتر ازان است که محجوب شودتو ز کوته‌نظری قبله‌نما می‌طلبی
هوش مصنوعی: کعبه زیباتر از آن است که تحت تأثیر چشمپوشی و تنگنظری قرار بگیرد. تو به خاطر محدودیتهای خودت به دنبال نشانههای راهنما میگردی.
چون ز دیوان رساننده روزی صائبمی‌رسد رزق تو بی‌خواست، چرا می‌طلبی؟
هوش مصنوعی: اگر قرار باشد روزی و روزیات به تو برسد، چرا به دنبال آن میروی؟ رزق تو به خواست خدا خواهد رسید.