بخش ۱۷ - در ذکر شیطان و لعنت کردن بر او
هوش مصنوعی: این متن درباره حال و سرنوشت شیطان است. نویسنده به شیطان، که در ابتدا با نام "عزازیل" شناخته می‌شد و به دلیل شرارتش به "ابلیس" تبدیل شد، می‌پردازد. او توضیح می‌دهد که نام‌ها و القاب مختلفی به شیطان نسبت داده شده و هر یک از آن‌ها به جنبه‌ای از شخصیت او اشاره دارند. متن بیان می‌کند که شیطان در عشق به خداوند و به دلیل نداشتن سجده به آدم، از رحمت محروم شده و حالتی از لعنت بر او حاکم است. همچنین، نویسنده به این نکته اشاره می‌کند که اگرچه شیطان ملعون است، اما در قیامت ممکن است وضعیت او تغییر کند و استعاره‌هایی از او وجود دارد که نشان دهنده عمق وجود و مقامش در هستی است. در نهایت، نویسنده سوالاتی را مطرح می‌کند درباره چرایی وجود شیطان و ارتباط او با خداوند، و به این پرسش‌ها اشاره می‌کند که چه نفعی از آزمون او برای بشر حاصل می‌شود.
ز من بشنو بیان حال شیطانکه می‌دانم نمی‌دانی به سامان
هوش مصنوعی: حرفها و وضعیت شیطان را از من بشنو، زیرا می‌دانم که تو از آن بیاطلاعی.
ز اول نام او بودی عزازیلکنون ابلیس شده از راه تبدیل
هوش مصنوعی: از آغاز، نام او عزازیل بود، اما اکنون به علت تغییر و تبدیل، ابلیس شده است.
ولیکن هر برزگش نام دیگربه معنی دگر گفتند در خور
هوش مصنوعی: اما هر بزرگی را به نام دیگری میشناسند که با ویژگیهای او تناسب دارد.
یکی‌اش حال مشغول ازل خواندیکی‌اش صاحب طول امل خواند
هوش مصنوعی: یکی از آن‌ها به حالتی اشاره کرد که در آغاز خلقت بوده و دیگری را به عنوان کسی که عمر طولانی دارد و به آرزوهایش مشغول است، توصیف کرد.
یکی‌اش عارف اسرار حق گفتیکی‌اش نقطهٔ پرگار حق گفت
هوش مصنوعی: یکی از آن‌ها دانندهٔ رازهای حق بود و دیگری هم به بیان نقطهٔ کمال حق اقدام کرد.
یکی نیزش غیور مملکت خواندکه حق بگزید و ز آدم رو بگرداند
هوش مصنوعی: یکی از آن‌ها هم به دفاع از کشور برخاست و حق را انتخاب کرد و از آدمی که حق را نپذیرفته بود، روی گرداند.
چنان خود را به کل در عشق او باختکزو با سجدهٔ آدم نپرداخت
هوش مصنوعی: او چنان خود را به طور کامل در عشق معشوق گم کرده است که حتی به خاطر او آدم هم سجده نکرد.
نگردانید روی از حق و لعنتبه جان بخرید و یک شو شد ز رحمت
هوش مصنوعی: روی خود را از حقیقت برمگردانید و به هر قیمتی که شده، از رحمت الهی بهرهمند شوید.
چنان با لعنت حق خوی داردکه هرگز یاد رحمت می‌نیارد
هوش مصنوعی: او چنان در عذاب و نفرین است که هرگز به یاد رحمت خدا نمیافتد.
ز لعنت کردن او را نیست رنجیکه دشنام جبلیش به ز گنجی
هوش مصنوعی: به او لعنت کردن، برایش دردسر ساز نیست، چون دشنامی که او به من می‌دهد، برایش کمتر از گنجی ارزش دارد.
اگرچه کافر است امروز شیطانولی گردد قیامت را مسلمان
هوش مصنوعی: امروز شیطان کافر و مخالف است، اما در روز قیامت ممکن است ایمان بیاورد و مسلمان شود.
ز اول گرچه باشد شر مجملولی آخر شود خیر مفصل
هوش مصنوعی: هرچند در ابتدا ممکن است مشکلات و دشواریهایی وجود داشته باشد، اما در نهایت نتایج خوب و مفصلی حاصل خواهد شد.
یقین سرچشمهٔ سر قدر اوستیکی رکن عظیم معتبر اوست
هوش مصنوعی: یقین منبع ارزش و اهمیت اوست و یکی از ارکان بزرگ و معتبر وجود او به شمار میآید.
ندیدم در جهان یک کس که جان یافتکه از سیلی شیطان او امان یافت
هوش مصنوعی: هرگز کسی را در جهان ندیدم که جان سالم به در ببرد و از ضربه شیطان در امان باشد.
به صورت گرچه ملعون شد ز حضرتولیکن روی دارد سوی عزت
هوش مصنوعی: هرچند که صورت او از جانب خداوند مورد نفرین قرار گرفته است، اما در واقع به سمت عظمت و بزرگی توجه دارد.
در لعنت بر او هرچند باز استولی اندر سرش بسیار ناز است
هوش مصنوعی: او هرچند تحت خشم و لعنت قرار دارد، اما در دلش زیبایی و ناز زیادی وجود دارد.
اگرچه لعنتش کرده است حالیولیکن این ز سری نیست خالی
هوش مصنوعی: اگرچه او اکنون به او بد و بیراه میگوید، اما این موضوع نشاندهندهی نبودن تأثیرات منفی در عمق وجودش نیست.
سوالی هست اینجا نیک دریابجوابی گوی اگر دانی در این باب
هوش مصنوعی: اگر سوالی در اینجا وجود دارد، خوب است که به آن توجه کنی و اگر جواب آن را میدانی، در موردش صحبت کن.
اگر از خویش ترک امر حق کردچرا با او دگر بار این نسق کرد
هوش مصنوعی: اگر کسی از انجام کار درست و حق منصرف شود، چرا دوباره باید با او به همان شیوه رفتار کرد؟
که دادش انتظاری تا قیامتکه را بود از خلایق این کرامت
هوش مصنوعی: او به کسانی که انتظار دارند، وعده می‌دهد که تا روز قیامت کسی به این لطف و کرامت دست نخواهد یافت.
چرا بی واسطه با حق سخن رانداگر باطل بُد او باقی چرا ماند
هوش مصنوعی: چرا او که با حق ارتباط مستقیم دارد، اگر باطل است، همچنان باقی میماند؟
مرا حالی جوابی در دل آمدبگویم گر به گفتن مشکل آمد
هوش مصنوعی: در دل من حسی وجود دارد که میخواهم آن را بیان کنم، اما اگر بیان کردنش سخت باشد، شاید نتوانم.
بدو دادست دنیا را به اقطاعچو حال او چنان گردد ز اوضاع
هوش مصنوعی: دنیا به افراد مختلف و شرایط گوناگون خود را نشان می‌دهد و زمانی که حال کسی به وضعیت خاصی دچار شود، دنیا هم به همان شکل با او رفتار می‌کند.
اگرچه بر ملأ کارش تبه کردبه زودی روی او آنجا سیه کرد
هوش مصنوعی: اگرچه او در جمع نتوانست کارش را درست انجام دهد، به زودی در همان جا چهرهاش تاریک خواهد شد.
ولی اندر نهان کاری دگر بودکه خلقی زان حکایت بی‌خبر بود
هوش مصنوعی: اما در پنهان چیزی دیگر وجود دارد که مردم از آن داستان بی‌خبر هستند.