بخش ۳ - حق الیقین
هوش مصنوعی: در این متن، نویسنده به بررسی مفهوم خوب و بد می‌پردازد و نتیجه می‌گیرد که هیچ چیز در ذات خود زشت یا نیکو نیست. او معتقد است که بدی‌ها نیز به نوعی وجود خود را می‌سازند و بخشی از هستی‌اند. در واقع، هر چیزی را می‌توان به نیکی یا بدی تفسیر کرد، و این مفاهیم به یکدیگر وابسته‌اند. همچنین نویسنده اشاره می‌کند که ذات حقیقی هیچ‌گونه نیازی به مسائلی چون خوب و بد ندارد و این صفات تنها از روابط و نسبتها ناشی می‌شوند. بنابراین، شر و خوبی نیز به یکدیگر وابسته‌اند و نمی‌توان یکی را بدون دیگری در نظر گرفت.
در قضا نیست هیچ زشت و نکوهان مکن نسبت حدوث بدو
هوش مصنوعی: در سرنوشت هیچ چیز نه خوب است و نه بد. پس به آنچه که اتفاق میافتد، زشت و زیبا نگو.
کفر او کفر نیست ایمان استمنع او منع نیست احسان است
هوش مصنوعی: این فرد در واقع کافر نیست، بلکه ایمان دارد و ماجراهای منعی که به نظر میرسد وجود دارد، در حقیقت نوعی کمک و نیکی است.
بد از آن رو کزوست بد نبودپس بد اندر وجود خود نبود
هوش مصنوعی: بد به این دلیل وجود ندارد که خود را از بدی‌ها پاک کرده است. اگر در وجود انسان چیزی بد نباشد، پس در واقع از بدی ها دور است.
زانکه هستی هستها زان روستهستی بد برای خود نیکوست
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه وجود چیزها به همین دلیل است، وجود بد برای خود، خوب است.
نیز اظهار نیکها بد کردگر بدی کرد باز با خود کرد
هوش مصنوعی: اگر کسی خوبیها را بیان کند و به خودنفس به بدی بپردازد، در واقع به خود آسیب زده است.
بد کند نیکی نکو پیداکه به ضد است چیزها پیدا
هوش مصنوعی: اگر کسی بدی کند، نیکی او مشخص میشود، زیرا نیکی و بدی در تضاد با یکدیگر قرار دارند و از این رو، وجود یکی باعث نمایان شدن دیگری میشود.
چون به خود نیک و از خدا نیک استوانگه از بهر نیکها نیک است
هوش مصنوعی: وقتی که به خودت خوب هستی و به خدا هم خوبی میکنی، سپس به خاطر خوبیها هم خوب رفتار میکنی.
نیک و بد باشد از قبیل صفاتبی نیاز است از آن حقیقت ذات
هوش مصنوعی: نیکی و بدی ویژگیهایی هستند که از ذات اصلی بینیازند و وجودشان به ذات حقیقت وابسته نیست.
همه از نسبت و اضافات استفی المثل چون جهان آفات است
هوش مصنوعی: همه چیز به نسبتها و اضافات مربوط است، مثلاً همانطور که جهان پر از مشکلات و آسیبهاست.
شر این خیر آن دگر باشدشر نه در ذات خویش شر باشد
هوش مصنوعی: بدی و خوبی همیشه در کنار هم وجود دارند و نمی‌توان آنها را بهطور مطلق از یکدیگر جدا کرد. در واقع، ممکن است آنچه که در ابتدا به نظر میرسد بد باشد، در نهایت به نفع ما باشد و بالعکس. بدی‌ها در ذات خود بد نیستند، بلکه ممکن است به شرایط و نتایج وابسته باشند.