بخش ۳۷ - در حسب حال و ختم کتاب گوید
هوش مصنوعی: سخن از این است که در دل بسیار دارم و نمی‌گویم که کارهای زیادی دارم، بلکه باید با عمل خود نشان دهم. گفتار بی‌عمل برای من ارزشی ندارد و همه چیز را از کردار خود می‌دانم. هدف من ترک دنیا و میل به آخرت است و اکنون که از دنیا و آخرت آزاد شده‌ام، کارم با دوست است.
از آنجا که دوئی و جدایی خوب نیست، این مقام را با دوستی ربوده‌ام. اگر به حقیقت مردی می‌خواهی به خدا بپیوندی، باید از خود و دنیای مادی دور شوی و به عشق الهی توجه کنی. به جای دشمنی، دوستی را برگزین و بدانی که در سیر واقعی، هدف باید خدا باشد و انسان باید با خداوند آشتی کند و او را بشناسد.
سخن در سینه زین بسیار دارمنمی‌گویم که عمری کار دارم
هوش مصنوعی: درونم پر از حرفها و احساسات است، اما سکوت میکنم چون مشغولیتهای زیادی دارم و وقت بیان آنها را ندارم.
چو در کار است با گفتار کردارپی کردار گَرد و ترک گفت آر
هوش مصنوعی: وقتی که در عمل مشغول هستی، باید با رفتار خودت صحبت کنی و از حرف زدن بی‌عمل بپرهیزی.
نه گفتار است تنها جمله کارمکه از کردار دارم هرچه دارم
هوش مصنوعی: من فقط با گفتارم نمیتوانم چیزی را نشان دهم؛ بلکه همه چیزهایی که دارم، نتیجه کردار و عمل من است.
برای غیر این گفتار بوده استوگرنه کار من کردار بوده است
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که صحبت من فقط به خاطر دیگران بوده و اگر غیر از این بود، عمل من نشاندهندهی حقیقتی دیگر بود.
بگویم چیست کارم ترک دنیابگویم چیست بارم میل عقبی
هوش مصنوعی: من به شما میگویم که کار من چیست: ترک دنیا و رها کردن آن. و میگویم که بار من چیست: تمایل به آخرت.
گرفتم ترک دنیا کارم این بودببستم بار عقبی بارم این بود
هوش مصنوعی: ترک دنیا کردم چون این هدفم بود و تمامی بار و مسئولیتهایم را برای آخرتم بر دوش گرفتم.
ز دنیا و ز عقبی گشتم آزادسر و کارم کنون با دوست افتاد
هوش مصنوعی: از دنیا و زندگی آخرت رها شده‌ام و هماکنون فقط در پی دوستیام.
ازین پس کار من یکتاست با دوستیکی باید دوئی آنجا نه نیکوست
هوش مصنوعی: از این به بعد، کار من تنها با دوستم خواهد بود و در این رابطه باید به طور کامل با هم باشیم، زیرا وجود جدایی یا دوگانگی در اینجا مناسب نیست.
بر این معنی سخن را ختم کردمکه ختم است این سخن بر من که مردم
هوش مصنوعی: من اینجا صحبت را به پایان میرسانم، چون این حرف برای من تمام شده است که من هم به اتمام میرسم.
چنان مردی که الحق مرد باشدکه از عقبی و دنیا فرد باشد
هوش مصنوعی: مردی که به راستی مرد است، کسی است که در هر دو دنیا، هم از نظر معنوی و هم از نظر دنیوی، مستقل و منحصر به فرد باشد.
تو هم گر وارهی همدرد گردییقین دانم به معنی مرد گردی
هوش مصنوعی: اگر تو نیز از احساسات و دردهای دیگران آگاه شوی و همدل باشی، می‌دانم که به معنی واقعی انسانیت دست یافتهای.
اگر ار خلق بُرّی با خود آئیز خود بًرّی از آن پس با خدائی
هوش مصنوعی: اگر با خودت صداقت و درستی داشته باشی، از خودت بهتر و والاتر خواهی شد و از آن لحظه به بعد، با خداوند نیز نزدیکتر خواهی بود.
برای دوست کم کن دشمنی رابه حق دوستی بفکن منی را
هوش مصنوعی: به خاطر دوستیات از دشمنی کم کن و به راستی عشق و محبت را در دل بگذار.
مجو از بهر نفس خود مرادشکه گردد از مراد افزون عنادش
هوش مصنوعی: برای خواستههای نفسانی خود به دنبال رضایت و هدف واقعی نباش، چرا که این خواستهها تو را از هدفهای عالیتر دور کرده و به دشمنی و مخالفت میکشاند.
ولی چون کم شود از دل مرادتکند در نامرادی دوست شادت
هوش مصنوعی: وقتی در دل تو از آرزوها کم شود، این انتظار نامرادی به تو شادی میبخشد.
مریدی هست میلش سوی دنیامریدی هست میلش سوی عقبی
هوش مصنوعی: یک نفر به دنبال دنیا و لذتهای آن است و فرد دیگری به سمت آخرت و معنویات میرود.
ارادت بعد از این بر سوی حق کنمریدی گر کنی بر این نسق کن
هوش مصنوعی: پس از این، ارادت خود را به سوی حق معطوف کن و اگر می‌خواهی مرید باشی، بر همین مسیر عمل کن.
اگر مردی ز خود گردی تو بیزاربه مردی روی خود سوی خدا آر
هوش مصنوعی: اگر از رفتار و خوی خود خسته شدهای، به سمت خداوند روی کن و به او پناه بیاور.
چه می‌خواهی بری در معرفت گویخدا بین و خدا دان و خدا گوی
هوش مصنوعی: هرچه که می‌خواهی، در دمندگی و علم و معرفت، تنها به خداوند نگاه کن و او را بشناس و از او بگو.