بخش ۳ - حق الیقین
هوش مصنوعی: این ابیات به مسئله نسبت فعل و مظهر و سازندگی اشاره دارد و در آن به اشتباه گرفتن اقداماتی که به عنوان کار انسان به حساب میآید، پرداخته میشود. شاعر به این نکته اشاره میکند که هیچ فعلی از رئیسیت و قدرت انسان نیست و همه چیز از آن خداوند است. در واقع، خالق تمام اعمال نیک و بد، تنها و تنها خداوند است و انسان باید بداند که هیچیک از کارهای او در حقیقت، مستقل و از خود او نیست. در نهایت، بر این نکته تأکید میکند که کارها همه در دست خداوند هستند و انسان نباید برای خود کار و تلاشی قائل باشد.
نسبت فعل را به مظهر و سازکسب خوانند بر طریق مجاز
هوش مصنوعی: عمل و رفتار انسانها را به ابزار و واسطههایی که در زندگی استفاده میشود، به صورت غیرمستقیم نسبت میدهند.
غصب منصب مکن به علت کسبفعل حق از تو نیست الا غصب
هوش مصنوعی: به دلیل اینکه انجام کارهای نیک بر عهده تو نیست، به خاطر دستیابی به مقام و موقعیت، حق دیگران را زیر پا نگذار.
خالق فعل نیک و بد همه اوستکی بود خلق و فعل خود همه اوست
هوش مصنوعی: خالق تمام کارهای خوب و بد تنها اوست، زیرا آفرینش و کارهای همه خلق از اوست.
کارها جمله کار او انگاروندرین کار هیچ کار مدار
هوش مصنوعی: تمام کارها به نحوی به او مربوط میشود، پس در هیچ کار، او را نادیده نگیر.