بخش ۱۰ - المنشأ
هوش مصنوعی: اشعار به نقد افرادی می‌پردازد که از دین خارج شده و به عقاید غیردینی گرایش پیدا کرده‌اند، به ویژه واصل بن عطا که به اعتزال شهرت دارد. شاعر او را به خاطر نظریاتش در مورد خداوند و صفات او مورد انتقاد قرار می‌دهد و او را به کفر متهم می‌کند. شاعران و صحابه به تکفیر این افراد پرداخته و از گفت‌وگو با آنها پرهیز کردند. در نهایت، شاعر تأکید می‌کند که علم و عقاید این افراد نه تنها سودی ندارد بلکه به گمراهی می‌انجامد و بدل به عامل دوری از حقیقت دین می‌شود.
منشأ اعتزال شد جهنیآنکه میداشت شبهۀ وثنی
هوش مصنوعی: آن کسی که به دلیل داشتن شک و تردید به خداوند، از جمع اهل ایمان کنار میرود و از دین جدا می‌شود، به عذاب جهنم دچار می‌شود.
کرد شاگردی حسن ز اولآخر از دین بگشت و کرد جدل
هوش مصنوعی: شاگرد حسن از همان ابتدا در مسیر نادرستی قرار گرفت و به نزاع و جدل پرداخت.
از صحابه هر آنکه باقی بودکرد با وی بسی ز گفت و شنود
هوش مصنوعی: هر یک از صحابه که باقی مانده بود، با او به خیلی صحبت و گفتگو پرداخت.
آخر از مجمعش برون راندندهم به اجماع گمرهش خواندند
هوش مصنوعی: در نهایت، به دلیل توافق همگان، او را از جمع خود بیرون کردند و به نادانی و بیخبری دعوتش کردند.
چونکه بشنید از او حدیث قدرملحد محض خواندش ابن عمر
هوش مصنوعی: چون ابن عمر داستان اهمیت و قدر را از او شنید، فردی که بیدین و کافر بود، او را بیاعتبار خواند.
همچنین ابن حارث و جابرانس و عقبه، مالک و عامر
هوش مصنوعی: ابن حارث، جابر انس، عقبه، مالک و عامر نیز در این جمع هستند.
همه تکفیر این گره کردندبس که این قوم را بیازردند
هوش مصنوعی: این گروه به قدری اذیت و آزار دیدند که همه به یکدیگر پیوستند و بر این مسئله تأکید کردند که آنها مورد ظلم قرار گرفتهاند.
هیچ سودی نکرد تا که خطایافت شهرت ز واصل بن عطا
هوش مصنوعی: تا زمانی که واصل بن عطا به شهرت رسید، هیچ سودی برای او نداشت که مرتکب خطا شد.
آخرالامر صاحب کشافدر میان کلام حق به گزاف
هوش مصنوعی: در نهایت، صاحب تفسیر در مباحث حق، به بیمورد سخن گفتن مشغول است.
هرزهها گوید او که لاتسألدر صفات خدای عزو جل
هوش مصنوعی: او با بیادبی میگوید که دربارهی صفات خداوند سؤال نکنید.
فحش و دشنام و هجو سنی بینبا کلام خدای کرده قرین
هوش مصنوعی: ناسزاگویی و انتقاد بیپایه در کنار کلام خدا قرار گرفته است.
بی اصولی که آن سماع کنددینش از باطن انتزاع کند
هوش مصنوعی: کسی که بدون قواعد و اصول به شنیدن موسیقی و سماع می‌پردازد، دینش از درون و به صورت انتزاعی به دست میآید.
جاهل کوربخت را بنگرکه به تقلید او شود کافر
هوش مصنوعی: بنگر به فرد نادانی که به خاطر تقابل با او، دیگران هم به کفر گرایش پیدا میکنند.
نسخهای زان گرفته اندر بیشخود ندانسته اهل مذهب و کیش
هوش مصنوعی: در درون خود به یک حقیقت خاص دست یافتهای که اهل دین و مذهب از آن بیخبرند و نمیدانند.
صرف و نحو و معانی است و بیانخاصۀ او ز حصۀ ایمان
هوش مصنوعی: قواعد زبان، دستور زبان و معنا شناسی از ویژگیهای خاص اوست که به ایمان او وابسته است.
قدری چون سگی است دیوانهدر سرایت به خویش و بیگانه
هوش مصنوعی: مقداری مانند یک سگ دیوانه است در جستجو و درگیری با خود و دیگران.
حاش للّه چو بر سگی سایدآدمی زاده سگ بچه زاید
هوش مصنوعی: اگر انسانی بر سگی بگذرد، به دنبال آن سگ چه فرقی می‌کند؛ چون از آن سگ هم بچهاش به دنیا میآید.
که من او را نمیکنم تکفیراز سخنهاش میکنم تحذیر
هوش مصنوعی: من او را محکوم نمیکنم، اما از صحبتهایش به دیگران هشدار میدهم.
گفتههای ورا همی جویمپس به هفت آب و خاک میشویم
هوش مصنوعی: من در پی سخنان او هستم و به همین خاطر برای یافتن آنها تلاش میکنم، حتی اگر لازم باشد هفت بار از آب و خاک بگذرم.
علم او آب نیست، بل بول استدفع ابلیس قول لاحول است
هوش مصنوعی: علم او مثل آب نیست که مفید و زندگیبخش باشد، بلکه مانند ادرار است که چیزی را نمیسازد و تنها باعث رنج می‌شود. کلام او نیز مشخص می‌کند که هیچ نیرویی برای تغییر در او وجود ندارد.