بخش ۴۴ - جواب
هوش مصنوعی: این متن به ماهیت وجود و رابطه آن با وحدت و کثرت می‌پردازد. نگارنده بیان می‌کند که وجود کل، گوناگون است ولی در حقیقت وحدتی در پس این کثرت نهفته است. هر جزء از وجود، وابسته به کل است و در زائل شدن کثرت، حکمت و شگفتی وجود نهفته است.
به‌علاوه، تغییر و تحول مداوم در جهان را توصیف می‌کند و به نکته‌ای مهم اشاره می‌کند که هر لحظه، هستی جدیدی به وجود می‌آید و چیزها به سرعت تغییر می‌کنند. در نهایت، به تفاوت بین روز عمل و روز دین اشاره می‌کند و به خواننده هشدار می‌دهد که در درک این مفاهیم، در دام نادانی گرفتار نشود و به عمق موضوعات فکر کند.
وجود، آن جزو دان کز کلّ فزون استکه موجود است کلّ، وین باژگون است
هوش مصنوعی: وجود آن جزئی از کل است که از آن فراتر میرود. در حالی که کل وجود دارد، این وضعیت معکوس است.
بود موجود را کثرت برونیکه از وحدت ندارد جز درونی
هوش مصنوعی: موجودات در سطح ظاهری و درونی وجود دارند. آنچه در ظاهر مشاهده میشود، تنوع و کثرت است، اما در باطن، همه این موجودات از یک اصل واحد نشأت میگیرند و به همین دلیل در درون خود به وحدت میرسند.
وجود کلّ ز کثرت گشت ظاهرکه او در وحدت، جزو است ساتر
هوش مصنوعی: وجود کل به خاطر کثرت مسائل و اشیاء، به وضوح نمایان شده است، در حالی که او در وحدت تنها جزئی از بقیه است.
ندارد کلّ وجودی در حقیقتکه او چون عارضی شد بر حقیقت
هوش مصنوعی: هیچ چیز در واقعیت وجود ندارد که او به عنوان یک چیز عارضی بر حقیقت افزوده شود.
چو کلّ از روی ظاهر هست بسیاربود از جزو خود کمتر به مقدار
هوش مصنوعی: هر چه در ظاهر به نظر میرسد، زیاد به نظر می‌آید، اما در واقع از وجود خود، نسبت به جزئیاتش کمتر است.
نه آخر واجب آمد جزو هستیکه هستی کرد او را زیردستی
هوش مصنوعی: نه اینکه وجود جزئی از اجبار است، بلکه او با وجود خود، چیزی را زیر دست و تسلط میآورد.
وجود کلّ کثیرِ واحد آیدکثیر از روی کثرت می‌نماید
هوش مصنوعی: وجودی که در واقعیت واحد و یگانه است، در نگاه ما به دلیل تنوع و کثرت اشیاء و پدیدهها، به صورتهای مختلف و چندگانه دیده میشود.
عرَض شد هستیی کان اجتماعی استعرض سوی عدم بالذّات ساعی است
هوش مصنوعی: هستی یک وجود اجتماعی دارد که به سمت عدم و نیستی گرایش دارد و این حرکت به طور طبیعی در حال انجام است.
به هر جزوی ز کلّ کان نیست گرددکلّ اندر دَم ز امکان نیست گردد
هوش مصنوعی: هر جزئی از کل، به تنهایی نمیتواند تمامیت آن را تشکیل دهد و در حقیقت، هیچ چیز از امکان و واقعیت نمیتواند به وجود آید.
جهان کلّ است و در هر طرفةالعینعدم گردد و لا یبقیٰ زمانین
هوش مصنوعی: جهان به طور کلی موجود است و در هر لحظه ممکن است نابود شود و هیچ زمانی باقی نماند.
دگر باره شود پیدا جهانیبه هر لحظه زمین و آسمانی
هوش مصنوعی: هر لحظه در زمین و آسمان، جهانی دیگر به وجود می‌آید و خود را نشان می‌دهد.
به هر لحظه جهان این کهنه‌پیر استبه هر دم اندر او حشر و نشیر است
هوش مصنوعی: در هر لحظه، زندگی جدیدی به وجود می‌آید و هر آن چیزهایی کهنه و قدیمی هم وجود دارد. با هر نفس، در وجود انسان وقایع و اتفاقات تازهای رخ می‌دهد.
در آن چیزی دو ساعت می‌نپایددر آن ساعت که می‌میرد بزاید
هوش مصنوعی: در آن چیزی که دو ساعت دوام نمیآورد، در همان ساعت که به پایان میرسد، زندگی نوید ظهور جدیدی را می‌دهد.
ولیکن طامةالکبری نه این استکه این یومِ عمل وان یومِ دین است
هوش مصنوعی: اما بزرگترین فاجعه این نیست که امروز روز عمل است و روزی برای حساب و کتاب.
از آن تا این بسی فرق است زنهاربه نادانی مکن خود را گرفتار
هوش مصنوعی: بین این دو که فاصله بسیاری وجود دارد، پس هوشیار باش و به نادانی خود، خود را درگیر نکن.
نظر بگشای در تفصیل و اجمالنگر در ساعت و روز و مه و سال
هوش مصنوعی: درنگ کن و با دقت به جزئیات بنگر، همچنین کلیات را در زمانها و دورههای مختلف مورد توجه قرار ده.