بخش ۵۱ - سؤال دیگر
هوش مصنوعی: شاعر در این ابیات به مسأله فعل و نیت خود اشاره می‌کند و بیان می‌کند که هر چیزی که از او سر می‌زند، بر اساس قابلیت و استعداد اوست. او معتقد است قابلیت انسان به خواست و اراده خداوند وابسته است و در نتیجه، هیچ کاری جز آنچه در تقدیر اوست، از او سر نمی‌زند. شاعر پس از درک این موضوع به این نتیجه می‌رسد که تلاش و کوششی که می‌کند، چه فایده‌ای دارد و چرا باید در عذاب و زحمت باشد وقتی نمی‌داند آیا به هدفش می‌رسد یا نه. او به دنبال آرامش و آسودگی از کارهای روزمره است.
گفت شاها چو فعل و نیت منهست بر وفق قابلیت من
هوش مصنوعی: شاها، هنگامی که اعمال و نیتم مطابق با شرایط و تواناییهایم باشد، اینگونه رفتار خواهم کرد.
قابلیت به جعل جاعل نیستفعل و فاعل خلاف قابل نیست
هوش مصنوعی: عمل و تاثیر آن از ویژگیهای خود فاعل و قابلیت او ناشی میشود و نمیتوان آن را به خواست و اراده یک جعلکننده نسبت داد، زیرا هر فاعلی مطابق با قابلیتهایی که دارد عمل می‌کند و نمیتوان این دو را جدا از هم دانست.
هر چه قابل به حسن استعدادخواست فاعل به غیر آنش نداد
هوش مصنوعی: هر چیزی که به زیبایی و شایستگی نیاز داشت، فاعل (آفریننده) چیزی غیر از آن را به آن عطا نکرد.
چون شناسا شدم بدین معنیدستم از کار داشتن اولی
هوش مصنوعی: وقتی به این حقیقت پی بردم که دست برداشتن از برخی کارها بهتر است.
آنچه در من سرشته شد ز ازلچون نیاید جز آن به فعل و عمل
هوش مصنوعی: هرچه که از روز آغازین در وجود من تنیده شده، جز همان در عمل و کردار نمیتواند نمود پیدا کند.
جنبش و فعل من چه کار آیدکوشش و سعی من چه افزاید
هوش مصنوعی: کار و تلاش من چه تاثیری دارد و تلاشهای من چه برکتی به ارمغان میآورد؟
تا به کی روزگار فرسودنخواهم از کار و بار آسودن
هوش مصنوعی: تا کی باید بیهوده زمان را بگذرانم و از کار و زندگی راحت باشم؟
چون ندانم که پی به گنج برمبی طلب در طلب چه رنج برم
هوش مصنوعی: وقتی نمیدانم که آیا به گنجی دست مییابم یا نه، چرا باید برای جستجوی آن زحمت بکشم؟